TBK Madde 316 - Kiracının borçları: Özenle kullanma ve komşulara saygı gösterme borcu

Davacı kiraya veren, kiracının 09/10/2014'te anahtarı teslim etmesine rağmen ödemediği fark ve kira bedelleri için başlattığı icra takiplerine itirazın iptalini ve delil tespitiyle saptanan hor kullanma ile eski hale getirme bedelinin tahsilini istemiş; davalı kiracı ise birleşen davada fazla ödenen kiranın iadesine yönelik takibe itirazın iptalini talep etmiştir. İlk derece mahkemesi asıl davayı kısmen kabul edip birleşen davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi tarafların istinaf başvurularını esastan reddetmiştir. Yargıtay, hükme esas alınan bilirkişi raporunun olağan kullanımdan doğan yıpranma ile hor kullanmadan doğan zararı ayırmadığı ve eski hale getirme bedelinden yıpranma payı oranında indirim yapmadığı gerekçesiyle raporu yetersiz bulmuş ve ilk derece kararını davacı yararına bozmuştur.

Davacı kiraya veren, 01.04.2014 tarihli sözleşmeyle davalıya kiraladığı fabrika, bina ve makinelerde hor kullanımdan doğan hasar ile kamu borçlarının ödenmemesi nedeniyle tazminat ve cezai şart istemiş, talebini ıslahla 967.907,18 TL'ye yükseltmiştir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi davalının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay, hor kullanım ile olağan kullanımın her hasar kalemi için ayrı ayrı belirlenip tahliye tarihi rayiç fiyatlarıyla, kullanım süresine orantılı yıpranma payı düşülerek bilirkişi raporu alınması gerektiğini; ayrıca ıslahla artırılan kısma ıslah tarihinden faiz işletilmesi gerekirken tümüne dava tarihinden faiz yürütülmesinin usule aykırı olduğunu belirterek kararı davalı yararına bozmuştur.

Davacı, AVM olarak kullanılan taşınmazın altında ve giriş katında bulunan davalıya ait trafonun can ve mal güvenliği yönünden riskli olduğunu ileri sürerek davalının tahliyesini istemiş; davalı ise trafonun riskli olmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir. Mahkeme, bilirkişi raporundaki periyodik bakım yapılmaması halinde tehlike arz edeceği ve 200.000 TL bedelle trafonun başka yere taşınabileceği yönündeki tespite dayanarak davanın kabulüne karar vermiştir. Yargıtay ise mevcut trafonun bugünkü teknolojiye uygun olarak yenilenmesinin ve bu halde tehlikesiz kullanımının mümkün olup olmadığı ile periyodik bakım evrakları getirtilerek bakımların düzenli yapılıp yapılmadığı araştırılmadan eksik incelemeyle hüküm kurulmasını isabetsiz bularak kararı bozmuştur.

Davacı kiraya veren, dava dışı kiracıyla Aralık 2013 başlangıçlı beş yıl süreli kira sözleşmesi bulunduğunu, devir yasağı şartına rağmen kiralananın rızası dışında davalı şirkete kiralanıp devredildiğini, 28.12.2015 tarihli ihtarnameyle sözleşmeyi feshettiğini belirterek davalının haksız işgal nedeniyle tahliyesini istemiştir. Davalı şirket kira sözleşmesine taraf olmadığını ileri sürerek pasif husumet itirazında bulunmuş, mahkeme ihtarnamede otuz günlük süre ve tahliye ihtarı bulunmadığından davayı usulden reddetmiştir. Yargıtay, TBK m.316'daki otuz gün süreli eski hale getirme ihtarının kiracılara yönelik olduğunu, kiralananı fuzuli işgal eden davalı şirket için ihtar şartı öngörülmediğini belirterek işin esasının incelenmesi gerektiğini vurgulamış ve eksik incelemeyle verilen hükmü bozmuştur.

Kiraya veren davacı, davalı kiracıya 25.10.2010 başlangıç tarihli üç yıl süreli sözleşmeyle kiraladığı fotokopi odasında 22.08.2014 ve 17.10.2014 tarihli denetimlerde akde aykırılık saptandığını ileri sürerek tahliye istemiş; Sulh Hukuk Mahkemesi TBK m.316 ihlalini kabul ederek tahliyeye karar vermiştir. Yargıtay, düzenlenen tutanaklarda kiracıya yalnız 10 günlük süre verildiğini, aykırılık giderilmezse fesih ve tahliye davası açılacağının ihtar edilmediğini, oysa konut ve çatılı işyeri kirasında en az otuz günlük süreli yazılı fesih ihtarının zorunlu olduğunu belirtmiştir. Tahliye davası açma şartları gerçekleşmediğinden istemin reddi gerekirken kabulü hatalı bulunarak hüküm bozulmuştur.