İİK Madde 94 - İştirak halinde tasarruf edilen mallar
Hazırlayan: Av. Saim İncekaş · Adana Barosu · Güncelleme: 31.10.2026
Özet5 fıkra · ~2 dk okuma
İİK m.94, intifa hakkı, taksim edilmemiş miras, şirket yahut iştirak halinde tasarruf edilen mal hissesi haczedilirse icra dairesinin yerleşim yerleri bilinen ilgili üçüncü şahıslara keyfiyeti ihbar edeceğini düzenler. Anonim şirketlerde pay senedi veya pay ilmühaberi çıkarılmamışsa borçlunun payı şirkete tebliğ olunarak haczedilir; haciz, pay defterine işlenmemiş olsa bile şirkete tebliğ tarihinde yapılmış sayılır.
Madde 94-(1) Bir intıfa hakkı veya taksim edilmemiş bir miras veya bir şirket yahut iştirak halinde tasarruf edilen bir mal hissesi haczedilirse icra dairesi, yerleşim yerleri bilinen ilgili üçüncü şahıslara keyfiyeti ihbar eder. Bu suretle borçlunun muayyen bir taşınmazdaki tasfiye sonundaki hissesi haczedilmiş olursa icra memuru haciz şerhinin taşınmazın kaydına işlenmesi için tapu sicil muhafızlığına tebligat yapar. Anonim şirketlerde paylar için pay senedi veya pay ilmühaberi çıkarılmamışsa, borçlunun şirketteki payı icra dairesi tarafından şirkete tebliğ olunarak haczedilir. Bu haczin şirket pay defterine işlenmesi zorunludur; ancak haciz, şirket pay defterine işlenmemiş olsa bile şirkete tebliğ tarihinde yapılmış sayılır. Haciz, icra dairesi tarafından tescil edilmek üzere Ticaret Siciline bildirilir. Bu durumda haczedilen payların devri, alacaklının haklarını ihlâl ettiği oranda batıldır. Haczedilen payların satışı, taşınır malların satışı usulüne tâbidir. Diğer taşınırlarda icra dairesi başkasına devre mâni tedbirleri alır.
(2) Borçlunun reddetmediği miras veya başka bir sebeple iktisap eyleyip henüz tapuya veya gemi siciline tescil ettirmediği mülkiyet veya diğer aynı hakların borçlu namına tescili alacaklı tarafından istenebilir. Bu talep üzerine icra dairesi alacaklının bu muameleyi takip edebileceğini tapu veya gemi sicili dairesine ve icabında mahkemeye bildirir.
(3) Borçlunun zilyed bulunduğu bir taşınmaz üzerindeki fevkalade zamanaşımı ile iktisabını istemek hakkının haczedilmesi halinde, icra dairesi zilyedliğin başkasına devrine mani olacak tedbirleri alır ve alacaklıya bir ay içinde taşınmazın borçlusu adına tescili için dava açması yetkisini verir. Mahkemenin tescil kararı ile taşınmaz bu alacaklı lehine mahcuz sayılır.
(4) İkinci fıkra hükmü, almaya hak kazandığı veya almakta bulunduğu emekli veya yetim maaşını istifa için icap eden yoklama muamelesini yaptırmıyanlar hakkında yetkili makama bildirmek suretiyle tatbik olunur.
(5) Alacaklının bu sebeple yapacağı kanuni masraflar ayrıca takip ve hükme hacet kalmaksızın dairece borçludan tahsil olunur.
Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik(ler) aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki sürüm yürürlükte olmadığından bu sayfada ayrıca verilmemiştir.
Değişiklikmadde tamamı 538 s.K. m.52
Ekcümle 4949 s.K. m.25
Mülga (cümle)3. cümle 4949 s.K. m.25
Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.
Avukat Yorumu
Anonim şirketteki payına haciz konulduktan sonra borçlu bu payı yine de devrederse işlem bütünüyle yok sayılmaz; kanun devri alacaklının haklarını ihlâl ettiği oranda batıl sayar, yani hükümsüzlük alacaklıyı koruyacak ölçüyle sınırlıdır ve devir bu sınırın dışında ayakta kalır. Paraya çevirme aşamasında ise haczedilen pay, taşınmaz satışı usulüne göre değil, taşınır malların satışı usulüne göre satılır.
Madde, borçlu adına henüz tescil edilmemiş hakları da alacaklının erişimine açar. Borçlunun reddetmediği miras veya başka bir sebeple kazanıp tapuya ya da gemi siciline tescil ettirmediği mülkiyet veya diğer aynî hakların borçlu adına tescilini alacaklı isteyebilir; icra dairesi bu talep üzerine alacaklının bu işlemi takip edebileceğini tapu veya gemi sicili dairesine ve gerekirse mahkemeye bildirir. Borçlunun zilyedi olduğu bir taşınmazı fevkalade zamanaşımıyla kazanmayı isteme hakkı haczedilirse daire, zilyetliğin devrine mani tedbirleri alır ve alacaklıya taşınmazın borçlu adına tescili için bir ay içinde dava açma yetkisi verir. Tescil kararıyla taşınmaz bu alacaklı lehine mahcuz sayılır.
