TBK Madde 520 - Simsarlık sözleşmesi: Tanımı ve şekli

Davacı emlak komisyoncusu, davalıyla aralarında 22.9.2010 tarihli taşınmaz satımına yönelik bir tellallık (simsarlık) sözleşmesi düzenlendiğini, edimini yerine getirdiğini ancak kararlaştırılan komisyon ücretinin ödenmediğini ileri sürerek başlattığı icra takibine vaki itirazın iptalini ve yüzde 40 tazminatı talep etmiştir. Davalı ise elindeki belgenin salt bir "yer gösterme belgesi" olduğunu, bu nedenle ücret istenemeyeceğini savunmuş; Ankara 10. Sulh Hukuk Mahkemesi de emlak komisyonculuğunun yalnızca yer göstermeden ibaret olmadığı, davacının yer gösterme belgesine dayanarak ücret istemesinin hakkaniyete aykırı olduğu gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, mülga 818 sayılı BK m.404 (güncel TBK m.520) çerçevesinde, imzası davalı tarafça inkâr edilmeyen bu sözleşmenin taşınmaz satımına yönelik geçerli bir tellallık sözleşmesi olduğunu, salt "yer gösterme" sayılarak reddedilemeyeceğini, sözleşmede belirtilen ilkeler çerçevesinde inceleme yapılıp sonucuna göre karar verilmesi gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur. Yerel mahkemenin önceki kararında direnmesi üzerine Hukuk Genel Kurulu, uyuşmazlığı simsarlık sözleşmesinin niteliği ve taşınmazda yazılı geçerlilik şekli yönünden değerlendirerek direnme kararını Özel Daire bozma gerekçesiyle oyçokluğuyla bozmuştur.

Bir emlak komisyoncusu (tellal), davalıya Ankara'da bir taşınmaz göstermiş ve taraflar arasında 15.04.2010 tarihli "Kiralıklarda yer gösterme (emlak komisyonculuğu) sözleşmesi" imzalanmıştır; sözleşmenin B/2. maddesine göre davalı, emlakçıyı devre dışı bırakarak taşınmazı kiralarsa bir aylık kira bedeli artı KDV tutarında tellallık ücreti ödeyecektir. Davacı, davalının kendisini aradan çıkararak yeri kiraladığını ileri sürerek 7.080 TL alacağı için icra takibi başlatmış, davalının itirazı üzerine itirazın iptali davası açmıştır. Yerel mahkeme (Ankara 7. Sulh Hukuk), davacının mal sahibinin muvafakatini almadan aracılık yaptığı ve salt yer göstermenin ücrete hak kazandırmayacağı gerekçesiyle davayı reddetmiş; Özel Dairenin bozmasına karşı da önceki kararında direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu ise, mülga 818 sayılı BK m.404 (güncel TBK m.520) kapsamındaki tellallık (simsarlık) ilişkisinin tellal ile iş sahibi arasında kurulduğunu, gayrimenkul tellallığı sözleşmesinin geçerliliği için taşınmaz malikinin imzasının aranmayacağını vurgulamıştır. Davalı sözleşmedeki imzasına itiraz etmediğinden, mahkemenin işin esasına girerek sözleşmenin sonradan doldurulduğu iddiasını ve B/2. maddedeki koşulların gerçekleşip gerçekleşmediğini araştırması gerektiği belirtilerek direnme kararı bozulmuştur.