İçeriğe geç

TCK Madde 128 İddia ve savunma dokunulmazlığı

Özet 1 fıkra · ~3 dk okuma

TCK 128, Yargı mercileri veya idari makamlar nezdinde yapılan yazılı veya sözlü başvuru, iddia ve savunmalar kapsamında, kişilerle ilgili olarak somut isnadlarda ya da olumsuz değerlendirmelerde bulunulması halinde, ceza verilmez.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 128 - İddia ve savunma dokunulmazlığı

Resmi Metin

İddia ve savunma dokunulmazlığı

Madde 128- Yargı mercileri veya idari makamlar nezdinde yapılan yazılı veya sözlü başvuru, iddia ve savunmalar kapsamında, kişilerle ilgili olarak somut isnadlarda ya da olumsuz değerlendirmelerde bulunulması halinde, ceza verilmez. Ancak, bunun için isnat ve değerlendirmelerin, gerçek ve somut vakıalara dayanması ve uyuşmazlıkla bağlantılı olması gerekir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.128, yargı mercileri veya idari makamlar nezdinde yapılan yazılı veya sözlü başvuru, iddia ve savunmalar kapsamında, kişilerle ilgili somut isnat veya olumsuz değerlendirmelerde bulunulması halinde ceza verilmemesini düzenler. Bu hüküm, TCK m.125 anlamında bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikteki beyanların, hukuki bir uyuşmazlık çerçevesinde ileri sürülmesi durumunda cezalandırılmasını engelleyen bir hukuka uygunluk sebebidir. Böylece başvuru, iddia ve savunmalar kapsamında ortaya konan bu tür beyanlar, kural olarak hakaret suçunun kapsamı dışında kalır.

Bu korumadan yararlanılabilmesi için maddede belirtilen koşulların birlikte gerçekleşmesi aranır: isnat ve değerlendirmelerin gerçek ve somut vakıalara dayanması, ayrıca uyuşmazlıkla bağlantılı olması gerekir. Somut olayla ilgisi bulunmayan ya da gerçek dışı beyanlar bu kapsamda değerlendirilmez. Dokunulmazlığın tanıdığı sınır aşıldığında, örneğin uyuşmazlıkla bağlantısı olmayan ifadelerle kişinin onur, şeref ve saygınlığına yönelinmesi durumunda koruma sona erer ve TCK m.125 uyarınca sorumluluk gündeme gelebilir.

Gerekçe

Madde metninde, bir hukuka uygunluk nedeni olan ve Anayasamızda da güvence altına alınan (madde 36) iddia ve savunma dokunulmazlığı düzenlenmiştir. Bir talebin resmi bir makama iletilmesi, dilekçe hakkının kullanılması bağlamında hukuka uygun bir davranıştır. Ancak, dilekçe hakkı, dilekçenin içeriğindeki ifadeler açısından başlı başına bir hukuka uygunluk sebebi olarak mütalâa edilemez. Hukuk toplumunda yaşama hakkına sahip olan herkes, toplum barışını bozucu nitelik taşıması dolayısıyla devletten suç işlenmesinin önlenmesini ve suçluların cezalandırılmasını talep hakkına sahiptir. Bir suçun işlendiğini öğrenen bireyin, bununla ilgili olarak yetkili makamlar nezdinde ihbar veya şikâyette bulunma hakkı vardır. Gerçekleşmiş bir olayla ilgili olarak bu olayın oluşumuna neden olan kişiler de gösterilmek suretiyle ihbar veya şikâyette bulunulması durumunda, hakaret veya iftira suçunun oluştuğundan söz edilemez. Çünkü, burada gerçekleşmiş somut olayla ilgili olarak ihbar veya şikâyette bulunmak şeklinde bir hakkın kullanılması söz konusudur. İddia ve savunma hakkının, yargı mercileri veya idarî makamlar nezdinde kullanılması mümkündür. İddia ve savunma hakkının kullanılması bağlamında, kişiler açısından somut isnat ifade eder nitelikte maddî vakıaların ortaya konulması ya da kişilerle ilgili olumsuz değerlendirmelerde bulunulması mümkündür. Bu somut isnatlar veya olumsuz değerlendirmeler, iddia ve savunma hakkının kullanılmasıyla ilişkilendirilememesi durumunda, hakaret ve hatta iftira suçu oluşturur. İddia ve savunma kapsamında, kişilerle ilgili olarak bulunulan somut isnatların gerçek olması ve yapılan olumsuz değerlendirmelerin somut vakıalara dayanması gerekir. Keza, bulunulan somut isnatların veya yapılan olumsuz değerlendirmelerin uyuşmazlıkla ilişkili olması gerekir; ancak, uyuşmazlığın çözümü açısından faydalı olması aranmamalıdır. Somut uyuşmazlıkla bağlantılı olmayan isnatlar gerçek olsa bile iddia ve savunma dokunulmazlığının varlığından bahsedilemez. Keza, somut vakıalara dayansa bile, uyuşmazlıkla alakası olmayan olumsuz değerlendirmeler açısından iddia ve savunma hakkının kullanılması söz konusu değildir. Somut uyuşmazlıkla ilgili olmakla birlikte iddia ve savunma sınırını aşan hakareti mutazammın yazı ve sözlerin iddia ve savunma hakkı kapsamında mütalâa edilmesi mümkün değildir. Ancak, bu ifadelerin kullanılmasına müsamaha ile bakılabilir. Çünkü, bu gibi durumlarda iddia ve savunmanın sınırı genellikle öfke ve gazabın etkisiyle aşılmaktadır. Aslında öfke ve gazap hâli, kusurluluğun bir unsuru olan irade yeteneğini etkileyen bir faktördür ve bu durum, kişinin işlediği hakaret suçu dolayısıyla kusurunun tespiti bağlamında değerlendirilmelidir.

TCK m.128 ile İlgili Yargıtay Kararları

26 karar gösteriliyor.

4.CD E.2023/5597 K.2025/19082 Bozma

5237 sayılı Kanun'un 128. maddesine göre yargı mercileri veya idari makamlar önündeki başvuru, iddia ve savunma kapsamında kişiler hakkında somut isnat ya da olumsuz değerlendirme yapılması cezalandırılmaz; ancak bunlar gerçek ve somut vakıalara dayanmalı ve uyuşmazlıkla bağlantı taşımalıdır. Sanığın yargılandığı duruşmada savunma hakkını kullanırken söylediği sözler savunma dokunulmazlığı kapsamındadır ve hakaret suçunun unsurlarını oluşturmaz.

