TMK Madde 756 - Kaynak mülkiyeti, irtifakı ve yeraltı suları

Resmi Metin

Mülkiyet ve irtifak hakkı

Madde 756- (1) Kaynaklar, arazinin bütünleyici parçası olup, bunların mülkiyeti ancak kaynadıkları arazinin mülkiyeti ile birlikte kazanılabilir.

(2) Başkasının arazisinde bulunan kaynaklar üzerindeki hak, bir irtifak hakkı olarak tapu kütüğüne tescil ile kurulur.

(3) Yeraltı suları, kamu yararına ait sulardandır. Arza malik olmak, onun altındaki yeraltı sularına da malik olmak sonucunu doğurmaz.

(4) Arazi maliklerinin yeraltı sularından yararlanma biçimi ve ölçüsüne ilişkin özel kanun hükümleri saklıdır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, kaynakların arazinin bütünleyici parçası olmasını, başkasının arazisindeki kaynaklar üzerindeki hakkın irtifak olarak tescilini, yeraltı sularının kamu yararına ait olmasını ve yeraltı suyu yararlanmasının özel kanuna bağlanmasını dört fıkra üzerinden düzenler. Birinci fıkra kaynakların arazinin bütünleyici parçası olduğunu, mülkiyetinin ancak kaynadıkları arazinin mülkiyeti ile birlikte kazanılabileceğini hükme bağlar. İkinci fıkra başkasının arazisinde bulunan kaynaklar üzerindeki hakkın bir irtifak hakkı olarak tapu kütüğüne tescil ile kurulacağını öngörür. Üçüncü fıkra yeraltı sularının kamu yararına ait sulardan olduğunu ve arza malik olmanın onun altındaki yeraltı sularına da malik olmak sonucunu doğurmadığını düzenler; arazi mülkiyeti ile yeraltı suyu mülkiyeti birbirinden ayrıştırılmıştır. Dördüncü fıkra yeraltı sularından yararlanma biçimi ve ölçüsüne ilişkin özel kanun hükümlerinin saklı olduğunu öngörür. Avukatlık pratiğinde başkasının arazisindeki kaynaktan yararlanma talebi için irtifak tescili sağlanmalı, yeraltı suyu işletme ruhsatı için 167 sayılı Kanuna başvurulmalıdır.

Gerekçe

Eski Kanunun 679 uncu maddesini karşılamaktadır.

Eski maddenin birinci fıkrasındaki ikinci cümle yeni bir fıkra haline getirilmek suretiyle madde dört fıkra olarak düzenlenmiştir.

“Kaynaklar” şeklindeki konu başlığı, “Kaynak ve yeraltı suları” olarak değiştirilmiş, madde arılaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Eski maddenin ikinci fıkrası 138 sayılı Kanun ile değiştirilip, yeraltı sularının kamu yararına ait oldukları kabul edilmiş idi. Ancak bu değişiklikten sonra 167 sayılı Yeraltı Sulan Hakkındaki Kanun yürürlüğe konulmuştur. Bu Kanunun 1 inci maddesi, 679 uncu maddenin ikinci fıkrasında yer alan hükmü tekrar etmiştir. İkinci fıkrada yer alan “genel olarak” deyimi, gereksiz bir deyim olup, maddeye alınmamıştır. Zira yeraltı suları daima menfaati umuma ait sulardır. Bunun özel olan bir hali yoktur.

Maddenin son fıkrasında sözü edilen “arazi sahipleri” deyimi, hem suyun çıktığı arazi malikini, hem de komşu malikleri içerecek genişliktedir.

ADALET KOMİSYONU RAPORU

– Tasarının 756 ncı maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “siciline” ifadesi, Tasarının diğer maddeleriyle terim birliğinin sağlanması amacıyla “kütüğüne” şeklinde değiştirilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş 14.HD içtihatları

Yargıtay 14.HD E. 2017/5036 K. 2021/1776 15.03.2021 Bozma

TMK m.756 uyarınca kaynak, tapulu taşınmazdan çıkıyor ve o taşınmazın ihtiyacına yetecek debide ise özel sudur; debisi bunu aşarsa genel su sayılır ve kadim hak ihlal edilmemek üzere herkes ihtiyacı oranında yararlanır. Elatma davasında debi ve ihtiyaç saptanmalıdır.

Detaylı özeti gör

Davacılar, dava dışı bir kişiye ait araziden çıkan kaynak suyunu kadimden beri içme, hayvan sulama ve arazi sulama amacıyla kullandıklarını, davalının kendi parselindeki inşaat sırasında su borularını tahrip edip duvar yapmak suretiyle suyun akmasını engellediğini ileri sürerek elatmanın önlenmesini istemiştir. İlk derece mahkemesi, suyun davalının faaliyetleri bakımından daha faydalı ve daha çok ihtiyaç duyulan bir su olduğu gerekçesiyle davayı reddetmiştir. 14. Hukuk Dairesi, TMK m.718 ve m.756 çerçevesinde kaynak suyu ile yeraltı suyu ayrımını ortaya koyarak, suların en az olduğu dönemde jeoloji, ziraat ve fen bilirkişileri refakatinde keşif yapılıp suyun debisinin ölçülmesini, kaynadığı taşınmazın ihtiyacını aşması halinde genel su kabul edilmesini, tarafların su ihtiyaçları ile davacıların kadim kullanımının araştırılmasını gerekli görmüştür. Daire ayrıca tapu kaydıyla malik olanların tamamının davaya dahil edilip taraf teşkilinin denetlenmesi gerektiğini belirtmiştir.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Hizmet

TMK 756, taşınmaz mülkiyeti ve mülkiyet hakkının kapsamı bakımından mülkiyet ve irtifak hakkı hükümlerindendir.

tapu ve gayrimenkul davalarında hukuki destek

TMK Madde 756 Kaynak mülkiyeti, irtifakı ve yeraltı suları