TMK Madde 149 - Evlenmenin iptal sebebi: Yanılma

Hukuki mesele: Nispi butlan (evliliğin iptali), olmazsa boşanma davasında, davalının akıl hastalığı bulunmadığına dair rapora dayalı ret kararının; davacının yanılma (TMK m.149/2) ve aldatma (TMK m.150/2) iddiaları karşısında hüküm kurmaya elverişli olup olmadığı. Değerlendirme: Eş/altsoy için ağır tehlike oluşturan tedavi edilemez hastalığın varlığı tam teşekküllü hastane heyet raporuyla araştırılmadan eksik incelemeyle ret hatalı. Sonuç: Direnme kararının bozulmasına oy birliğiyle karar verildi.

Hukuki mesele: Dava dilekçesinde nisbi butlan vakıalarının yeterince açıklanmadığı gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinin doğru olup olmadığı. Değerlendirme: Olayları açıklamak taraflara, hukuki nitelendirme hakime ait olup; dilekçedeki açıklamalara göre dava nitelikte yanılma sebebiyle evlenmenin iptali (TMK m.149/2) davasıdır; vakıalar açıklanmış, HMK m.119 yanlış değerlendirilmiştir. Sonuç: İşin esasına girilmesi gerekirken davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi hukuka aykırı bulunarak hüküm BOZULMUŞTUR.

Hukuki mesele: Ceza davasının ertelenmesi ve tutukluluğun sona erdirilmesi amacıyla yapılan evliliğin TMK m.149'daki yanılma nedeniyle iptal edilip edilemeyeceği. Değerlendirme: Davacı, eşin niteliğinde veya evlenmenin esaslı unsurlarında yanılarak değil, taraflar arasındaki anlaşma gereği ceza davasını ertelemek amacıyla evlenmiştir; bu nedenle m.149'daki yanılma şartları oluşmamıştır. Mahkemenin m.149/1 uyarınca evliliğin iptaline karar vermesi usul ve yasaya aykırıdır. Sonuç: Kanun yararına bozma isteğinin kabulü ile hükmün sonuca etkili olmamak üzere bozulmasına karar verilmiştir.

Davacı erkek, nikahın hasta-bakıcı ilişkisi için kıyıldığını, davalı kadının yanılttığını ileri sürerek evliliğin iptalini istemiş; yerel mahkeme TMK m.149/1-2 şartları oluştuğu gerekçesiyle davayı kabul etmiştir. Yargıtay, dosya kapsamına göre davacının yanılarak değil davalıyı tanıyarak özgür iradesiyle evlendiğini, dolayısıyla m.149'daki yanılma nedeniyle iptal şartlarının oluşmadığını belirlemiştir. Davacı erkeğin katılma yoluyla temyizi süre aşımından reddedilmiş, kabul hükmü ise bozulmuştur. Sonuç: Hüküm bozulmuştur.

Kadın, eşinin kendisinden gizlenen ağır hastalığı nedeniyle TMK m.149/2 ve 150 uyarınca yanılmaya dayalı nisbi butlanla evliliğin iptalini istemiş; erkek ise birleşen davada TMK m.166/1'e dayalı boşanma talep etmiştir. Daire, mahkemenin kadının iptal talebini m.149-150 çerçevesinde değerlendirmesi, boşanma davasını tefrik ederek iptal davasını bekletici sorun sayması gerektiğini belirtmiştir. Sonuç: Hüküm bozulmuş, erkeğin çeyiz alacağına ilişkin katılma yoluyla temyizi reddedilmiştir.