Detaylı özeti gör

Yargılama Cumhurbaşkanına hakaret suçuna ilişkindir; ilk derece mahkemesi mahkûmiyet kurmuş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, tebliğnamede onama görüşü bildirilmiştir. Sanığın temyiz istemi suç kastının bulunmadığı, sözlerin savunma hakkı içinde kaldığı ve suçun unsurlarının oluşmadığı noktalarında toplanmıştır. Daire önce ağır eleştiri ya da rahatsız edici sözlerin tek başına yetmeyeceğini, somut fiil veya olgu isnadı yahut sövme aranacağını hatırlatmış, ardından TCK m.128 metnini aktarmıştır. Anayasa m.36 ile güvenceye bağlanan dokunulmazlığın amacı, kişilerin yaptırım korkusu duymadan iddia ve savunmada bulunabilmesidir; aksi halde yargılamanın hedeflediği gerçeğe ulaşma ve adaletin sağlanması gerçekleşemez. Somut olayda korunan beyan yazılı bir dilekçe değil, sanığın başka bir suçtan yargılandığı duruşmada dile getirdiği sözlerdir; bu ifadeler savunma hakkının kullanılması sayılmış ve mahkûmiyet hükmü, tebliğnamedeki onama görüşünün aksine bozulmuştur.

4.CD E.2023/13057 K.2025/20514 Bozma

İddia ve savunma dokunulmazlığı, kişilere yargı mercileri veya idari makamlar önünde hiçbir endişenin etkisinde kalmadan haklarını serbestçe ileri sürme ya da kendilerini özgürce savunma imkânı tanır. Bu alandaki somut isnatlar ve olumsuz değerlendirmeler uyuşmazlıkla ilişkili olmalıdır; uyuşmazlığın çözümü bakımından faydalı olmaları aranmaz, fakat somut vakıalara dayansalar bile uyuşmazlıkla ilgisiz olumsuz değerlendirmeler savunma hakkının kullanılması sayılmaz.

Detaylı özeti gör

Sanık hakaretten mahkûm edilmiş, istinaf başvurusu esastan reddedilmiş; sanık ve müdafii suçun işlenmediğini, şüpheden sanığın yararlanacağını, eksik inceleme yapıldığını ve haksız tahrik hükümlerinin uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür. Daire, sanığın savunması ile dilekçedeki sözleri bir bütün olarak ele almış, eylemin TCK m.128 kapsamında kaldığını ve beraat hükmü kurulması gerektiğini belirtmiştir. Kabule göre yapılan ikinci değerlendirmede sanık, şikayetçi tarafından yasaya aykırı biçimde çalıştırıldığını, bundan doğan yaralara ilişkin raporu bulunduğunu, şikayetçinin de kendisine hakaret ettiğini, ayrıca başsavcılık ile TBMM İnsan Hakları İnceleme Komisyonu ve Adalet Bakanlığı nezdinde başvuruları olduğunu savunmuştur. Daire bu başvuruların akıbetinin araştırılmasını, savunmada adı geçenlerin tanık olarak dinlenmesini, olayın çıkış sebebi ile gelişiminin aydınlatılmasını ve sonucuna göre TCK m.129 koşullarının değerlendirilmesini istemiştir.

4.CD E.2023/15768 K.2025/19530 Bozma

İddia ve savunma dokunulmazlığı, kişinin yargı mercileri ya da idari makamlar karşısında hiçbir endişenin etkisinde kalmadan haklarını serbestçe iddia edebilmesini veya kendisini özgürce savunabilmesini güvence altına alır. Bu çerçevedeki somut isnatlar ile olumsuz değerlendirmeler uyuşmazlıkla ilişkili olmalı, ancak uyuşmazlığın çözümü bakımından faydalı olmaları aranmamalıdır; uyuşmazlıkla bağlantısız isnatlar gerçek olsalar bile dokunulmazlıktan yararlanamaz.

Detaylı özeti gör

Bu dosyada temyiz istemi, paylaşımların basın özgürlüğü ve eleştiri hakkı çerçevesinde değerlendirilmesi ve hakaret suçunun oluşmadığı iddiasına dayanmaktadır. Daire ise uyuşmazlığı TCK m.128 ekseninde ele almıştır. Kararda, böyle bir güvence bulunmasaydı kişilerin ceza yaptırımıyla karşılaşma korkusuyla söylemesi gerekeni söyleyemeyeceği, bunun da yargılamanın amaçladığı gerçeğe ulaşmayı engelleyeceği belirtilmiştir. Madde gerekçesine dayanılarak, hak kullanılırken somut isnat niteliğinde maddi vakıaların ileri sürülebileceği, ancak bunlar hakkın kullanımıyla ilişkilendirilemiyorsa hakaret hatta iftira suçunun gündeme gelebileceği vurgulanmıştır. Kararın somut olaya ilişkin sonucu bir beraat tespiti değil, bir inceleme eksikliği saptamasıdır: sanığın katılana yönelttiği sözlerin dokunulmazlık kapsamında kalıp kalmadığı araştırılmadan ve buna göre hukuki durumu belirlenmeden mahkûmiyet kurulması hukuka aykırı bulunmuş, istinaf mercii kararı bozulmuştur.

4.CD E.2023/10489 K.2025/18860 Bozma

İddia ve savunma dokunulmazlığının uygulanması için kişiler hakkındaki somut isnatlar ile olumsuz değerlendirmeler uyuşmazlıkla ilişkili olmalıdır; buna karşılık uyuşmazlığın çözümü bakımından faydalı olmaları aranmaz. Somut uyuşmazlıkla bağlantısı bulunmayan isnatlar gerçek olsalar dahi dokunulmazlık kapsamında değildir.

Detaylı özeti gör

Sanık hakaretten mahkûm edilmiş, istinaf başvurusu esastan reddedilmiş, tebliğnamede onama görüşü bildirilmiştir. Sanığın temyizi sübuta ve izin şartının gerçekleşmediğine yöneliktir. Daire incelemesini iki aşamalı yürütmüştür: önce ileri sürülen aykırılık nedenleri yönünden ve CMK m.289 kapsamındaki kesin hukuka aykırılık halleri gözetilerek maddi hukuka ilişkin diğer yönlerden inceleme yapmış, bu kapsamda başkaca bir aykırılık görmemiştir. Bunun ardından tek bozma nedenine geçilmiştir. Kararda dokunulmazlığın kişiye, ceza tehdidi altında kalmadan hakkını ileri sürme ve savunmasını yapma imkânı verdiği belirtilmiştir. Somut olayda değerlendirmeye esas alınan tek bir beyan değil, suça konu dilekçelerin tamamıdır; bunlar bir bütün olarak ele alındığında eylemin TCK m.128 kapsamında kaldığı ve suçun unsurlarının oluşmadığı sonucuna varılmış, mahkûmiyet hükmü yerinde görülmeyen gerekçeye dayandığı için bozulmuştur.

