Haciz Sırasında Yapılacaklar, Haciz Prosedürü

Haciz işlemi bir borçlunun borcunu ödememesi halinde alacaklının icra takibi açarak borcunu tahsil etme işlemine denir. Haciz işlemi sırasında alacaklının kendisi veya avukatı yanında olur. Bu yazımızda gerek avukatlar için gerekirse borçlular için haciz mahallinde dikkat edilmesi gereken hususları, haciz sırasında yapılması gerekenleri Adana İncekaş Hukuk Bürosu icra avukatları olarak detaylıca aktaracağız.

Öncelikle bilindiği gibi icra takibi başlatmak isteyen alacaklı veya alacaklının vekili icra dairesine giderek bir icra takibi oluşturur icra takibi sonucunda borçluya bir tebligat yollanır borçlu bu tebligata cevap verip vermediğine göre takip kesinleşir. Bu kısmı kısa ve detaysız olarak geçiyoruz. Çünkü burada işleyeceğimiz konu haciz prosedürü ve haciz sırasında yapılması gerekenler.

Hacze gidilen adresin borçluya ait olup olmadığı önemlidir. Bu durumda zaten iki şekilde gerçekleşebilir. Borçlunun mernis adresine hacze gidiliyordur ya da borçluya yapılan tebligattaki var olan adrese hacze gidiliyordur.Haciz mahalline varıldığında borçlunun faturaları olup olmadığı kontrol edilir.Bu faturalarda yer alan seri numaraları kontrol edilir.

Alacaklı vekilinin haciz talebinde adres açıkça belirtilmelidir. Bu husus önemlidir. Hazirun tarafından yeni adres bildirilemez. Ancak haciz talebi ile yazılan “hazirunun göstericeği adresler” şeklindeki bir açıklama ile pratikte bu giderilmektedir.

Alacaklı vekilinin borçlunun mernis adresi dışında bir adresine göstermesi durumunda, adrese varıldığında söz konusu adresin borçluya ait olup olmadığının araştırılması önem arz eder. Pratikte borçlunun adresine varıldığında komşularla apartman yöneticisine kapı görevlisine borçlunun orada oturup oturmadığı sorulur. Bu şekilde herhangi bir bilgiye ulaşılamaması durumunda, borçlunun mahallinde evrak araştırması yapılır. Evrak araştırması borçlu kişinin özel hayatının gizliliği ihlal edilmeden yapılmalıdır. Bu husus önemlidir, evrak araştırması esnasında bir polis refakat eder. Polis icra memurunun emirlerine uymak yükümlüdür.Ancak ne yazık ki uygulamada polisler bırakın emir uygulamayı, polisleri karakoldan çıkarmak bile zahmetli bir iştir.Evrak araştırmasında aşırıya kaçma durumunda TCK da konulan kişinin özel hayata saygı ve gizliliğini ihlal edilmiş olunur.

Öncelikle haciz esnasında icra memuru elinde bulunan haciz tutanağına icra mahallinde gerçekleşen tüm sürece dair detaylar aktarır. Haciz tutanağı daha sonradan ortaya çıkacak uyuşmazlıklar için en önemli nitelikteki belgedir. Haciz tutanağında yazılması gerekenler ve dikkat edilmesi gereken hususlar şu şekilde sayılabilir:

1. Haciz tutanağına mutlaka Haciz tarihi Haciz başlangıcı ve bitiş saati
2. Haczedilen malların neler olduğu
3. Haczedilen malların yediemine teslim edilmiş olup olmadığı yediemine teslim edilmiş ise takdir edilen ücretin ne kadar olduğu  ayrıca taksi ücretinin dahi detaylı bir şekilde miktarı yazılır.
4. Haciz mahallinde bulunan borçlu alacaklı ve varsa alacaklının vekili beyanlarını bu haciz tutanağına yazdırmak zorundadır.
5. Eğer ihtiyati haciz söz konusu ise Bu hususun haciz tutanağında açık bir şekilde belirtilmiş olması gereklidir.
6. Haciz tutanağında mutlaka borçlunun varsa istihkak iddiasında bulunan kişinin kefilin ve yedieminlik görevi için gelen kişinin TC numaraları özellikle olmak üzere anne baba adı ve doğum tarihleri mutlaka tutanağa geçirilir.
7. Kimlik bilgilerini açık bir şekilde ifade etmeyen kişinin beyanları esas alınmaz yani tutanağa geçirilmez.
8. İstihkak iddiasında bulunan bir kişi var ise bu kişinin açık adresi kimlik bilgileri mutlaka tutanağa geçirilir.Ayrıca hazır bulunan alacaklı veya borçlu vekillerinin de bu istihkak iddiasına karşı beyanları mutlaka tutanağa geçirilmelidir.
9. Borçlunun borç ödeme taahhüdü vermek istemesi durumunda ödeme taahhüdünde taahhüt tarihi ile son ödeme tarihi arasında işleyecek yasal faizi açıkça belirtilmelidir. Ayrıca tüm alacak kalemlerinin ayrı ayrı ve açıkça yazılması gerekir.
10. Alacaklı taraf eğer faizden vazgeçmiş ise bu husus tutanağa ayrıca not edilmelidir.

