İçeriğe geç

TCK Madde 32 Akıl hastalığı

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 32, Akıl hastalığı nedeniyle, işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamayan veya bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneği önemli derecede azalmış olan kişiye ceza verilmez.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 32 - Akıl hastalığı

Resmi Metin

Akıl hastalığı

Madde 32- (1) Akıl hastalığı nedeniyle, işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamayan veya bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneği önemli derecede azalmış olan kişiye ceza verilmez. Ancak, bu kişiler hakkında güvenlik tedbirine hükmolunur.

(2) Birinci fıkrada yazılı derecede olmamakla birlikte işlediği fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneği azalmış olan kişiye, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine yirmibeş yıl, müebbet hapis cezası yerine yirmi yıl hapis cezası verilir. Diğer hallerde verilecek ceza, altıda birden fazla olmamak üzere indirilebilir. Kişi hakkında ayrıca akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirine hükmolunur.

Değişiklik: · 7571 s.K. m.14

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.

  1. Değişiklik cümle 7571 s.K. m.14

Önceki metinler

  1. Önceki metin 2. fıkra Yürürlükte: -
    2. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 24 Aralık 2025)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 24 Aralık 2025 Birinci fıkrada yazılı derecede olmamakla birlikte işlediği fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneği azalmış olan kişiye, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine yirmibeş yıl, müebbet hapis cezası yerine yirmi yıl hapis cezası verilir. Diğer hallerde verilecek ceza, altıda birden fazla olmamak üzere indirilebilir. Mahkûm olunan ceza, süresi aynı olmak koşuluyla, kısmen veya tamamen, akıl hastalarına özgü güvenlik tedbiri olarak da uygulanabilir. Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 25 Aralık 2025'te 7571 s.K. m.14 ile değiştirildi (RG 25/12/2025, S.33118). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

TCK m.32, akıl hastalığının failin kusur yeteneğine etkisini düzenleyerek suçu işleyen kişinin cezaî yönden sorumlu tutulup tutulamayacağı sorusunu çözer. Kurala göre akıl hastalığı nedeniyle işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamayan ya da davranışlarını yönlendirme yeteneği önemli derecede azalmış olan kişiye ceza verilmez; ancak hakkında güvenlik tedbirine hükmolunur. Yeteneğin bu dereceye varmayan ölçüde azaldığı hâllerde ise kişi cezalandırılır, fakat cezasında indirim yapılır ve akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirine hükmolunur.

Maddenin işlevi, kusur yeteneğinin tam yokluğu ile azalmasını ayırmasıdır: birinci fıkradaki ağır durumda ceza verilmezken, daha hafif azalmada ceza kaldırılmaz yalnız indirilir ve diğer hâllerde bu indirim altıda birden fazla olamaz. Her iki hâlde de güvenlik tedbiri gündeme gelir. Bir suç yorumunda madde, tipiklik ve hukuka aykırılık belirlendikten sonra kusurluluk aşamasında uygulanır. TCK m.33 sağır ve dilsizler için, TCK m.34 ise geçici nedenler ile irade dışı alkol veya uyuşturucu etkisi için benzer ölçütü farklı sebeplerle düzenler.

Gerekçe

Bu maddenin ilgili hükmü 7571/2025 ile değiştirilmiştir. Aşağıdaki gerekçe maddenin 2004 tarihli ilk metnine aittir; sonraki düzenlemeleri açıklamaz.

Kusur yeteneğini etkileyen bir neden olan akıl hastalığının varlığı durumunda, kişi işlemiş bulunduğu fiilin anlam ve sonuçlarını algılayamamakta veya işlediği fiille ilgili olarak irade yeteneği önemli ölçüde etkilenmektedir. Kişi bu durumda kusurlu olamayacağından, hakkında cezaya hükmedilemeyecektir. Ancak, fiili hukuka aykırı niteliğe sahip olduğundan, kişi hakkında akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirlerine başvurulacaktır. Ayrıca işaret etmek gerekir ki, akıl hastalığı kişinin işlediği her fiil açısından algılama veya irade yeteneği üzerinde etkili olmayabilir. Örneğin, kleptomani akıl hastası olan kişinin hafif değerdeki şeylere yönelik olarak işlediği hırsızlık suçu açısından irade yeteneğinin olmadığı söylenebilir. Ancak, bu kişinin kasten adam öldürme suçunu işlemesi durumunda, malûl olduğu akıl hastalığı bu fiille ilgili olarak algılama ya da irade yeteneğini etkilemez. Kişinin akıl hastası olup olmadığının tespiti ile hastalığının algılama ve irade yeteneği üzerinde ne gibi etkilerinin olabileceğini, davranışlarını ne surette etkilediğini genel olarak belirleme, tıbbî bir konudur. Uzman bilirkişi bu hususu ortaya koyduktan sonra, akıl hastası olan kişinin somut olay açısından algılama veya irade yeteneğinin olup olmadığını, akıl hastalığının somut olay açısından kişinin bu yeteneklerini ne ölçüde etkilediğini normatif olarak belirleme görevi, hâkime aittir. Hükûmet Tasarısında akıl hastalığı durumunda kişinin kusur yeteneği, akıl hastası hakkında uygulanacak tedbirler ve bunların usulü aynı maddede düzenlenerek, farklı konuları ilgilendiren hükümler tek bir madde içinde yer almaktaydı. Sistematik açıdan hatalı olan bu düzenleme değiştirilmiştir. Madde metninde sadece akıl hastalığının kusur yeteneğine etkisi düzenlenmiş; buna karşılık, akıl hastaları hakkında uygulanacak güvenlik tedbirlerinin ilgili bölümde düzenlenmesi uygun bulunmuştur.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesi E. 2018/2979 K. 2019/1582 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Bu olayda BAM, hırsızlık fiili sabit olan suça sürüklenen çocuğun adli tıp raporuna göre fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamadığını esas alarak TCK m.32/1 uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına karar vermiş ve koruma ve tedavi amaçlı güvenlik tedbirine hükmetmiştir.

Detaylı özeti gör

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesi, gece vakti bir işyerinin kapısını kırarak cep telefonları çaldığı kabul edilen ve ilk derece mahkemesince nitelikli hırsızlıktan cezalandırılan suça sürüklenen çocuğun durumunu incelemiştir. Müdafi istinaf dilekçesinde çocukta zeka geriliği bulunduğunu ileri sürmüştü. Daire, ceza ehliyetinin, suçun gece işlenip işlenmediğinin ve etkin pişmanlık koşullarının araştırılması için duruşma açmıştır. Adli tıp raporunda çocuğun fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin m.32/1 kapsamında önemli derecede azaldığı belirlenmiştir. Daire, fiilin çocuk tarafından işlendiğini sabit görmüş ancak ceza sorumluluğu bulunmadığını kabul etmiştir. 9 Eylül 2019 tarihli kararda mahkumiyet hükmünü kaldırmış, m.32/1 ve CMK m.223/3-a uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına karar vermiş, m.32/1 ve m.56 yollamasıyla m.57/1 uyarınca yüksek güvenlikli sağlık kurumunda koruma ve tedavi altına alınmasına hükmetmiştir.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.