4.CD E.2023/15734 K.2025/17614 Bozma

Yargı mercileri veya idari makamlar önündeki başvuru, iddia ve savunma sırasında kişiler hakkında somut isnat ya da olumsuz değerlendirme yapılması cezayı gerektirmez; fakat isnat ve değerlendirmeler gerçek ve somut vakıalara dayanmalı, ayrıca uyuşmazlıkla bağlantılı olmalıdır. Kararda, mahkemeye verilen dilekçe bütünüyle ele alındığında savunma hakkının kullanılması niteliğinde görülmüş, savunma dokunulmazlığı kapsamında kaldığı ve hakaret suçunun unsurlarının oluşmadığı kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karara konu olayda sanık, suç tarihinde yazı işleri müdürü olarak görev yapmaktadır ve suça konu ifadeler hakkında görülen bir ceza dosyasına sunduğu dilekçede yer almaktadır. İddianame anlatımı ile mahkemenin kabulüne göre bu ifadelerle mağdura hakaret edildiği benimsenmiştir. Sanığın temyiz istemi, suçun yasal unsurlarının oluşmadığı, delillerin takdirinde aleyhine yanılgıya düşüldüğü, mahkûmiyet için her türlü şüpheden uzak ve kesin delil gerektiği ve dilekçeyi sunduğu dosyada hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği noktalarında toplanmıştır. Belirleyici olan yöntem, dilekçenin parça parça değil bütün olarak incelenmesidir. Bu bakışla dilekçe, yargılandığı mahkemeye yönelen bir savunma hakkı kullanımı sayılmış, savunmanın dokunulmazlığı içinde değerlendirilmesi gerektiği ve hakaret suçunun unsurları bulunmadığından beraat kararı verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer kararlar (21)
4.CD E.2022/15607 K.2025/12022 Bozma

İddia ve savunma dokunulmazlığı, kişilerin yargı mercileri veya idari makamlar karşısında hiçbir endişenin etkisinde kalmadan haklarını serbestçe ileri sürebilmeleri ve kendilerini özgürce savunabilmeleri anlamına gelir. Bu çerçevede somut isnat oluşturan maddi vakıalar açıklanabilir veya kişiler hakkında olumsuz değerlendirme yapılabilir; ancak bunlar iddia ve savunma hakkının kullanılmasıyla ilişkilendirilemiyorsa hakaret, hatta iftira suçu meydana gelebilir.

Detaylı özeti gör

İddia ve savunma dokunulmazlığının yalnız yargı mercileri önünde değil, idari makamlar nezdindeki başvurularda da geçerli olduğu kararda somutlaştırılmıştır. Suç tarihinde emniyet müdürü olan sanık hakkında bakanlığın soruşturma izni üzerine disiplin soruşturması başlatılmış ve polis başmüfettişi olan katılanlar görevlendirilmiştir. Suça konu ifadeler, sanığın 11.05.2015 tarihinde Teftiş Kurulu Başkanlığına sunduğu dilekçede yer almaktadır. Sanık temyizde, ilgili müfettiş hakkındaki ret talebinin kabul edildiğini ancak bu müfettişin işlemlerinin geçerli sayıldığını, kullandığı sözlerin ise eleştiri niteliğinde bulunduğunu ileri sürmüştür. Daire dilekçeyi bir bütün olarak değerlendirmiştir. Sanığın amacının hakkındaki disiplin soruşturmasının tarafsız yürütülmesini sağlamak olduğu; ifadelerin nezaket dışı ve kaba kalmakla birlikte hakaret amacına yönelmediği kabul edilmiştir. Eylem savunma dokunulmazlığı kapsamında görülmüş, beraat kararı verilmesi gerektiği belirtilerek hüküm bozulmuştur.

4.CD E.2022/4315 K.2024/17889 Bozma

5237 sayılı Kanun'un 128. maddesindeki iddia ve savunma dokunulmazlığı, kişilerin yargı mercileri veya idari makamlar önünde hiçbir endişe taşımadan haklarını serbestçe ileri sürmelerini ve kendilerini savunmalarını güvence altına alır; bu kapsamda somut isnat niteliğindeki maddi vakıalar açıklanabilir ve kişiler hakkında olumsuz değerlendirme yapılabilir. İsnat ve değerlendirmeler uyuşmazlıkla ilişkili olmalı, ancak uyuşmazlığın çözümü açısından faydalı olmaları aranmamalıdır; uyuşmazlıkla bağlantısız isnatlar gerçek olsalar da dokunulmazlıktan yararlanmaz ve iddia veya savunma hakkıyla ilişkilendirilemeyen isnat ya da değerlendirme hakaret, hatta iftira suçunu oluşturur.

Detaylı özeti gör

Karara konu ifadeler, sanığın Baro Başkanlığına hitaben yazdığı şikayet dilekçesinde yer almaktadır; dokunulmazlık tartışması böylece bir meslek kuruluşuna yapılan başvuru üzerinden yürütülmüştür. İlk derece mahkemesi hakaretten mahkûmiyet kurmuş, istinaf başvurusu esastan reddedilmiş, tebliğnamede onama görüşü bildirilmiştir. Sanık ise kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, eyleminin dilekçe hakkı kapsamında kaldığını ve beraatine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Daire, bozma sebebi dışındaki temyiz sebeplerini yerinde görmemiş, tek aykırılık olarak TCK m.128 uygulamasını saptamıştır. Kararda isnadın uyuşmazlıkla bağlantılı olması ölçütü ve bağlantısız isnadın gerçek olsa dahi korunmayacağı açıklandıktan sonra somut değerlendirmeye geçilmiştir. Burada kullanılan ölçüt bir eşik ölçütüdür: şikayet dilekçesi bir bütün olarak ele alındığında sözler, muhatabın onurunu, şerefini ve saygınlığını rencide edici boyuta ulaşmamaktadır. Hüküm, tebliğnamedeki görüşün aksine bozulmuştur.

4.CD E.2022/2574 K.2024/17794 Bozma

5237 sayılı Kanun m.128'deki iddia ve savunma dokunulmazlığı, kişilerin yargı mercileri ya da idari makamlar nezdinde hiçbir endişe duymadan haklarını özgürce iddia edip kendilerini savunabilmelerini ifade eder; bu bağlamda somut isnat oluşturan maddi vakıalar ileri sürülebilir ve kişiler hakkında olumsuz değerlendirmelerde bulunulabilir. Bu isnat ve değerlendirmelerin uyuşmazlıkla bağlantılı olması gerekir, uyuşmazlığın çözümü açısından faydalı olmaları ise aranmaz; uyuşmazlıktan kopuk isnatlar gerçek olsa bile dokunulmazlık sağlamaz ve iddia-savunma hakkıyla ilişkilendirilemeyen isnat veya değerlendirme hakaret, hatta iftira suçunu oluşturur.