İlgili Yargıtay Kararları - İİK m.94 uygulaması
Seçilmiş Yargıtay içtihatları. Özetler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.
Yargıtay · HGK•E. 2019/518 K. 2020/37•Direnme Bozuldu
Borçlunun borcu için üçüncü kişi adına kayıtlı taşınmaza haciz konulamaz; taşınmazlar İİK m.94/2-3 uyarınca ancak haciz tarihinde borçlu adına kayıtlı olmaları hâlinde haczedilebilir.
Detaylı özeti gör
Hukuki mesele: Kesinleşen mahkeme kararıyla tescilsiz mülkiyet kazanan ancak hakkını tapuya tescil ettirmeyen üçüncü kişi (vakıf), taşınmaz üzerindeki haczin kaldırılmasını şikâyet yoluyla isteyebilir mi? Değerlendirme: Kural olarak ayni haklar tescille doğar (TMK m.1022); TMK m.705 uyarınca mahkeme kararıyla mülkiyet tescilden önce kazanılsa da malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi tescile bağlıdır. Mülkiyet tapuya tescil edilmediğinden vakfın şikâyet hakkı doğmamıştır. Sonuç: Direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerle BOZULMASINA, oy çokluğuyla.
İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - İİK m.94 uygulaması
Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Özetler ilgili kararlardan derlenmiştir.
Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi•E. 2023/1144 K. 2026/1364•İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi
İİK m.94'te hisse haczi düzenlenmiş olmakla birlikte, adi ortaklıkta elbirliği mülkiyeti hissesi üzerinde tasarrufta bulunulamadığından haczin konusunu borçlu ortağın hissesi değil, tasfiye sonundaki payı oluşturur. Ortaklığa elbirliğiyle ait mal, hak ve alacaklar üzerine doğrudan müzekkere ile münferiden haciz konulamaz.
Detaylı özeti gör
Bir şirketin borcu nedeniyle, o şirketin taraf olduğu iş ortaklığının üçüncü kişi nezdindeki hak edişlerine haciz konulup para icra dosyasına gönderilmiş; iade sağlanamayınca haciz ihbarnamesinin muhatabı üçüncü kişi aleyhine takip başlatılmış ve itiraz üzerine itirazın iptali davası açılmıştır. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir. Daire, tüzel kişiliği bulunmayan adi ortaklığın kendisine ait malvarlığı olmadığını, ortaklığa elbirliğiyle ait alacaklara münferit haciz konulamayacağını, haczin ancak borçlu ortağın tasfiye payı üzerinde mümkün olduğunu belirterek ilk derece kararını hukuka uygun bulmuş ve istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi•E. 2018/1699 K. 2020/636•İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi
Bu kararda madde yalnızca anılmıştır. Karar, takip ettiği icra dosyasında süresinde satış istenmemesi nedeniyle taşınmaz hacizlerinin düşmesine yol açtığı ileri sürülen avukattan müvekkilinin tazminat istemine ilişkindir; İİK m.94, davalı avukatın savunmasında icra müdürlüğünce bu madde gereğince kendisine yetki verildiği belirtilirken anılmıştır.
Detaylı özeti gör
Alacaklı, icra takibini yürütmek üzere vekalet verdiği avukatın hacizli taşınmazlar için süresinde satış istememesi sonucu hacizlerin düşmesine ve alacağın tahsil edilememesine yol açtığını ileri sürerek tazminat istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul ederek haczi düşen üç parselin satış bedeli toplamı kadar tazminata hükmetmiş; davalı avukat kusur, illiyet bağı, zamanaşımı ve miktar yönünden, davacı ise katılma yoluyla reddedilen kısım yönünden istinafa başvurmuştur. Daire, doğrudan satışı mümkün olan taşınmazlar için ortaklığın giderilmesi yoluna gidilmesini özen ödevine aykırı ihmal saymış, zararın belirlenme biçimini de yerinde görerek her iki istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Tam karar metni esas alınmalıdır.
Hukuk Asistanı
Bu konu hakkında hukuki sorularınızı yanıtlıyorum. Konuşma geçmişiniz her sayfaya özel devam eder.
Merhaba! 👋
Bu sayfadaki konu hakkında hukuki sorularınızı yanıtlayabilir, dilekçe ve başvuru metni hazırlayabilirim.
Size nasıl yardımcı olabilirim?
⏳
Günlük ücretsiz hakkınız doldu
Yarın yeniden sorabilirsiniz. Sorunuz bekleyemiyorsa büroyla doğrudan görüşün.