Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 105 Makbuz ve senet: Senedin geri verilememesi
TBK 105, borç senedini kaybettiğini iddia eden alacaklı, borçlunun istemi üzerine borcu ödeme sırasında, senedin iptalini ve borcun sona erdiğini gösteren resmen düzenlenmiş veya usulüne göre onaylanmış bir belgeyi borçluya vermek zorundadır; kıymetli evrakın iptaline ilişkin hükümler saklıdır.
Resmi Metin
Senedin geri verilememesi
Madde 105- (1) Alacaklı, borç senedini kaybettiğini iddia ederse, borçlunun istemi üzerine, borcu ödeme sırasında, kendisine borç senedinin iptalini ve borcun sona ermiş olduğunu gösteren resmen düzenlenmiş veya usulüne göre onaylanmış bir belge vermek zorundadır.
(2) Kıymetli evrakın iptaline ilişkin hükümler saklıdır.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu hüküm, ödeme yaparken senedinizi geri alamadığınız durumlarda devreye girer. Alacaklı borç senedini kaybettiğini iddia ederse, sizin isteminiz üzerine, ödeme sırasında size senedin iptal edildiğini ve borcun sona erdiğini gösteren resmen düzenlenmiş veya usulüne göre onaylanmış bir belge vermek zorundadır. Yani TBK m.105, “senedi bulamıyorum” diyen alacaklıya karşı sizi korumasız bırakmaz; bu belgeyi talep etmek yasal hakkınızdır.
Avukat olarak en sık gördüğüm hata şudur: Borçlu, senet ortada yok diye ödemeyi hiçbir belge almadan yapar. Bu çok risklidir; alacaklı sonradan kaybolan senedi bulup yeniden talep edebilir ya da iyiniyetli birine devredebilir. Bu nedenle senet size ibraz edilemiyorsa, resmen düzenlenmiş veya usulüne göre onaylanmış (örneğin noter onaylı) bir ibra ya da iptal belgesi almadan ödeme yapmayın. Senet kambiyo senediyse (bono, poliçe, çek), basit bir belge yetmez; TBK m.105’in son cümlesi gereği kıymetli evrakın iptali için ayrı bir mahkeme prosedürü gerekir; bu iptal davasını açma yükü, senedi ibraz edemeyen alacaklıdadır. Size düşen yük ise ödemeyi yaptığınızı makbuz ve dekontla ispatlamaktır (HMK m.190).
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 105. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 89. maddesini karşılamaktadır.
Tasarının iki fıkradan oluşan 104. maddesinde, borcu ödemek isteyen borçluya, alacaklının borç senedini geri verememesi durumunda, borçlunun istem hakları düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 89. maddesinin kenar başlığında kullanılan “3. Senedin iadesinin mümkün olamaması” şeklindeki ibare, Tasarıda “3. Senedin geri verilememesi” şeklinde değiştirilmiştir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 89. maddesi tek fıkradan oluştuğu halde, bu maddede iki ayrı konunun düzenlendiği göz önünde tutularak, Tasarının 104. maddesi iki fıkraya bölünerek düzenlenmiştir.
Sistematik yapısı ile metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.