Detaylı özeti gör

Bu dosyada temyiz, katılan vekilince cezanın belirlenmesine yönelik olarak ileri sürülmüştür. İlk derece mahkemesi sanığı hakaretten mahkûm etmiş, istinaf başvurusu esastan reddedilmiş, temyiz istemini ise katılan vekili ileri sürmüştür; istem, cezanın alt sınırdan ve seçenek yaptırım olarak adli para cezası biçiminde belirlenmesinin dosya kapsamına uygun düşmediğine dayanmaktadır. Daire, cezanın ağırlığına ilişkin bu istemi karşılamak yerine hükmü, sanık lehine sonuç doğuran bir aykırılık nedeniyle bozmuştur. Sanığın savunması, katılanın beyanı, tanık anlatımı ve dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde eylemin TCK m.128 kapsamında kaldığı ve beraat hükmü kurulması gerektiği belirtilmiştir. Kabule göre yapılan ikinci saptama infaz aşamasına ilişkindir: adli para cezası taksitlendirilirken taksitlerden birinin süresinde ödenmemesi halinde kalan kısmın tamamının tahsil edileceği belirtilmiş, buna karşılık ödenmeyen cezanın 5275 sayılı Kanun m.106/3 uyarınca infaz edileceği kararda gösterilmemiştir.

4.CD E.2021/33177 K.2024/14898 Bozma

Kişi, iddia ve savunma hakkını kullanırken başkası hakkında somut isnat ileri sürebilir veya olumsuz değerlendirme yapabilir. Koruma için bunların uyuşmazlıkla bağlantılı olması yeterlidir; çözüme yararlı olması aranmaz. Uyuşmazlıktan kopuk isnat doğru olsa bile dokunulmazlığa girmez; hakkın kullanımıyla ilişkilendirilemeyen isnat ya da değerlendirme hakaret, hatta iftira suçunu oluşturur.

Detaylı özeti gör

Suça konu sözler, sanığın aile mahkemesine davacı sıfatıyla sunduğu dilekçede yer almaktadır. Dilekçede yalnız nafakanın kaldırılması ya da değiştirilmesi istenmemiş, karşı tarafın vekili olan avukatlar hakkında suç duyurusunda bulunma talebine de yer verilmiştir; bu talep, adı geçen avukatların daha önce boşanma ve mal paylaşımı davalarında sanığın vekilliğini yapmış olan katılanla iş birliği içinde kendisine kumpas kurdukları iddiasına dayandırılmıştır. Daire ifadeleri söylendikleri bağlam çerçevesinde ve bir bütün halinde değerlendirmiş, eylemin TCK m.128 kapsamında kaldığı sonucuna varmıştır. Kabule göre yapılan ikinci değerlendirme suçun tekliğiyle ilgilidir: aynı dilekçe içeriğine dayanılarak sanık hakkında dilekçede adı geçen avukatlara karşı da ayrı dosyalarda yargılama yapıldığından, bu dosyaların akıbeti araştırılıp mümkünse davaların birleştirilmesi, mümkün değilse Ceza Genel Kurulunun 1999 tarihli kararı doğrultusunda birden çok kişiye yönelen eylemler bakımından TCK m.43 uygulanarak tek hüküm kurulması gerektiği belirtilmiştir.

4.CD E.2021/38457 K.2024/14862 Bozma

İddia ve savunma çerçevesinde kişiler hakkında ileri sürülen somut isnatlar ile olumsuz değerlendirmeler uyuşmazlıkla bağlantılı olmalıdır; uyuşmazlığın çözümü açısından faydalı olmaları ise aranmaz. Somut uyuşmazlıktan kopuk isnatlar gerçek olsalar da dokunulmazlık kapsamında kalmaz; somut vakıaya dayansa bile uyuşmazlıkla ilgisiz olumsuz değerlendirme iddia veya savunma hakkının kullanılması sayılmaz.

Detaylı özeti gör

Temyiz istemi, suçun unsurlarının oluşmadığı ve suça konu dilekçenin iddia ve savunma çerçevesinde değerlendirilerek beraat kararı verilmesi gerektiği noktasında toplanmıştır. Daire, isnadın uyuşmazlıkla ilişkili olması ölçütünü ortaya koyduktan sonra sanığın savunması ile dilekçedeki ifadeleri bir bütün halinde değerlendirmiş, eylemin TCK m.128 kapsamında kaldığını ve beraat hükmü kurulması gerektiğini belirtmiştir. Yaptırımın belirlenmesi ayrıca ele alınmıştır. Kabule göre yapılan değerlendirmede, TCK m.58/3 uyarınca sonraki suça ilişkin kanun maddesinde hapis cezası ile adli para cezası seçimlik olarak öngörülmüşse hapis cezasına hükmolunacağı hatırlatılmış, mükerrir olan sanık bakımından bu zorunluluğun gözetilmemesi hukuka aykırı bulunmuştur. Bozmanın sonuç bölümünde ise bu ikinci nedenle yeniden hüküm kurulurken CMK m.307/5 uyarınca cezayı aleyhe değiştirme yasağının gözetilmesi gerektiği ayrıca belirtilmiştir.

4.CD E.2021/38234 K.2024/11815 Bozma

TCK m.128'in sağladığı dokunulmazlık, kişinin yargı veya idare makamı önünde kaygı duymadan hakkını ileri sürmesine ve kendisini serbestçe savunmasına imkân verir. Bu sırada açıklanan somut isnat ve olumsuz değerlendirme uyuşmazlıkla ilişkili olmalı, ancak çözüm bakımından yararlı bulunması gerekmemelidir. Bağlantısız bir isnat, doğru olsa dahi dokunulmazlık sağlamaz.

Detaylı özeti gör

Bu dosyada bölge adliye mahkemesi, ilk derece mahkûmiyet hükmüne yönelik istinaf başvurusunu düzelterek esastan reddetmiş, tebliğnamede ise bozma görüşü bildirilmiştir. Sanığın temyiz gerekçeleri alışılmışın dışındadır: suça konu cümleyi, kendisine ceza veren hâkimin de görevden uzaklaştırılmış olabileceği ihtimalini düşünerek hak arama çerçevesinde yazdığını, hakaret kastının bulunmadığını, cezanın yetersiz gerekçeyle alt sınırdan uzaklaşılarak belirlendiğini ve TCK m.32 kapsamında hakkında rapor alınmadığını ileri sürmüştür. Daire, bu nedenler ile CMK m.289 kapsamındaki kesin hukuka aykırılık halleri yönünden yaptığı incelemede başkaca bir aykırılık saptamamış, bozmayı tek bir noktaya dayandırmıştır: sanığın suça konu dilekçesindeki sözler bütün olarak ele alındığında katılanın onurunu, şerefini ve saygınlığını rencide edici boyuta ulaşmamakta, TCK m.128 kapsamında kalmaktadır. Bu nedenle suçun unsurlarının oluşmadığı sonucuna varılarak hüküm bozulmuştur.

