TBK Madde 521 - Simsarlık ücreti: Hak etme zamanı

Karar özeti: Uyuşmazlık, taşınmaz alım-satımına aracılık eden emlakçının, satıştan vazgeçilmesi hâlinde ödenmesi kararlaştırılan cezai şart alacağı için başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, sözleşmenin özel şartının gerçekleşmediğini ve tek taraflı konulan cezai şarta itibar edilemeyeceğini belirterek davayı reddetmiştir. Daire, simsarlık sözleşmesine ilişkin hükümleri ve simsarın ücrete hak kazanma koşullarını açıklamış; bağımsız bölümün üçüncü kişiye satılıp bedelin satıcı şirkete ödenmesi biçimindeki özel şart gerçekleşmediğinden ve taraflar bu hâlde sözleşmenin geçersiz olacağını açıkça kararlaştırdığından emlakçının cezai şart alacağına hak kazanmadığı sonucuna varmış, istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Karar özeti: Satılık daire için emlak ofisine kapora verdiğini, satış gerçekleşmeyince kaporanın iade edilmediğini ileri süren alıcı adayı, başlattığı takibe yapılan itirazın iptalini istemiştir. İlk derece mahkemesi, ofis sahibinin hukuki ilişkinin tarafı olmadığı gerekçesiyle davayı husumetten reddetmiştir. Daire, kaporanın ofiste ve ofise ait makbuzla tahsil edildiğini, bunun ofis sahibinin bilgisi ve onayı dışında gerçekleşmesinin hayatın olağan akışına aykırı düşeceğini, dolayısıyla paranın onun adına alındığını kabul etmiş; aracılıkla bir satış sözleşmesi kurulmadığından simsarın ücrete hak kazanmadığını da belirterek istinaf başvurusunu kabul etmiş, kararı kaldırıp davanın kabulüne ve itirazın iptaline hükmetmiştir.

Karar özeti: Taşınmazının satışı için tellallık sözleşmesi yapan davacı, tellalın hizmet vermediğini ileri sürerek borçlu olmadığının tespitini istemiş, takip konusu bedeli icra dosyasına yatırınca dava istirdat davasına dönüşmüştür. İlk derece mahkemesi tellallık ücretini yerinde bulmuş, cezai şartı ise fahiş görerek tümüyle kaldırmıştır. Daire, tellalın sözleşmedeki edimlerini yerine getirdiğini ve aracı kılınmaksızın yapılan satış nedeniyle ücrete hak kazandığını kabul etmiş; cezai şartın fahiş olduğunu, ancak tenkise tabi bir cezai şartın tamamen kaldırılamayacağını belirterek oranı satış bedelinin %1'i olarak saptamış ve borçluya iade edilecek tutarı yeniden hesaplamıştır.