İçeriğe geç

TCK Madde 35 Suça teşebbüs

Özet 2 fıkra · ~3 dk okuma

TCK 35, Kişi, işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaz ise teşebbüsten dolayı sorumlu tutulur.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 35 - Suça teşebbüs

Resmi Metin

Suça teşebbüs

Madde 35- (1) Kişi, işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaz ise teşebbüsten dolayı sorumlu tutulur.

(2) Suça teşebbüs halinde fail, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine ondört yıldan yirmibir yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine on yıldan onsekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Diğer hallerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.

Önceki metinler

Kutularda işaretli kısımlar, o dönemi bitiren işlemle değiştirilen ya da çıkarılan bölümlerdir.

  1. Önceki metin 2. fıkra Yürürlükte: -
    2. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 3 Haziran 2025)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 3 Haziran 2025 Suça teşebbüs halinde fail, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine onüç yıldan yirmi yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine dokuz yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Diğer hallerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir. Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 4 Haziran 2025'te 7550 s.K. m.8 ile değiştirildi (RG 4/6/2025, S.32920 (Mükerrer)). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

TCK m.35 suça teşebbüsü düzenler ve icraya başlanmış ancak tamamlanamamış bir fiilin ne zaman cezalandırılacağı sorusunu çözer. Temel kural, kişinin işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaması halinde teşebbüsten sorumlu tutulmasıdır. Böylece madde, cezalandırılmayan hazırlık hareketleri ile tamamlanmış suç arasındaki ara alanı tanımlar ve failin sorumluluğunu buna bağlar.

Sorumluluğun sınırı üç ölçütte toplanır: fiil kasten işlenebilir bir suç olmalı, hareketler elverişli olmalı ve icraya doğrudan doğruya başlanmış bulunmalıdır; salt hazırlık aşaması bu kapsamda değildir. Teşebbüs halinde ceza, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre indirilir. Failin kendi iradesiyle icradan ayrılması ise TCK m.36 gönüllü vazgeçme kapsamında değerlendirilir. Bir suç yorumunda bu ilke, netice gerçekleşmediğinde failin cezalandırılıp cezalandırılmayacağı ve cezanın ne ölçüde indirileceği belirlenirken uygulanır.

