Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 260 Taksitle satışta alıcının temerrüdü: b. Sözleşmeden dönme
TBK 260, satıcı alıcının taksitleri ödemede temerrüdü sebebiyle satılanın alıcıya devrinden sonra sözleşmeden dönerse, her iki taraf aldığını geri vermekle yükümlüdür; satıcı ayrıca hakkaniyete uygun bir kullanım bedeli ve satılanın olağandışı kullanılması yüzünden değerinin azalması hâlinde tazminat isteyebilir, ancak sözleşme zamanında ifa edilseydi elde edeceğinden fazlasını isteyemez. Satıcı, alıcının peşinatı ödemede temerrüdü yüzünden satılanın devrinden önce dönerse, sadece ödenmeyen peşinat üzerinden dönme tarihine kadar işleyecek yasal faiz ile sözleşmenin kurulmasından sonra satılanın uğradığı değer kaybı için tazminat isteyebilir; ceza koşulu kararlaştırılmışsa peşin satış bedelinin yüzde onunu aşamaz.
Resmi Metin
b. Sözleşmeden dönme
Madde 260- (1) Satıcı, alıcının taksitleri ödemede temerrüde düşmesi sebebiyle satılanın alıcıya devrinden sonra sözleşmeden dönerse, her iki taraf aldığını geri vermekle yükümlüdür. Satıcı, ayrıca hakkaniyete uygun bir kullanım bedeli ve satılanın olağandışı kullanılması sebebiyle değerinin azalması hâlinde tazminat da isteyebilir. Ancak satıcı, sözleşme zamanında ifa edilmiş olsaydı elde edecek olduğundan fazlasını isteyemez.
(2) Satıcı, alıcının peşinatı ödemede temerrüde düşmesi yüzünden satılanın devrinden önce sözleşmeden dönerse, alıcıdan sadece ödenmeyen peşinat üzerinden, sözleşmeden döndüğü tarihe kadar işleyecek yasal faiz ile sözleşmenin kurulmasından sonra, satılanın uğramış olduğu değer kaybı sebebiyle tazminat isteyebilir. Ceza koşulu kararlaştırılmışsa, peşin satış bedelinin yüzde onunu aşamaz.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Sözleşmeden dönme, satıcının TBK m.259 uyarınca kullandığı seçimlik hakkın sonucunu, yani tasfiye rejimini düzenler; dönmeye karar vermeyle dönmenin sonuçlarını karıştırmayın (seçim TBK m.259, tasfiye TBK m.260). İki senaryo ayrışır. Satılan devredildikten sonra taksit temerrüdüyle dönülürse her iki taraf aldığını iade eder; satıcı ayrıca hakkaniyete uygun kullanım bedeli ile malın olağandışı kullanımından doğan değer kaybını isteyebilir, ancak sözleşme ifa edilseydi eline geçecek olandan fazlasını talep edemez. Devirden önce peşinat temerrüdüyle dönülürse satıcı yalnız ödenmeyen peşinatın yasal faizi ile devirden önceki değer kaybını, kararlaştırılmışsa peşin satış bedelinin en çok yüzde onu oranında ceza koşulunu ister. Yetki ve tahkim yasağı için TBK m.262 uygulanır. Sık hata: iade kalemlerini kanıtlamadan tazminat istemek; ispat yükü isteyen taraftadır. Tüketici işleminde TKHK 6502 emredici hükümleri önceliklidir, TBK boşlukta tamamlayıcıdır.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 260. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 223 üncü maddesinin ikinci fıkrasını kısmen karşılamaktadır.
Tasarının iki fıkradan oluşan 259 uncu maddesinde, alıcının temerrüdü nedeniyle satıcının sözleşmeden dönmesi düzenlenmektedir.
Maddenin birinci fıkrasında, taksitle satışta satıcının alıcıya devrinden sonra, satıcının alıcının taksitleri ödemede temerrüde düşmesi nedeniyle sözleşmeden dönmesinin hukuki sonuçları, 818 sayılı Borçlar Kanununun 223 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yapılan düzenlemeyle uyumludur. 818 sayılı Borçlar Kanununda kullanılan “münasip bir kira bedeli” şeklindeki ibare, Tasarıda “hakkaniyete uygun bir kullanım bedeli”; “satılan bozulmuş ise” şeklindeki ibare de, “satılanın olağandışı kullanılması sebebiyle değerinin azalması halinde” şeklinde değiştirilmiştir. Maddede kullanılan “değer azalması” ifadesi satılanın eskimesini ve bozulmasını kapsamak üzere bir üst kavram olarak kullanılmıştır.
Maddenin 818 sayılı Borçlar Kanununda karşılığı bulunmayan ikinci fıkrasında ise, satıcının, alıcının peşinatı ödemede temerrüde düşmesi yüzünden, satılanın devrinden önce sözleşmeden dönmesinin hukuki sonuçları düzenlenmektedir.