4.CD E.2021/37887 K.2024/11785 Bozma

TCK m.128 uyarınca iddia ve savunma dokunulmazlığı, kişilerin yargı mercileri ya da idari makamlar karşısında serbestçe ve hiçbir endişenin etkisinde kalmadan haklarını ileri sürebilmelerini veya kendilerini savunabilmelerini ifade eder. Dokunulmazlığın kabulü için somut isnatlarla olumsuz değerlendirmeler uyuşmazlıkla ilişkili bulunmalı, ancak uyuşmazlığın çözümü bakımından faydalı olmaları aranmamalıdır; bağlantısız isnatlar gerçek olsalar bile korumadan yararlanamaz.

Detaylı özeti gör

Karara konu ifadeler, sanığın Cumhuriyet başsavcılığına hitaben yazdığı şikayet dilekçesinde yer alır; dokunulmazlık tartışması böylece bir yargılama dosyasındaki savunma üzerinden değil, soruşturma makamına yapılan başvuru üzerinden yürütülmüştür. Süreç bakımından da özellik vardır: ilk derece mahkemesi hakaretten mahkûmiyet kurmuş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu düzelterek esastan reddetmiştir. Sanığın temyizi, kararın usul ve yasaya aykırı ve gerekçesiz olduğu iddiasına dayanmaktadır. Daire, ileri sürülen nedenler ile CMK m.289 kapsamındaki kesin hukuka aykırılık halleri yönünden yaptığı incelemede başka bir neden görmemiş, yalnız TCK m.128 uygulaması bakımından hukuka aykırılık saptamıştır. Şikayet dilekçesi bir bütün olarak değerlendirilmiş; sözlerin muhatabın onurunu, şerefini ve saygınlığını rencide edici boyuta ulaşmadığı, dokunulmazlık kapsamında kaldığı ve suçun unsurlarının oluşmadığı belirtilerek hüküm bozulmuştur.

4.CD E.2023/15218 K.2026/433 Bozma

Yargı veya idare mercii önündeki yazılı ya da sözlü başvuru, iddia ve savunma sırasında kişi hakkında somut isnat veya olumsuz değerlendirme açıklanması, gerçek ve somut vakıalara dayanıp uyuşmazlıkla bağlantılıysa TCK m.128 gereğince cezalandırılmaz. Somut kararda dilekçedeki kaba ve nezaket dışı sözlerin hakaret amacı taşımadığı, dokunulmazlık içinde kaldığı ve bu nedenle hakaret suçunun unsurlarını oluşturmadığı sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Suça konu sözler, sanığın dava dosyasına 16.09.2013 tarihinde sunduğu, hâkimin reddi ile bir kısım beyanlarını içeren dilekçede yer almaktadır. İlk derece mahkemesi hakaretten mahkûmiyet kurmuş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, tebliğnamede onama görüşü bildirilmiştir. Daire önce hakaret suçunun genel çerçevesini çizmiş; davranışın kişiyi küçük düşürmeye yönelmesi gerektiğini, tahkir ediciliğin zamana, yere ve duruma göre değişebildiğini, ağır eleştiri veya rahatsız edici sözlerin yetmeyip somut fiil ya da olgu isnadı yahut sövme aranacağını belirtmiştir. Ardından TCK m.128 metni aktarılmış ve dokunulmazlığın Anayasa m.36 ile ilişkisi kurulmuştur. Somut değerlendirmede belirleyici olan sözlerin kabalığı değil yöneldiği amaçtır: dilekçedeki ifadeler nezaket dışı ve kaba söz sayılmış, buna karşılık hakaret amacına yönelmediği kabul edilmiştir. Eylem dokunulmazlık içinde görülmüş, suçun unsurlarının oluşmadığı belirtilerek hüküm bozulmuştur.

4.CD E.2023/7681 K.2025/13541 Bozma

TCK m.128'de düzenlenip Anayasa m.36 ile güvenceye bağlanan dokunulmazlık, kişinin yargı veya idare mercileri önünde hiçbir kaygı duymadan hakkını ileri sürebilmesini ve kendisini serbestçe savunabilmesini amaçlar. Somut isnat veya olumsuz değerlendirme bu hakkın kullanımıyla ilişkilendirilemiyorsa hakaret, hatta iftira suçu gündeme gelebilir.

Detaylı özeti gör

Bu kararda dokunulmazlık, bizzat bir hakaret davasında yapılan savunma üzerinden tartışılmıştır. Suça konu ifadeler, sanığın 18.03.2020 tarihli, katılanın istinaf başvurusuna cevap niteliğindeki dilekçesinde yer almaktadır. Daire, TCK m.128 metnini aktardıktan sonra aynı hükümde düzenlenip Anayasa m.36 ile güvenceye bağlanan dokunulmazlığın kişilere cezai yaptırım korkusu duymadan iddia ve savunmada bulunma imkânı sağladığını, madde gerekçesine göre bu çerçevede somut isnat niteliğinde maddi vakıaların ileri sürülebileceğini, ancak hakkın kullanımıyla ilişkilendirilemeyen isnat ve değerlendirmelerin hakaret hatta iftira suçunu gündeme getirebileceğini belirtmiştir. Somut olayda dosya kapsamı, iddianame anlatımı ve mahkemenin kabulü birlikte ele alınmış; dilekçenin bütünü incelendiğinde sanığın amacının kendisine açılan hakaret davasında suçsuz olduğunu ispat etmek olduğu, sözlerin nezaket dışı kaba söz düzeyinde kaldığı ve hakaret amacına yönelmediği saptanarak hüküm bozulmuştur.

4.CD E.2024/11014 K.2025/310

İddia ve savunma dokunulmazlığının uygulanabilmesi, kişiler hakkındaki somut isnat ve olumsuz değerlendirmelerin uyuşmazlıkla ilişkili olmasına bağlıdır; bunların uyuşmazlığın çözümü açısından faydalı olması aranmaz. İsnatlar uyuşmazlıkla bağlantılı değilse, gerçek olsalar dahi bu dokunulmazlıktan söz edilemez.

Detaylı özeti gör

Karar, olağan temyiz incelemesine değil Başsavcılığın olağanüstü itirazına dayanmaktadır. Daire sanığın temyiz istemini daha önce reddetmiş; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, istemin süresinde olduğu gerekçesiyle bu karara itiraz etmiştir. İtiraz yerinde görülerek kabul edilmiş ve CMK m.308/2 uyarınca önceki temyizin reddi kararı kaldırılmış, ardından esas incelemesine geçilmiştir. Önce sanığın ileri sürdüğü nedenler ile CMK m.289'da sayılan kesin hukuka aykırılık hâlleri değerlendirilmiş, başka bir neden yerinde bulunmamıştır. Tek bozma nedeni daha sonra belirlenmiştir. Sanığın savunması, şikâyetçinin beyanı ve sanığın sunduğu dilekçelerdeki ifadeler birlikte ele alınmış; eylemin TCK m.128'deki iddia ve savunma dokunulmazlığı kapsamında kaldığı ve hakaret suçunun unsurlarının oluşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle istinaf mercii kararı bozulmuştur.

