Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 490 Yayım sözleşmesi: Yayımlatanın tasarruf hakkı
TBK 490, yayımlatan, sözleşmede kararlaştırılan süre sona ermedikçe veya süre belirlenmemişse kararlaştırılan baskı adedinin tükenmesi için alışılmış süre geçmedikçe, eserin tamamı ya da bir bölümü üzerinde yayımcının zararına olacak biçimde tasarrufta bulunamaz; ancak süreli yayınlarda yer alan kısa yazılar yayımlatan tarafından her zaman başka yerde de yayımlatılabilir.
Resmi Metin
Yayımlatanın tasarruf hakkı
Madde 490- (1) Yayımlatan, sözleşmede kararlaştırılan süre sona ermedikçe veya süre belirlenmemişse kararlaştırılan baskı adedinin tükenmesi için alışılmış süre geçmedikçe, eserin tamamı veya bir bölümü üzerinde, yayımcının zararına olacak biçimde tasarrufta bulunamaz.
(2) Süreli yayınlarda yer alan kısa yazılar, yayımlatan tarafından her zaman, başka yerde de yayımlatılabilir.
(3) Yayımlatan, toplama bir eserin kendisine ait bölümlerini veya dergilerde çıkan uzun yazılarını, yayımın bitmesinden başlayarak üç ay geçmedikçe yeniden yayımlatamaz.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
TBK m.490, yayım sözleşmesinde yayımcının ticari beklentisini korur: yayımlatan, kararlaştırılan süre dolmadan, süre yoksa baskı adedinin tükenmesi için alışılmış süre geçmeden, eser üzerinde yayımcının zararına tasarrufta bulunamaz. Uygulamada kritik ayrım şudur: süreli yayınlardaki kısa yazılar yayımlatan tarafından her zaman başka yerde yayımlatılabilirken, toplama eserdeki kendi bölümleri veya dergilerdeki uzun yazılar ancak yayımın bitiminden itibaren üç ay geçtikten sonra yeniden yayımlatılabilir. Kısa yazıya üç aylık beklemeyi uygulamak, uygulamada rastlanan bir yanılgıdır. Bu düzenleme yayım borç ilişkisini kurar; eserin telif korumasını ise 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ayrıca sağlar. Basım sayısı ve tükeniş için TBK m.491, hakların geçişi için TBK m.489 birlikte değerlendirilmelidir.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 490. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 374 üncü maddesini karşılamaktadır.
Tasarının üç fıkradan oluşan 490 ıncı maddesinde, yayımlatanın tasarruf hakkı düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 374 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan “II. Müellifin tasarrufu” şeklindeki ibare, Tasarıda “II. Yayımlatanın tasarruf hakkı” şeklinde değiştirilmiştir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 374 üncü maddesinin birinci fıkrasından farklı olarak, yayımlatanın sözleşmede kararlaştırılan süre sona ermedikçe veya süre belirlenmemişse kararlaştırılan baskı adedinin tükenmesi için alışılmış süre geçmedikçe, eserin tamamı veya bir bölümü üzerinde tasarrufta bulunamayacağı belirtilmiştir. Böylece, yayımlatanın, kararlaştırılan sürenin sona ermesinden ya da kararlaştırılan baskı adedinin tükenmesi için alışılmış sürenin geçmesinden sonra, eserin tamamı veya bir bölümü üzerinde tasarrufta bulunabileceği kabul edilerek, bu konuda uygulamada görülen bazı kötüye kullanmaların önlenmesi amaçlanmıştır.
818 sayılı Borçlar Kanununun 374 üncü maddesinin son fıkrasında kullanılan “Müşterek bir eserin kısımlarından olan yazılar ve mevkut bir risalenin uzun olan makaleleri” şeklindeki ibare, Tasarıda “Yayımlatan, toplama bir eserin kendisine ait bölümlerini veya dergilerde çıkan uzun yazılarını” şekline dönüştürülmüştür. Toplama esere, ünlü kişilerin hatırasına yayımlanan armağanlar, belirli konuları değişik yazarlar tarafından kaleme alınan yazılarla oluşturulan bir ansiklopedinin çeşitli ciltleri veya fasikülleri örnek olarak gösterilebilir.