Tutanakta yer alması gereken zorunlu unsurları özet olarak tekrardan bir gözden geçirirsek; haciz mahallinde taahhüt verilmesi durumunda istihkak iddiası bulunması durumunda veyahut kefil olması durumunda bu hususların taahhütnamenin üst kısmına not düşünmesi gerekir.

1. Devlet malları ve kamuya tahsis edilmiş mallar.
2. Bedenini çalışmaya dayanan ve borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli eşyalar.
3. Ailenin yaşamını devam ettirebilmesi için gereken lüzumlu eşyalar bu eşyalar Yargıtay kararları çerçevesinde buzdolabı ocak fırın çamaşır makinesi bulaşık makinesi ve benzeri eşyalardır.
4. Borcunun Çiftçi olması durumunda ayrık haller bulunmaktadır yazımızın konusunu ilgilendirmediği için bu detaylara girilmeyecektir. Bundan başkaca detaylar denildiği üzere bu yazının konusu değildir.

İcra ve İflas Kanunu 88 maddesi gereğince para banka not çek senet poliçe gibi hususlar İcra Dairesinde saklanır.
Aynı zamanda altın gümüş gibi değerli madenler de İcra Dairesi kasasında saklanmaktadır. Eğer bulunulan bölgede ikamet eden bir Yediemin yok ise mallar yani taşınır mallar üçüncü bir kişiye veya borçluya Yediemin olarak da bırakılabilir.Alacaklı isterse malları borçluya Yediemin olarak bırakabilecektir.Bu bırakılan mallar üzerinde borçlu herhangi bir satış veya mal kaçırma gibi bir husus gerçekleştiriri borçlu hakkında iyi niyeti kötüye kullanma ceza davası açılabilecektir.

Haczedilen malların saklanması ve Yediemin ücretini avukat veya alacaklının kendisini peşin olarak vermekle yükümlüdür.Alacaklı veya alacaklı vekili söz konusu bu ücreti Yediemin olarak ödüyor ise 6 aylık ücretin toplamını ödemek zorundadır.İcra ve İflas Kanunu’nun 81 İnci maddesine göre zor kullanma hususunda yani kapının çilingir ile açılacak olması durumunda bir polis muvafakati zorunludur.

Hacze savcılık arabaları ile çıkmasına özen gösterilir ancak savcılık arabası bulunmaması durumunda tarifeli taksi olarak kullanılır. Tarifeli taksi ücreti hakkaniyete uygun olarak belirlenir ve tutanağa yazılır.

Bu durumda 3 şekil mevcuttur birincisi mallar borçlunun elinde olabilir.Borçlunun elinde bulunan mallar için bir başkası istihkak hakkında bulunursa bozuk hemen tutanağa geçirilir.İkincisi mallar üçüncü kişi ile borçlunun aynı anda Yani birlikte elinde bulunabilir.Bu durumda mallar borçlunun elindeymiş içerisinde kabul edilir. Üçüncü kişinin elinde bulunabilir bu durumda üçüncü kişinin yedieminliği kabul etmesi durumunda mallar üç kişiye Yediemin olarak bırakılır.

Sonuç olarak; mesleğin belki de en can alıcı noktası infazdır. Hukukun bu denli somut ve canlı bir şekilde tecellisi sizi gerek sosyolojik açıdan gerek ise felsefi açıdan derinleştirecek bir vakıadır. Fiili haciz her ne kadar çetrefilli bir süreç olsa da adaletin tecelli ettiği o andan haz almaya bakmak lazım. Sonuçta adalet bir nevi seleksiyon çarklısı ve bizler de adil nesillerin türemesi için çalışan hukuk emekçileriyiz.

Avukat Saim İNCEKAŞ – Adana – Avukatlık ve Hukuk Ofisi