Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 216 Zapttan sorumluluk: b. Mahkeme kararı olmaksızın satılanı verme
TBK 216, satıcının zapttan sorumluluğu mahkeme kararı olmaksızın da iki durumda devam eder: alıcı, mahkeme kararı beklemeden üçüncü kişinin hakkını dürüstlük kurallarına uygun olarak tanıyıp satılanı ona vermişse; ya da alıcı, üçüncü kişinin dava açmasını beklemeden satıcıyı, uyuşmazlığı dava yoluyla çözmesi, aksi hâlde tahkim yoluna başvuracağı konusunda gecikmeksizin uyarmış ve sonuç alamadığı için tahkime başvurmuşsa. Ayrıca alıcının, satılanı üçüncü kişiye vermekle yükümlü olduğunu ispat etmesi durumunda da satıcının sorumluluğu devam eder.
Resmi Metin
b. Mahkeme kararı olmaksızın satılanı verme
Madde 216- (1) Satıcının zapttan sorumluluğu aşağıdaki hâllerde devam eder:
- 1. Alıcı, bir mahkeme kararı beklemeksizin üçüncü kişinin hakkını dürüstlük kurallarına uygun olarak tanımış ve satılanı ona vermişse.
- 2. Alıcı, üçüncü kişinin kendisine karşı dava açmasını beklemeden, satıcıyı satılan üzerindeki hak iddiasına ilişkin uyuşmazlığı dava yoluyla çözümlemesi, aksi takdirde tahkim yoluna başvuracağı konusunda gecikmeksizin uyarmış ve bundan sonuç alamadığı için tahkim yoluna başvurmuşsa.
(2) Satıcının sorumluluğu, alıcının satılanı üçüncü kişiye vermekle yükümlü olduğunu ispat etmesi durumunda da devam eder.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, zapt (satılanın üçüncü kişi tarafından elinden alınması) sorumluluğunun kesin mahkeme kararı olmadan ayakta kalabileceği istisnaları düzenler. Kural olarak satıcının zapttan sorumluluğu için üçüncü kişinin üstün hakkının yargı kararıyla saptanması beklenir; TBK m.216 bunu iki halde esnetir: alıcının dürüstlük kuralına uygun biçimde hakkı tanıyıp malı vermesi, ya da satıcıyı gecikmeksizin uyarıp sonuç alamayınca tahkime gitmesi. İspat yükü alıcıdadır: alıcı, üçüncü kişinin hakkının gerçekten üstün olduğunu veya malı vermekle yükümlü bulunduğunu ispatlamalıdır.
Sık hata, alıcının satıcıya davayı ihbar etmeden (TBK m.215) veya sağlam bir hukuki temel olmadan malı gönüllü teslim edip sonra rücu istemesidir; bu, satıcının savunma imkânını ortadan kaldırıp zapt talebini zayıflatır. Kısmi zapt için TBK m.218; tam zaptın sonuçları ve tazminat kalemleri için TBK m.217 ile birlikte değerlendirin.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 216. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 191 inci maddesini karşılamaktadır.
Tasarının iki fıkradan oluşan 215 inci maddesinde, alıcının mahkeme kararı olmaksızın satılanı üstün hak iddiasında bulunan üçüncü kişiye geri verme usulü ve bu usule uyarak ya da uymaksızın satılanı geri vermesinin hukuki sonuçları düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 191 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan “b. Mahkeme kararı olmaksızın iade” şeklindeki ibare, Tasarıda “b. Mahkeme kararı olmaksızın geri verme” şeklinde değiştirilmiştir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 191 inci maddesinden farklı olarak, Tasarının bu maddeyi karşılayan 215 inci maddesinin birinci fıkrasında, iki bent halinde, satılanın mahkeme kararı olmaksızın üçüncü kişiye verilmesine karşın, satıcının zapttan sorumlu tutulduğu durumlar düzenlenmiştir. Bu konuda 818 sayılı Borçlar Kanununun 191 inci maddesinde kullanılan “istihkak müddeisiyle sulh akdetmiş olsa bile” şeklindeki ibarenin çeviri yanlışlığı da düzeltilmiştir. Ayrıca, 818 sayılı Borçlar Kanununun 191 inci maddesinden farklı olarak, alıcı kendisine karşı dava açılmasını beklemeden, satıcıyı üçüncü kişinin satılan üzerindeki hak iddiasına ilişkin uyuşmazlığı dava yoluyla çözümlemesi, bu yola başvurmazsa tahkim yoluna gidebileceği konusunda uyarabilecek ve bu uyarısı sonuçsuz kaldığı için tahkim yoluna gitmişse bu durumda hakem kararına göre hareket edebilecektir.
Tasarının 215 inci maddesine, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 194 üncü maddesinin ikinci fıkrasına uygun olarak, 818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, ikinci bir fıkra eklenmiştir. Fıkraya göre, alıcı satılanı geri vermekle yükümlü olduğunu ispat ederse, satılan üzerinde zaptı sağlayacak nitelikte, özel hukuktan doğan üstün hak (mülkiyet hakkı, sınırlı ayni hak veya etkisi kuvvetlendirilmiş kişisel hak) iddiasında bulunan üçüncü kişiye, satılanı bir mahkeme veya hakem kararı beklemeden geri vermiş olsa bile, satıcının zapttan doğan sorumluluğu devam edecektir.