Gerekçe

Suça teşebbüste fail suçu tamamlamak amacıyla hareket etmesine rağmen, elinde olmayan nedenlerden dolayı bunu gerçekleştirememektedir. Bu durumda ise kişiye tamamlanmış suça oranla daha az bir ceza verilmektedir. Ancak teşebbüs hâlinde karşılaşılan en önemli sorunlardan biri, cezanın belirlenmesinde “eksik teşebbüs” – “tam teşebbüs” ayrımının esas alınmasıdır. Çünkü, “eksik teşebbüs” – “tam teşebbüs” ayırımında her olaya uygulanabilen ve duraksamaya yer bırakmayan objektif bir ölçüt bulunamamaktadır. Bu nedenle suçun tamamlanamadığı durumlarda ceza miktarı belirlenirken, yapılan hareketin ulaştığı gerçekleşme aşamasından ziyade, fiilin doğurduğu zarar veya tehlikenin ağırlığı dikkate alınmalıdır. Çünkü bir olayda icra hareketleri bitmemesine rağmen ortaya çıkan zarar veya tehlike, icra hareketlerinin bitmesinden sonra meydana gelen zarar veya tehlikeden daha ağır olabilir. Özellikle silâhla yapılan ve tekrarlanan hareketlerle gerçekleştirilmek istenen adam öldürme suçunda bu durum söz konusu olmaktadır. Örneğin tabancasındaki mermilerden sadece birini atıp mağduru yaraladıktan sonra engellenen fail, icra hareketleri bitmediği için adam öldürmeye “eksik teşebbüs”ten dolayı, buna karşılık silâhındaki tek kurşunu atıp mağdura isabet ettiremeyen fail, icra hareketleri bittiği için “tam teşebbüs”ten dolayı cezalandırılmaktadır. Görüldüğü üzere 765 sayılı Türk Ceza Kanunu ve Hükûmet Tasarısında yer alan “eksik teşebbüs” – “tam teşebbüs” ayırımı adil olmayan bir cezalandırmanın ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Ayrıca belirtmek gerekir ki, bu ayırım, sırf hareket suçlarında uygulanamamaktadır. Belirtilen bu sorunların giderilmesi için, yabancı birçok ceza kanununda olduğu gibi suça teşebbüste cezanın tespit edilmesinde, “eksik teşebbüs” – “tam teşebbüs” ayırımına maddede yer verilmemiş, adil ve eşit bir cezalandırma bakımından, teşebbüs hareketinin meydana getirdiği zarar veya tehlikenin ağırlığının esas alınması öngörülmüştür. Buna göre, suça teşebbüs durumunda hâkim, önce cezanın belirlenmesindeki ölçülere göre temel cezayı saptayacak; daha sonra, bu konuya ilişkin hükümdeki sırayı takip ederek teşebbüs hükmünü uygulayacaktır. Bu hüküm uygulanırken, somut olayda ortaya çıkan zarar veya tehlikenin ağırlığı dikkate alınarak, teşebbüse ilişkin hükümde belirtilen sınırlar arasında ceza belirlenecektir. Suça teşebbüs düzenlemesinde getirilen diğer bir yenilik, icra hareketlerinin başlangıcına ilişkindir. Bilindiği üzere icra hareketlerinin ne zaman başladığının belirlenmesi kişi hak ve özgürlüklerinin korunmasıyla yakından ilgilidir. Eğer failin kastının şüpheye yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkmasıyla icranın başlayacağı yolundaki sübjektif ölçüt kabul edilirse, kişinin düşüncesi ve yaşam tarzı dolayısıyla cezalandırılmasına varabilecek bir uygulamaya yol açılacaktır. Çünkü hazırlık hareketleri aşamasında da kastın varlığının şüpheye yer vermeyecek biçimde tespit edilebilmesi mümkün olup, böyle bir ölçüt hazırlık – icra hareketleri ayrımı konusunu bir kanıtlama sorunu hâline getirmektedir. Diğer bir deyişle, suçun icrasıyla ilgisiz davranışlar dahi, suç kastını ortaya koyduğu gerekçesiyle cezalandırılabilecektir. Açıklanan bu nedenlerle, Tasarıdaki “kastı şüpheye yer bırakmayacak” ölçütü madde metninden çıkartılmış ve bunun yerine “doğrudan doğruya icraya başlama” ölçütü kabul edilmiştir. Böylece işlenmek istenen suç tipiyle belirli bir yakınlık ve bağlantı içindeki hareketlerin yapılması durumunda suçun icrasına başlanılmış sayılacaktır. Ayrıca belirtilmelidir ki, anayasal düzeni zorla değiştirmeye teşebbüs gibi, teşebbüs hareketlerinin bağımsız suç tipi olarak düzenlendiği suçlara teşebbüs mümkün değildir. Suça teşebbüste kullanılan araç suçun kanuni tanımında öngörülen fiili meydana getirmeye elverişli olmalıdır. Ancak elverişlilik sadece kullanılan araç bakımından değil, suçun konusu da dahil olmak üzere bütün fiil yönünden bulunmalıdır. Nitekim uygulamada da elverişlilik bu şekilde anlaşılmaktadır. Bu nedenle maddeye, suça teşebbüsün bu unsurunu tam anlamıyla ifade eden “uygun hareketler” kavramı dahil edilmiştir.

TCK m.35 ile İlgili Yargıtay Kararları

3 karar gösteriliyor.

CGK E.2022/256 K.2023/374 Direnme Hükmünün Bozulması

5237 sayılı Kanun’un 35. maddesi, teşebbüste icra hareketlerinin başlangıcı için doğrudan doğruya icraya başlama ölçütünü benimser. Teşebbüs sorumluluğu; hareketlerin suçun kanuni tanımındaki sonucu doğurmaya objektif olarak elverişli olmasını, aracın failce bu sonucu gerçekleştirmeye uygun biçimde kullanılmasını ve icra hareketlerinin failin elinde olmayan nedenlerle tamamlanamamasını ya da tamamlandığı hâlde sonucun gerçekleşmemesini gerektirir.

Detaylı özeti gör

Karar, cezalandırılmayan hazırlık hareketleri ile teşebbüs alanına giren icra hareketlerini ayırmıştır. Suçta kullanılacak aracın temin edilmesi veya olay yerinin araştırılıp gözetlenmesi hazırlık aşamasında kalır. İcra başlangıcı içinse hedeflenen suç tipiyle belirli bir yakınlık ve bağlantı içindeki hareketlerin yapılması gerekir; 5237 sayılı Kanun bu nedenle doğrudan doğruya icraya başlama ölçütünü benimsemiştir. Bu tercih, 765 sayılı Kanun'daki eksik ve tam teşebbüs ayrımının objektif ölçüt taşımaması ve uygulamada tereddüt yaratması üzerine yapılmıştır. Tasarıda yer alan, kastın şüphe bırakmayacak biçimde ortaya çıkmasını arayan sübjektif ölçüt de çıkarılmıştır; çünkü kast hazırlık aşamasında dahi belirlenebildiğinden, bu yaklaşım kişinin düşüncesi ve yaşam tarzı yüzünden cezalandırılmasına yol açabilirdi. Elverişlilik yalnız kullanılan araç yönünden değil, suçun konusu da dâhil fiilin bütünü üzerinden değerlendirilir.