4.CD E.2022/11338 K.2022/24912 Kanun Yararına Bozma

İddia ve savunma dokunulmazlığının amacı, kişinin yargı veya idare mercileri önünde kaygı duymadan hakkını ileri sürebilmesini ve savunmasını serbestçe yapabilmesini sağlamaktır. TCK m.128 koruması için somut isnat ya da olumsuz değerlendirme uyuşmazlıkla bağlantılı olmalı, eylem yargı organına sunulan dilekçede veya organın huzurunda gerçekleşmeli ve hakkın sınırları aşılmamalıdır. Uyuşmazlıkla ilgisiz isnat, doğru olsa bile bu korumadan yararlanmaz.

Detaylı özeti gör

Kararda önce, mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesini arayan hüküm anılmış; ardından Ceza Genel Kurulunun 2008 tarihli kararına dayanılarak suçun seçimlik hareketleri, yani somut bir fiil ya da olgu isnadı ile sövme belirlenmiştir. Savunma dokunulmazlığı için üç koşullu bir ölçüt kurulmuştur: eylemin iddia veya savunma niteliğindeki evrakla ilgili olması, yargı organlarına verilen dilekçelerde yahut bu organlar huzurunda gerçekleşmesi ve hak kullanılırken sınırın aşılmaması. Bu ölçüt Ceza Genel Kurulunun 2007 tarihli kararına dayandırılmıştır. Gerekçe daha sonra Anayasa m.26 ile ifade özgürlüğüne geçmekte; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin, korumanın incitici, şoke edici ya da endişelendirici düşünceleri de kapsadığı yönündeki yaklaşımı aktarılmaktadır. Bu özgürlüğün mutlak olmadığı, Anayasa m.13 uyarınca sınırlamanın ancak kanunla, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine uygun biçimde yapılabileceği vurgulanmıştır.

4.CD E.2020/17091 K.2022/19591 Bozma

Yargı veya idare mercileri karşısında hak iddia ederken ve savunma yaparken endişeden uzak davranabilme imkânı, iddia ve savunma dokunulmazlığıyla korunur. Somut isnat ya da olumsuz değerlendirmenin uyuşmazlığa bağlı bulunması yeterli olup çözüme yarar sağlaması gerekmez. Bağlantısı olmayan isnat, gerçekliği kanıtlansa da dokunulmazlık doğurmaz.

Detaylı özeti gör

Bir asliye ceza mahkemesince hakaret suçundan kurulan mahkûmiyet hükmünün temyiz incelemesinde Daire, başvurunun reddini gerektiren bir neden bulunmadığını saptayarak esasa geçmiştir. Duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriği birlikte incelenmiş, başka bir aykırılık görülmemiştir. Bozma yalnız iddia ve savunma dokunulmazlığına dayanmaktadır. Bu dokunulmazlığın Anayasa m.36 ile güvence altına alındığı; böyle bir koruma bulunmasa söylenmesi gerekenlerin cezai yaptırım korkusuyla açıklanamayacağı belirtilmiştir. Bu durumun yargılamanın maddi gerçeğe ulaşması ve adil bir sonuca varması amaçlarını da zedeleyeceği kabul edilmiştir. Somut olayda sanığın sunduğu dilekçedeki sözler bir bütün olarak değerlendirilmiş; ifadelerin muhatapların onur, şeref ve saygınlığını rencide edecek boyuta ulaşmadığı ve TCK m.128 kapsamında kaldığı sonucuna varılmıştır. Hakaret suçunun unsurları oluşmadığından hüküm bozulmuş, yargılamanın bozma öncesi aşamadan sürdürülmesi için dosya hüküm mahkemesine gönderilmiştir.

4.CD E.2020/17721 K.2022/17541 Bozma

Yargı mercileri ve idari makamlar önünde hakkını endişeden uzak biçimde ileri sürme veya kendini savunma imkânı, TCK m.128'deki iddia ve savunma dokunulmazlığının amacıdır. Koruma yalnız uyuşmazlıkla ilişkili somut isnat ve olumsuz değerlendirmeleri kapsar. Hakkın kullanımıyla ilişkilendirilemeyen isnat hakaret, hatta iftira oluşturabilir; uyuşmazlıkla bağlantısız isnat ise doğru olsa dahi dokunulmazlıktan yararlanmaz.

Detaylı özeti gör

Kararın somut olayı, dokunulmazlık tartışmasını soruşturma aşamasındaki bir kanun yoluna taşır: sanık, şikayetçi sıfatıyla yer aldığı soruşturma dosyasında verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz ederken, kararı veren Cumhuriyet savcısına yönelik sözler sarf etmiştir. Daire, bu sözlerin TCK m.128 sınırları içinde kaldığı gözetilmeden mahkûmiyet kurulmasını hukuka aykırı bulmuştur. Usul yönünden de iki nokta belirgindir. Cezanın süresi bakımından koşullar oluşmadığı için sanığın duruşmalı inceleme talebi CMUK m.318 uyarınca reddedilmiş, inceleme dosya üzerinden yapılmıştır. Kabule göre ise iki aykırılık daha saptanmıştır: basit yargılama usulünü düzenleyen CMK m.251 bakımından, geçiş hükmündeki bir ibarenin Anayasa Mahkemesince iptali karşısında yeniden değerlendirme zorunluluğu; ayrıca sanığın yargılama sürecinde gösterdiği pişmanlık dolayısıyla yeniden suç işlemeyeceği konusunda kanaat oluşup oluşmadığı TCK m.51/1-b uyarınca tartışılmadan, yalnız sabıkasının bulunmasına dayanan bir gerekçeyle yetinilmesi.

4.CD E.2020/17392 K.2022/17119 Bozma

İddia ve savunma dokunulmazlığı, kişinin yargı veya idare mercileri önünde kaygı duymadan hakkını ileri sürebilmesini ve savunmasını serbestçe yapabilmesini güvence altına alır. TCK m.128'in uygulanması için somut isnat veya olumsuz değerlendirme uyuşmazlıkla bağlantılı olmalıdır. Böyle bir bağlantı yoksa isnadın doğru olması koruma sağlamaz; iddia ya da savunma hakkının kullanımıyla ilişkilendirilemeyen isnat hakaret, hatta iftira suçunu oluşturur.

Detaylı özeti gör

Bu kararda bozma, dokunulmazlığın uygulanması gerektiği yolunda kesin bir tespitten değil, mahkemenin bu meseleyi hiç tartışmamış olmasından kaynaklanır. Somut olayda sanık, asliye hukuk mahkemesinde görülmekte olan davalarıyla ilgili olarak hâkimin reddi talebini içeren dilekçeler vermiş, iddianameye konu sözler bu dilekçelerde yer almıştır. Daire, eylemin TCK m.128 kapsamında kalıp kalmadığının tartışılmamasını hukuka aykırı bulmuş, yani değerlendirmenin öncelikle hüküm mahkemesince yapılmasını beklemiştir. Gerekçede, madde gerekçesine göre somut isnat niteliğindeki maddi vakıaların ileri sürülebileceği, isnadın uyuşmazlıkla ilişkili olması gerektiği ve bağlantısız isnadın gerçek olsa dahi korunmayacağı ortaya konulmuştur. Kabule göre yapılan ikinci saptamada, basit yargılama usulünü düzenleyen CMK m.251 bakımından geçiş hükmündeki bir ibarenin Anayasa Mahkemesince iptali karşısında yeniden değerlendirme zorunluluğuna işaret edilmiş, hüküm bozulmuştur.

