TMK Madde 499 - Sağ kalan eşin miras payı oranları

Uyuşmazlık, sağ kalan eşin TMK m.240 uyarınca, ölen eşine ait olup birlikte yaşadıkları konut üzerinde katılma alacağına mahsup edilmek, yetmezse bedel eklenmek suretiyle mülkiyet hakkı tanınması istemine ilişkindir. Yerel mahkeme davayı kabul etmiş ve davacının taşınmazın 2/3'lük kısmının bedelini diğer yasal mirasçı olan davalıya ödemesine karar vermiş, davacı bu bedeli yatırmıştır. Ancak yerel mahkeme, davacı sağ kalan eşin TMK m.499 gereği birinci zümre (altsoy) mirasçılarla birlikte sahip olduğu 1/4 oranındaki yasal miras payını mahsup edilecek bedel hesabına dahil etmemiştir. Yargıtay, sağ kalan eşin bu 1/4 oranındaki yasal miras payı nazara alınmadan karar verilmesini hatalı bularak hükmü davacının temyizi yönünden 2. bentteki gerekçeyle bozmuş, bozma kapsamı dışında kalan ve davalının temyiz itirazlarına ilişkin bölümleri ise onamıştır.

Uyuşmazlık, sağ kalan eşin diğer mirasçılara karşı açtığı, mal rejiminin tasfiyesinden doğan artık değere katılma alacağı ve bu alacağa mahsuben aile konutu üzerinde mülkiyet hakkı tanınması istemine ilişkindir. Daire, katılma alacağının terekeye ait bir borç olduğunu, tüm mirasçıların tereke borçlarından üçüncü kişilere karşı müteselsilen (TMK m.641) sorumlu bulunduğunu; davacı sağ eşin aynı zamanda ortak mirasbırakanın mirasçısı olması (TMK m.499) nedeniyle bu alacakta alacaklı ve borçlu sıfatının onun şahsında kısmen birleştiğini belirtmiştir. Bu nedenle hüküm altına alınan 265.361,68 TL katılma alacağından davacı dahil bütün mirasçıların miras payları oranında sorumlu olduğu ve temyiz eden davalıların her birinin sorumlu olduğu miktarın (kişi başı 132.680,84 TL) hüküm fıkrasında ayrı ayrı gösterilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Yeniden yargılamayı gerektirmediğinden bölge adliye mahkemesi kararının hüküm fıkrası düzeltilerek (müştereken ve müteselsilen tahsil ifadesi çıkarılıp miras payı oranında ayrı ayrı tahsil şekli yazılarak) ve diğer bölümlerin onanmasına, HMK m.370/2 uyarınca oy birliğiyle ve kesin olarak karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, 12.05.2003 tarihinde vefat eden mirasbırakan Abdulkadir Şahin'in eşi olan davacıya mirasçılık belgesi verilmesi talebine ilişkindir; davacının nüfus kayıtlarıyla mirasbırakanın eşi ve dolayısıyla mirasçısı olduğu (TMK m.499) çekişmesizdir, ancak mirasbırakan ile üst soyu arasında resmi kayıtlarla bağ kurulamamıştır. Yargıtay, yerel mahkeme hükmünü bozmuştur. Bozma gerekçesi olarak, nüfus sicilinde kayıt bulunmadığında gerçek durumun her türlü kanıtla ispatlanabileceği (TMK m.30/2) kuralının gözetilmesi, davacının gösterdiği delillerin toplanması ve eş olan davacının mirasçılığının çekişmesiz oluşunun da dikkate alınarak hüküm kurulması gerekirken eksik incelemeyle karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu belirtilmiştir. Karar, eşlik bağı nüfus kayıtlarıyla çekişmesiz biçimde sabit olan sağ kalan eşin yasal mirasçı sıfatının, mirasbırakanın üst soyuna ilişkin kayıt eksikliğinden bağımsız olarak kabul edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.