1.CD E.2024/344 K.2025/8952 Kısmen Bozma, Kısmen Onama

Teşebbüs cezası, TCK m.35’in öngördüğü ölçüt olan meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığı esas alınarak belirlenir. Fiili fail sıfatıyla birlikte işledikleri kabul edilen sanıklar yönünden teşebbüs nedeniyle aynı ceza miktarlarına hükmedilmesi gerekir.

Detaylı özeti gör

Temyiz incelemesinde yargılama işlemlerinin usul ve kanuna uygun yürütüldüğü, delillerin gerekçeli kararda tartışıldığı, suç vasfının doğru belirlendiği görülmüştür. Meşru savunma, sınırın aşılması ve haksız tahrik hükümlerinin uygulanma şartlarının bulunmadığı yönünden de bir aykırılık saptanmamıştır. Sorun yalnız teşebbüs hükümlerinin sanıklar bakımından hangi derecede uygulanacağına ilişkindir. Eylemi fail sıfatıyla birlikte gerçekleştirdikleri kabul edilen sanıklar yönünden meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığı ortaktır; bu nedenle teşebbüs sebebiyle ceza belirlemesinin de aynı sonucu vermesi gerekir. Buna rağmen sanıklardan biri hakkında katılana yönelik eylem nedeniyle dokuz yıl hapis cezası kurulması eksik ceza tayini sayılmıştır. Temyiz sebepleri bu nokta yönünden kabul edilmiş, diğer değerlendirmeler hukuka uygun bulunmuştur.

1.CD E.2024/4876 K.2025/8713

TCK m.35 uygulanırken ceza, meydana gelen tehlike ile zararın ağırlığı birlikte gözetilip bunlarla orantılı biçimde tayin edilmelidir. Zararın ağırlığı makul sınır ile azami sınır arasında ceza belirlenmesini gerektirdiği hâlde daha düşük cezaya hükmedilmesi, eksik ceza tayini nedeniyle hukuka aykırıdır.

Detaylı özeti gör

Adli raporlara göre katılanın yaralanması yaşamını tehlikeye sokmuş, oluşan kemik kırığı hayat fonksiyonlarını orta derecede etkilemiş ve bir organın işlevinin sürekli zayıflamasına yol açmıştır. Karar, bu sonuçları teşebbüs indiriminin ölçüsüne bağlamıştır. Dokuz yıldan on beş yıla kadar hapis cezası öngören TCK m.35 uygulanırken meydana gelen tehlike ile zarar birlikte ele alınmalı ve ceza, katılanın maruz kaldığı sonucun ağırlığıyla orantılı belirlenmelidir. Bu ağırlık makul sınır ile azami sınır arasında bir cezayı gerektirdiği hâlde on iki yıl hapis tayin edilmesi eksik ceza kabul edilmiş ve hukuka aykırı bulunmuştur. Buna karşılık suç vasfının kasten öldürmeye teşebbüs olarak belirlenmesinde, meşru savunma şartlarının oluşmadığı sonucunda ve takdiri indirim uygulanmasında isabetsizlik görülmemiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Ceza Dairesi E. 2018/2394 K. 2019/171

İşyerine girip eşya ve para çalmak üzereyken içeride kollukça yakalanan çocuğun hırsızlık eylemi somut olayda teşebbüs aşamasında kabul edilmiş; TCK m.35 uygulanmadan kurulan hüküm indirim yapılarak düzeltilmiştir.

Detaylı özeti gör

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Ceza Dairesi, işyerinin camını kırarak içeri giren çocuğun sigara ve para çalmak üzereyken ihbar üzerine gelen kollukça işyerinde yakalandığı olayı incelemiştir. Daire, bu oluşa göre hırsızlığın teşebbüs aşamasında kaldığını ve ilk derece mahkemesinin TCK m.35 uyarınca değerlendirme yapması gerektiğini kabul etmiştir. 6 Şubat 2019 tarihli kararda ayrıca delil toplanmasına ihtiyaç görülmemiştir. Eylemin ulaştığı aşama ile zarar ve tehlikenin ağırlığı dikkate alınarak teşebbüs indirimi uygulanmış, hükümdeki buna bağlı ceza hesabı düzeltilmiştir. Hırsızlık yönünden istinaf başvurusu bu düzeltmeyle esastan reddedilmiştir. Aynı dosyadaki mala zarar verme ve işyeri dokunulmazlığı suçları ayrı incelenmiştir. Özet, karar tarihindeki teşebbüs kabulünü aktarır; çocuğa uygulanan tarihsel yaş indirimi ve para cezası hesabını güncel ölçü olarak sunmaz.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.