Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 491 Yayım sözleşmesi: Basım sayısı ve baskı adedinin belirlenmesi
TBK 491, yayım sözleşmesinde basım sayısı belirtilmemişse yayımcının ancak bir basım yapma hakkı vardır ve taraflar sözleşmenin süresini veya baskı adedini kararlaştırmak zorundadır. Yayımcıya belirli birkaç ya da bütün yeni basımları yapma yetkisi verilmiş olup baskı adedi tükenmişken yayımcı yeni basımı ihmal ederse, yayımlatan yeni basım için uygun bir süre verir; yayımcı bu sürede de basımı gerçekleştirmezse yayımlatan sözleşmeden cayabilir.
Resmi Metin
Basım sayısı ve baskı adedinin belirlenmesi
Madde 491- (1) Sözleşmede basım sayısı belirtilmemişse, yayımcının ancak bir basım yapma hakkı vardır.
(2) Taraflar, sözleşmenin süresini veya baskı adedini kararlaştırmak zorundadırlar.
(3) Sözleşmede yayımcıya belirli birkaç basım veya bütün yeni basımları yapma yetkisi verildiği hâllerde, yayımcı eserin baskı adedi tükenmiş iken yeni bir basım yapmayı ihmal ederse, yayımlatan yeni basım için yayımcıya uygun bir süre verir. Yayımcı, verilen süre içinde basımı gerçekleştirmezse; yayımlatan sözleşmeden cayabilir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
TBK m.491, yayım sözleşmesinde basım hacminin nasıl saptanacağını çözer ve boşluğu yayımlatan lehine doldurur. Basım sayısı kararlaştırılmamışsa yayımcının yalnızca bir basım yapma hakkı doğar; sınırsız yeniden basım varsayımı yoktur. Bu nedenle taraflar ya süreyi ya da baskı adedini açıkça saptamalıdır, ikisinden biri zorunludur. Yayımcıya birkaç ya da tüm yeni basımları yapma yetkisi tanınmışsa, baskı adedi tükendiği hâlde yayımcı yeni basımı ihmal ederse yayımlatan doğrudan serbest kalmaz: önce uygun bir süre verir; yayımcı bu süre içinde basımı gerçekleştirmezse sözleşmeden cayabilir. Sınır olarak TBK m.490 uyarınca, toplama bir eserin bölümleri veya dergilerdeki uzun yazılar yayımın bitiminden başlayarak üç ay geçmeden yeniden yayımlatılamaz; süreli yayınlardaki kısa yazılar ise her zaman başka yerde yayımlatılabilir. TBK m.492 çoğaltma ve dağıtım ölçüsünü verir. Sözleşmenin borç yönü TBK m.487 ve devamı altında işlerken, eserin telif koruması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) kapsamında ayrıdır. Sık rastlanan yanılgı, basım sayısı yazılmayınca yayımcının dilediği kadar basabileceğini sanmaktır; kural tersine tek basımdır.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 491. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 375 inci maddesini karşılamaktadır.
Tasarının üç fıkradan oluşan 491 inci maddesinde, basım sayısının ve baskı adedinin belirlenmesi düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununu 375 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan “III. Basılacak nüshaların tayini” şeklindeki ibare, Tasarıda “III. Basım sayısı ve baskı adedinin belirlenmesi” şekline dönüştürülmüştür.
Maddenin ikinci fıkrası, 818 sayılı Borçlar Kanununun 375 inci maddesinde yer verilmeyen, yeni bir hüküm içermektedir. Fıkraya göre: “Taraflar, süreli sözleşmelerde sözleşmenin süresini veya baskı adedini kararlaştırmak zorundadırlar.” Böylece, 818 sayılı Borçlar Kanununun 375 inci maddesinin ikinci fıkrasında yapılan ve aksi kararlaştırılmamışsa, kural olarak, baskı adedini belirlemekte yayımcıyı serbest bırakan düzenlemesi, Tasarıya alınmayarak, bu konuda uygulamada görülen bazı kötüye kullanmaların önlenmesi amaçlanmıştır.
818 sayılı Borçlar Kanununun 375 inci maddesinin son fıkrasında öngörülen durumda, yayımlatanın veya haleflerinin istemi üzerine, yeni bir basım için yayımcıya verilecek sürenin hakim tarafından belirlenmesinden söz edildiği halde, Tasarıda, yayımlatan tarafından uygun bir sürenin verilmesi yeterli görülmüştür. Aynı fıkrada “veya halefleri” sözcüklerinin kullanılmasında bir zorunluluk olmaması nedeniyle, bu sözcükler Tasarıya alınmamıştır. Ayrıca, 818 sayılı Borçlar Kanununun 375 inci maddesinin son fıkrasında kullanılan “hakkı sakıt olur.” şeklindeki ibarenin, her durumda tarafların menfaatlerine uygun düşmeyebileceği göz önünde tutularak, Tasarının 491 inci maddesinin son fıkrasında, bu ibare yerine, “yayımlatan sözleşmeden cayabilir.” şeklindeki ibarenin kullanılması tercih edilmiştir.