TBK Madde 314 - Kira bedelini ödeme borcu: İfa zamanı

Davacı şirket, davalıyla aralarındaki 10.07.2019 tarihli, aylık 180.000 TL+KDV bedelli depo kira sözleşmesinden doğan bakiye kira alacağı için başlattığı icra takibine davalının itirazı üzerine itirazın iptali ile icra inkar tazminatı istemiş; davalı ise kiralanandaki ayıpların giderilmediğini, davacının edimini ifa etmediğini savunmuştur. İlk Derece Mahkemesi, faturaların davalının ticari defterlerine kayıtlı ve süresinde itiraz edilmemiş olmasına dayanarak davayı kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi de istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay, sözleşmede kira ödeme zamanına ilişkin özel düzenleme bulunması karşısında, takibe konu 9. aya (3. kira) ilişkin bedelin takip tarihi itibariyle muaccel ve talep edilebilir olup olmadığının sözleşme çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, bu inceleme yapılmadan verilen kararı davalı yararına bozmuştur.

Kardeş olan taraflar arasındaki 01.01.2010 tarihli protokolde davalının aylık 3.000 TL kira ödeyeceği kararlaştırılmış; edimini yerine getirmeyen davalı aleyhine icra takibi başlatan davacı, itirazın iptalini ve kötü niyet tazminatını istemiştir. Davalı geçerli bir kira sözleşmesi bulunmadığını, protokoldeki ödeme taahhütlerinin şarta bağlı olduğunu savunmuştur. Mahkeme davayı kısmen kabul edip takibin 66.000 TL üzerinden devamına hükmetmiş, ancak kira ödeme zamanının belirsizliği nedeniyle temerrüt tarihi tespit edilemediğinden temerrüt faizi talebini reddetmiştir. Yargıtay ise aylık kira kararlaştırıldığından davalının her ayın sonunda temerrüde düştüğünü belirterek faiz talebinin reddini isabetsiz bulmuş ve hükmü davacı yararına bozmuştur.

Davacı, 17/11/2011 tarihli protokolle traktör ve çeşitli tarım araç gereçlerini (mibzer, pulluk, römork, çapa, ilaçlama makinesi vb.) davalıya 01/08/2012 tarihine kadar 3.000 TL bedelle kiraladığını, araçların eksik ve çalışamaz durumda teslim edildiğini ileri sürerek teslim edilmeyen gereçlerin iadesini ve kira bedelinin yasal faiziyle tahsilini istemiştir. Yerel mahkeme davayı kabul edip 3.000 TL'nin dava tarihi itibariyle tahsiline hükmetmiş, ancak faiz talebi hakkında karar vermemiştir. Yalnız faize yönelik yapılan temyiz üzerine Yargıtay, sözleşmede ödeme tarihi kararlaştırılmadığından kira alacağının, kira süresinin sona erdiği 01/08/2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tahsili gerektiğini belirtmiş; bu eksikliğin yeniden yargılama gerektirmemesi nedeniyle hükmü bu yönde düzeltip düzeltilmiş şekliyle onamıştır.

Taşınmaz malikleri davacılar, kiracı davalının ödenmeyen kira borcu için başlattıkları icra takibine yapılan itirazın iptali ile tazminat ve tahliye istemiştir. Mahkeme önce 25.000 TL asıl alacak yönünden davayı kısmen kabul etmiş; bu karar yalnız davacının temyizi üzerine, işlemiş faiz isteminin reddi nedeniyle bozulmuştur. Bozmaya uyan mahkeme ise bu kez davanın tümden reddine karar vermiştir. Yargıtay, sadece davacı yararına bozulan kararda temyiz eden davacı aleyhine ret hükmü kurulmasını usuli kazanılmış hak kuralına aykırı bularak hükmü bozmuştur.

Davacılar, murisleri ile davalı kiracı arasındaki yıllık 38.000 USD bedelli ve peşin ödemeli kira sözleşmesine dayanarak iki döneme ait kira alacaklarının faiziyle tahsilini ve temerrüt nedeniyle tahliyeyi istemiştir. Yerel mahkeme alacak ile tahliyeyi kabul edip faizi 24.04.2014 tarihinden işletmiştir. Yargıtay, tahliye ve bendin dışında kalan itirazlar yönünden hükmü onamış; ancak peşin ve kesin vadeli edimde faizin ödeme günlerinden başlatılması gerekirken bir kalem için geç tarihten, diğer kalem için başlangıç tarihi hiç belirtilmeden infazda tereddüt doğuracak biçimde karar verilmesini isabetsiz bularak hükmü faiz yönünden bozmuştur.