Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 259 Taksitle satışta alıcı temerrüdü: a. Satıcının seçimlik hakkı
TBK 259, taksitle satışta alıcı peşinatı ödemede temerrüde düşerse satıcı sadece peşinatı isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir; alıcı taksitleri ödemede temerrüde düşerse satıcı, muaccel olmuş taksitlerin veya geri kalan satış bedelinin tamamının bir defada ödenmesini isteyebilir ya da sözleşmeden dönebilir. Kalan bedelin tamamını isteme veya dönme, satıcının bu hakkı açık biçimde saklı tutmasına ve alıcının satış bedelinin en az onda birini oluşturan birbirini izleyen iki taksidi, en az dörtte birini oluşturan bir taksidi ya da son taksidi ödememesine bağlıdır; satıcı bu hakları kullanmadan önce alıcıya en az onbeş günlük süre tanımak zorundadır.
Resmi Metin
a. Satıcının seçimlik hakkı
Madde 259- (1) Alıcı peşinatı ödemede temerrüde düşerse satıcı, sadece peşinatı isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir.
(2) Alıcı taksitleri ödemede temerrüde düşerse satıcı, muaccel olmuş taksitlerin veya geri kalan satış bedelinin tamamının bir defada ödenmesini isteyebilir ya da sözleşmeden dönebilir. Satıcının geri kalan satış bedelinin tamamını isteyebilmesi veya sözleşmeden dönebilmesi, ancak bu hakkı açık biçimde saklı tutmuş olmasına ve alıcının kararlaştırılan satış bedelinin en az onda birini oluşturan ve birbirini izleyen en az iki taksidi veya en az dörtte birini oluşturan bir taksidi ya da en son taksidi ödemede temerrüde düşmüş olmasına bağlıdır. Ancak, satıcının dönme dolayısıyla isteyebileceği miktar, ödenmiş olan taksitler tutarına eşit veya daha fazla ise satıcı sözleşmeden dönemez.
(3) Satıcı, satış bedelinin geri kalan kısmının tamamen ödenmesini isteme veya sözleşmeden dönme haklarını kullanmadan önce, alıcıya en az onbeş günlük bir süre tanımak zorundadır.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
TBK m.259, taksitle satışta alıcının temerrüdünde satıcıya seçimlik hak tanır. Peşinat temerrüdünde satıcı yalnız peşinatı isteyebilir veya sözleşmeden döner; taksit temerrüdünde muaccel taksitleri ya da geri kalan bedelin tamamının defaten ödenmesini isteyebilir yahut döner. Muacceliyet veya dönme, hakkın açıkça saklı tutulmuş olmasına ve alıcının, birbirini izleyen en az iki taksidi (bedelin onda biri) yahut dörtte birini oluşturan bir taksidi veya son taksidi ödememesine bağlıdır. Satıcının dönmede isteyeceği miktar ödenmiş taksitlere eşit ya da fazlaysa dönemez. Hakları kullanmadan önce en az onbeş günlük süre tanımak zorunludur; mehil verilmeden kullanılan hak sonuç doğurmaz. Saklı tutma, eşik ve süreyi satıcı ispatlar. Dönmenin tasfiyesi TBK m.260, hâkim müdahalesi TBK m.261, yetki ile tahkim yasağı TBK m.262’dedir. Tüketici işleminde TKHK (6502) emredici hükümleri önceliklidir; TBK boşlukta tamamlayıcı kalır.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 259. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 222 nci maddesini kısmen, 224 üncü maddesini ise tamamen karşılayan, fakat büyük bölümü bakımından yeni bir maddedir.
Tasarının üç fıkradan oluşan 258 inci maddesinde, taksitle satışta alıcının peşinatı ve taksitleri ödemede temerrüde düşmesi durumunda, satıcının seçimlik hakları düzenlenmektedir.
Maddenin birinci fıkrasında, peşinatı ödemede temerrüde düşen alıcıya karşı, satıcının sadece peşinatı isteyebileceği veya sözleşmeden dönebileceği belirtilmektedir.
Maddenin ikinci fıkrasında, taksitle satışta “muacceliyet kaydı”nın geçerlilik koşulları ile alıcının taksit borcunu ödemede temerrüde düşmesi nedeniyle, satıcının sözleşmeden dönme hakkını kullanmasının koşulları açıklanmaktadır.
818 sayılı Borçlar Kanununun 222 nci maddesinde kullanılan “bu hakkı muhafaza etmiş ise” şeklindeki ibare, örtülü saklı tutmayı da içerdiği halde, Tasarının 258 inci maddesinin ikinci fıkrasında, hem sözleşmeye muacceliyet kaydının ve hem de sözleşmeden dönme hakkını kapsamak üzere, “bu hakkı açık biçimde saklı tutmuş olmasına” şeklinde bir ibare kullanılmış ve örtülü saklı tutma olanağı ortadan kaldırılmıştır.
818 sayılı Borçlar Kanununun “III. Muacceliyet şartları” kenar başlıklı 224 üncü maddesinden farklı olarak, “muacceliyet kaydı”nın diğer geçerlilik koşulları da gerçekleşmişse, alıcının, satış bedelinin en az dörtte birini oluşturan bir taksiti veya en son taksiti ödemede temerrüde düşmesi durumunda da satıcının, ondan geri kalan satış bedelinin tamamını ödemesini isteyebileceği öngörülmektedir. Ancak, aynı hükmün bir istisnası olmak üzere, satıcının sözleşmeden dönme dolayısıyla isteyebileceği miktarın, ödenmiş taksitler tutarına eşit veya daha fazla olması durumunda, sözleşmeden dönemeyeceği kabul edilmektedir.
Maddenin son fıkrasına göre, satıcı satış bedelinin geri kalan kısmının tamamen ödenmesini isteme veya sözleşmeden dönme haklarını kullanmadan önce, alıcıya on beş günlük bir ek ödeme süresi tanımak zorundadır.