4.CD E.2020/16599 K.2022/16082 Bozma

TCK m.128, kişiye yargı veya idare mercileri önünde hakkını kaygı duymadan ileri sürme ve savunmasını serbestçe yapma imkânı tanır; bu sırada somut maddi vakıalar isnat edilebilir ve olumsuz değerlendirmelerde bulunulabilir. Bunların uyuşmazlıkla bağlantısı zorunludur, ancak çözüm bakımından faydalı olması gerekmez. Bağlantısız isnat doğru olsa dahi dokunulmazlık sağlamaz; hakkın kullanımıyla ilişkilendirilemeyen isnatlar hakaret, hatta iftira suçunu oluşturabilir.

Detaylı özeti gör

Karara konu eylem, sanığın görülmekte olan başka bir davada katılanı kastederek yazdığı sözleri içeren savunma dilekçesini mahkemeye vermesidir. Asliye ceza mahkemesi mahkûmiyet hükmü kurmuş, hüküm doğrudan temyiz edilmiştir. Bozmanın birinci nedeni, eylemin TCK m.128 kapsamında kalıp kalmadığının hiç tartışılmamış olmasıdır; Daire burada dokunulmazlığın uygulanacağını doğrudan söylemek yerine, bu değerlendirmenin yapılmamasını başlı başına hukuka aykırılık saymıştır. Gerekçede dokunulmazlığın Anayasa m.36 ile güvenceye bağlandığı, aksi halde kişilerin yaptırım korkusuyla söylemesi gerekeni söyleyemeyeceği, madde gerekçesine göre somut isnat niteliğinde maddi vakıaların ortaya konulabileceği ve olumsuz değerlendirme yapılabileceği belirtilmiştir. Kabule göre yapılan ikinci saptama basit yargılama usulüne ilişkindir: geçiş hükmündeki bir ibarenin Anayasa Mahkemesince iptali karşısında CMK m.251 çerçevesinde yeniden değerlendirme yapılması zorunlu görülmüştür.

4.CD E.2020/16028 K.2022/13189 Bozma

İddia ve savunma dokunulmazlığının işlevi, kişinin yargı mercii veya idari makam önünde endişe duymadan hakkını ileri sürebilmesini ve savunmasını yapabilmesini sağlamaktır. TCK m.128 koruması için somut isnat ya da olumsuz değerlendirme uyuşmazlıkla bağlantılı olmalıdır; çözüm açısından yararlı olması gerekmez. Gerçek olsa bile uyuşmazlık dışındaki bir isnat bu korumadan yararlanamaz.

Detaylı özeti gör

Bu kararda dokunulmazlık değerlendirmesi iki farklı beyan biçimini birlikte kapsar. Suça konu sözler, sanığın asliye hukuk mahkemesinde devam eden bir davada sunduğu dilekçede ve aynı yargılamadaki duruşma beyanında yer almaktadır; muhatap ise müşteki sıfatındaki hâkimdir. Daire, dilekçedeki ifadeler ile duruşmadaki sözleri parçalara ayırmadan bir bütün olarak ele almış, bunların müştekinin onurunu, şerefini ve saygınlığını rencide edici boyuta ulaşmadığını saptamıştır. Değerlendirmede ayrıca eylemin gerçekleştiği tarih de gözetilmiş, sonuçta eylemin TCK m.128 kapsamında kaldığı ve hakaret suçunun unsurlarının oluşmadığı kabul edilmiştir. Gerekçede isnat ve olumsuz değerlendirmelerin uyuşmazlıkla ilişkili olmasının arandığı, buna karşılık uyuşmazlığın çözümüne katkı sağlamalarının beklenmediği belirtilmiştir. Hüküm, tebliğnamedeki görüşün aksine bozulmuş ve yargılamanın bozma öncesi aşamadan sürdürülmesine karar verilmiştir.

4.CD E.2021/39787 K.2022/8133 Bozma

Dokunulmazlık kapsamında kişi hakkında maddi vakıaya dayalı somut isnat ileri sürülebilir veya olumsuz değerlendirme yapılabilir. İsnat ve değerlendirmenin uyuşmazlıkla bağlantısı zorunludur; uyuşmazlığın çözümüne yararlı olması ise gerekmez. Bağlantısız isnat doğru olsa bile korumadan yararlanmaz, iddia ya da savunma hakkıyla ilişkilendirilemeyen isnat veya değerlendirme de hakaret, hatta iftira suçunu oluşturur.

Detaylı özeti gör

Karara konu sözler, sanığın mahkemeye sunduğu dava dilekçesinde ve doğrudan mahkemeye hitaben yazılmıştır; muhatap bir davanın karşı tarafı değil, başvurulan yargı merciidir. Asliye ceza mahkemesi mahkûmiyet hükmü kurmuş, hüküm temyiz edilmiştir. Bozmanın ilk nedeni maddi hukuka ilişkindir: sözler bir bütün halinde değerlendirildiğinde eylemin TCK m.128 kapsamında kaldığı, dolayısıyla hakaret suçunun unsurlarının oluşmadığı, buna karşın yasal olmayan ve yerinde görülmeyen bir gerekçeyle mahkûmiyet kurulduğu belirtilmiştir. Gerekçede madde gerekçesine dayanılarak somut isnat niteliğindeki maddi vakıaların ileri sürülebileceği, ancak hakkın kullanımıyla ilişkilendirilemeyen isnadın hakaret hatta iftira suçunu oluşturabileceği vurgulanmıştır. Kabule göre yapılan ikinci saptamada, basit yargılama usulüne ilişkin geçiş hükmündeki bir ibarenin Anayasa Mahkemesince iptali karşısında CMK m.251 çerçevesinde yeniden değerlendirme yapılması zorunlu görülmüştür.

4.CD E.2020/15473 K.2021/29296

TCK m.128'deki dokunulmazlık, kişinin yargısal veya idari makam önünde kaygı duymadan hak iddia edebilmesini ve savunma yapabilmesini güvenceye alır. Bu hakla ilişki kurulamayan somut isnat veya olumsuz değerlendirme hakaret, hatta iftira oluşturabilir. Koruma için ayrıca uyuşmazlıkla bağlantı gerekir; çözüm açısından yararlılık aranmaz, fakat doğru olduğu kanıtlansa bile bağlantısız isnat dokunulmazlık kazanmaz.

