TBK Madde 219 - Satıcının ayıptan sorumluluğu: a. Genel olarak

Davacı, 12.03.2013'te davalıdan 23.000 TL'ye kazasız beyanıyla aldığı Fiat Fiorino'yu satmak isteyince, alıcının muayenesinde aracın ağır hasarlı çıktığını, hasarlı hâliyle 10.000-11.000 TL ettiğini, fazladan ödediği 11.000 TL'yi istemiştir. Davalı, noterdeki resmî satış sözleşmesinin "alıcının bu aracı hâlihazır durumu ile görüp beğenerek ve bedelini tamamen ödeyerek teslim aldığı" ibaresine ve ikinci el satışta ayrıca garanti taahhüdü vermediğine dayanmıştır. Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi davayı kabul etmiş; (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesi bu ibare ve garanti taahhüdünün ispatlanamaması nedeniyle kararı bozmuş, yerel mahkeme direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, TBK m.219 vd. çerçevesinde, matbu ibarenin tarafları bağladığını, ancak kapsamına yalnızca ilk bakışta veya basit muayeneyle anlaşılabilen açık ayıpların girdiğini, gizli ayıpların kapsam dışında kaldığını, satıcının bu ibareye dayanarak gizli ayıptan kurtulamayacağını belirtmiştir. Ayıp bilirkişiyle gizli saptandığından ve sorumluluk kanundan doğduğundan ikinci el satışta ayrıca garanti taahhüdü aranmaz; alıcının trafik-sigorta kayıtlarını araştırma yükümlülüğü yoktur ve davalı hasarı bildirdiğini ispatlayamamıştır. Direnme yerinde görülmüş, yalnızca miktara ilişkin itirazlar için dosya Yargıtay 11. Hukuk Dairesine gönderilmiş; karar 21.12.2021'de oy çokluğuyla verilmiştir.

Davacı, 18.05.2011 tarihinde satın aldığı traktöre takılı lastiklerin ayıplı olduğunu, garanti süresindeki şikâyetlerine rağmen ayıbın giderilmediğini ileri sürerek, asıl davada satıcı ve traktör üreticisi şirketler, birleşen davada lastik üreticisi şirket aleyhine lastiklerin ayıpsızıyla değiştirilmesini, mümkün olmazsa 3.000,00 TL lastik bedelini ve 7.000,00 TL kazanç kaybını talep etmiştir. Görev yönünden bozmadan sonra mahkeme, bir davalı yönünden feragat nedeniyle davayı reddetmiş, diğer davalılar yönünden kısmen kabulle ayıplı lastikten kaynaklanan 480,00 TL'nin müştereken ve müteselsilen tahsiline, kazanç kaybı isteminin reddine karar vermiştir. Yargıtay, TBK m.219'un satıcıyı, satılanda bildirdiği niteliklerin bulunmamasından ve satılanın değerini ya da alıcının beklediği faydayı ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıplardan sorumlu tuttuğunu, TBK m.227'de alıcının seçimlik haklarının sayıldığını belirtmiş; bedel iadesi istendiğinden, anılan düzenlemede yalnız satıcının ayıptan sorumluluğunun düzenlendiğini, üreticinin sorumluluğuna yer verilmediğini ve bu nedenle davaya konu lastiğin üretici firması ile traktör üreticisi şirketin üretici sıfatıyla bedel iadesinden sorumlu tutulamayacaklarını kabul etmiştir. Ayrıca 480,00 TL'lik faturanın dört lastik bedeline ait olduğu anlaşılamadığından ve bilirkişi raporlarında lastik bedeli 3.000,00 TL belirlendiğinden, dört lastiğin piyasa fiyat araştırmasına göre bedel iadesine karar verilmesi gerektiğini saptayarak hükmü bozmuştur.

Davacı, davalıdan 30.06.2010 tarihinde 102.000 TL bedelle satın aldığı dairede, satıcının rutubet ve su basması bulunmadığı yönündeki taahhüdüne karşın yağmur suları nedeniyle duvarlarda kabarma biçiminde gizli ayıp ortaya çıktığını ileri sürerek satış sözleşmesinden dönme, bedel iadesi ve tazminat istemiştir. Yerel mahkeme, binanın temel yalıtımı ve drenaj kanalı eksikliğinden satıcının sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle davayı reddetmiş; oysa gizli ayıp hem delil tespiti hem de keşif sonrası bilirkişi raporlarıyla sabit olmuştur. Yargıtay, mülga 818 sayılı BK m.194 (güncel TBK m.219) uyarınca satıcının ayıbın varlığını bilmese dahi ondan sorumlu olduğunu, bu nedenle davacının öncelikli dönme talebinin değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Hukuk Genel Kurulu, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle direnme kararının bozulmasına karar vermiştir.