Detaylı özeti gör

Karar, aynı sanık hakkındaki birden çok hükmü ayrı ayrı ele alması bakımından ayrıksıdır. İki katılana yönelik hakaret ile üç kişiye yönelik tehdit suçlarından kurulan beraat hükümleri yönünden katılanlar vekilinin temyiz iddiaları yerinde görülmemiş, bu hükümler onanmıştır. Bozma yalnız bir katılana yönelik hakaret suçundan kurulan mahkûmiyet hükmüne ilişkindir. Suça konu sözlerin, sanığın boşanma davasında mahkemeye sunduğu cevap dilekçesinde yer aldığı belirtilmiş; sözler bir bütün halinde ele alınarak eylemin TCK m.128 kapsamında kaldığı ve suçun unsurlarının oluşmadığı sonucuna varılmıştır. Kabule göre iki aykırılık daha saptanmıştır. Birincisi sıralamaya ilişkindir: hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına engel bir mahkûmiyeti bulunmayan ve pişmanlığı nedeniyle cezası ertelenen sanık bakımından bu kurumun ertelemeden önce değerlendirilmesi gerekirken, daha önce böyle bir karar verildiği gerekçesiyle uygulanmamasıdır. İkincisi, denetim süresinin TCK m.51/3 uyarınca belirlenirken hapis cezasından daha kısa biçimde bir yıl olarak saptanmasıdır.

4.CD E.2019/2022 K.2021/24259 Bozma

TCK m.128, kişiye yargı ve idare mercileri önünde kaygı duymaksızın hakkını ileri sürme ve savunma yapma serbestisi tanır; bu çerçevede maddi vakıa isnat edilebilir ve olumsuz değerlendirme yapılabilir. Korumanın sınırı uyuşmazlıkla bağlantıdır. Gerçekliği kanıtlansa bile bağlantısız isnat dokunulmaz değildir; uyuşmazlık dışındaki olumsuz değerlendirme de iddia veya savunma hakkının kullanımı sayılmaz.

Detaylı özeti gör

Uyuşmazlık, hakaret suçundan kurulan mahkûmiyet hükmünün temyiz incelemesinde ele alınmıştır. Daireye göre TCK m.128'deki güvence Anayasa m.36 ile de desteklenmektedir; bu hak tanınmasaydı taraflar cezai yaptırım korkusuyla susmak zorunda kalacak, yargılamanın gerçeğe ulaşma ve adaleti sağlama amaçları zedelenecekti. Somut olayda sanığın, ağır ceza mahkemesinde sanık sıfatıyla yargılandığı duruşmada söylediği sözlerin dokunulmazlık kapsamında kaldığı ve hakaret suçunun unsurlarını oluşturmadığı kabul edilmiştir. Bu nedenle yerel mahkemenin aksi yöndeki gerekçesi yerinde görülmemiştir. Daire, kabule göre ikinci bir bozma nedenine de işaret etmiştir: sözler aleni sayılan duruşma salonunda, kamu görevlisine görevi nedeniyle yöneltildiği hâlde TCK m.125/3-a ile m.125/4 uygulanmamıştır. Hüküm bozulurken, yeniden karar verildiğinde 1412 sayılı CMUK m.326/son'un gözetilmesi gerektiği de belirtilmiştir.

4.CD E.2020/10924 K.2021/21886 Bozma

TCK m.128'deki dokunulmazlık, kişinin yargı veya idare mercii önünde hakkını serbestçe ileri sürmesine ve savunmasını kaygı duymadan yapmasına hizmet eder; bu kapsamda maddi vakıaya dayalı somut isnat veya olumsuz değerlendirme açıklanabilir. İsnat ya da değerlendirme uyuşmazlıkla bağlantılı olmalı, fakat uyuşmazlığın çözümüne yararlı olması aranmaz. İddia veya savunma hakkının kullanımıyla bağ kurulamayan isnat ise hakaret, hatta iftira suçunu oluşturur.

Detaylı özeti gör

Somut olayda sanık bir aile mahkemesi dosyasının davacısı, mağdur ise aynı dosyada dinlenen davalı tanığıdır; mağdur, beyanında davacıyla arasında husumet bulunmadığını söylemiştir. Daire, bu beyanın ardından kullanılan sözleri iki ayrı yönden değerlendirmiştir. Hakaret içeren ifade mağdura yöneltilmemiş, geri kalan sözler de bir bütün olarak iddia ve savunma dokunulmazlığı kapsamında kalmıştır. Bu gerekçelerle hakaret suçunun unsurlarının oluşmadığı ve yerel mahkemenin yasal olmayan, yerinde görülmeyen bir gerekçeyle mahkûmiyet kurduğu sonucuna varılmıştır. Kararda kabule göre bir başka bozma nedeni de gösterilmiştir: iddianamede talep edilmeyen TCK m.125/4 uyarınca ceza artırılırken sanığa ek savunma hakkı tanınmaması CMK m.226'ya aykırıdır. Hüküm bozulmuş ve dosyanın, yargılamaya bozma öncesindeki aşamadan devam edilerek sonuçlandırılması için hüküm mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

4.CD E.2021/26241 K.2021/21488 Bozma

İddia ve savunma dokunulmazlığı, kişinin yargısal veya idari makam önünde kaygı duymadan hakkını ileri sürüp kendini savunabilmesine hizmet eder; bu sırada maddi vakıa isnadı ve olumsuz değerlendirme yapılabilir. TCK m.128 koruması uyuşmazlıkla bağlantı şartına bağlıdır. Bağlantısız isnat doğru olsa dahi korunmaz; hakkın kullanımıyla ilişkilendirilemeyen isnat veya değerlendirme ise hakaret, hatta iftira oluşturur.

Detaylı özeti gör

Karar, hakaret suçundan kurulan mahkûmiyetin temyizi üzerine verilmiştir. Daire önce dokunulmazlığın işlevini açıklamış, uyuşmazlıkla bağlantı ölçütünü ortaya koyduktan sonra somut olaya geçmiştir. Olayda sanığın, görülmekte olan başka bir dava sırasında katılanı kastederek iddianameye konu sözleri söylediği belirlenmiş; eylem bir bütün olarak ele alındığında TCK m.128 kapsamında kaldığı ve hakaret suçunun unsurlarının oluşmadığı kabul edilmiştir. İkinci bozma nedeni, 7188 sayılı Kanun'la CMK m.251'de düzenlenen basit yargılama usulüne ilişkindir. Geçici 5. maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan ibare, Anayasa Mahkemesinin 14.01.2021 tarihli kararıyla bu usul yönünden Anayasa'ya aykırı görülerek iptal edilmiştir. Daire, temyiz incelemesine konu ve CMK m.251/1 kapsamına giren suçlar bakımından Anayasa m.38 ile TCK m.7 ve CMK m.251 ve devamı hükümleri uyarınca yeniden değerlendirme yapılması zorunluluğuna işaret ederek hükmü bozmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.