TMK Madde 404 Vesayeti gerektiren hâl: Küçüklük

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 404, iki fıkrayla küçükler için zorunlu vesayet rejimini kuran çerçeve hükmü ortaya koyar.

Resmi Metin

Küçüklük

Madde 404- (1) Velâyet altında bulunmayan her küçük vesayet altına alınır.

(2) Görevlerini yaparlarken vesayeti gerektiren böyle bir hâlin varlığını öğrenen nüfus memurları, idarî makamlar, noterler ve mahkemeler, bu durumu hemen yetkili vesayet makamına bildirmek zorundadırlar.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde iki fıkrayla küçükler için zorunlu vesayet rejimini kuran çerçeve hükmü ortaya koyar. Birinci fıkra, velayet altında bulunmayan her küçüğün vesayet altına alınmasının zorunlu olduğunu belirleyerek hukuki himaye boşluğunu kapatır; vesayet seçimsel değil sonuçsal bir rejim olarak konumlandırılır. İkinci fıkra ise vesayeti gerektiren halin öğrenilmesi durumunda nüfus memurları, idari makamlar, noterler ve yargı mercilerini yetkili vesayet makamına haber verme yükümü altına alır. Önceki 354 üncü maddenin karşılığı olan bu düzenlemede bildirimle yükümlü kişiler arasına noterler eklenmiş, böylece tespit ağı genişletilmiştir.

Gerekçe

Yürürlükteki Kanunun 354 üncü maddesini karşılamaktadır.

Madde iki fıkraya ayrılmıştır. Birinci fıkrada velayet altında bulunmayan her küçüğün vesayet altına alınmasının zorunlu olduğu hükmüne yer verilmiştir. İkinci fıkrada bildirimle yükümlü resmi görevliler arasına noterlerde eklenmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2016/18882 K. 2016/16214 Bozma
Velayet

Velayeti kendisinde bulunan ana veya babanın ölümüyle velayeti askıda kalan ve TMK m.404 uyarınca vesayet altına alınan küçüğün velayetinin düzenlenebilmesi için, önce vesayetin kaldırılması zorunlu olup, bu talep bekletici mesele yapılarak sonucu beklenmelidir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Velayeti kendisinde olan babanın ölümüyle velayeti askıda kalan ve TMK m.404 uyarınca kısıtlanıp vasi atanan küçüğün velayetinin, boşanmış annesine verilip verilemeyeceği. Değerlendirme: Vesayet altındaki kişinin velayetinin düzenlenebilmesi için öncelikle vesayet kararının kaldırılması zorunludur; sulh hukukta görülen vesayetin kaldırılması talebi bekletici mesele yapılıp sonucu beklenmeli, deliller birlikte değerlendirilmeliydi. Sonuç: Hüküm bozuldu; bozma sebebine göre temyiz itirazları şimdilik incelenmedi.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2016/16808 K. 2016/15677 Bozma
Velayet Usul

TMK m.404 uyarınca vesayet altına alınmış küçük hakkında, vesayete ilişkin karar usulüne uygun biçimde kaldırılmadan velayetin tevdiine ilişkin dava incelenemez; vesayetin kaldırılması istemi tefrik edilerek vesayet makamına gönderilmelidir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Vesayet altına alınıp (TMK m.404 uyarınca kısıtlanan ve teyzesi vasi atanan) küçüğün babasının, velayetin vasiden alınarak kendisine verilmesini istediği davanın, vesayet kararı kaldırılmadan incelenip incelenemeyeceği. Değerlendirme: Küçük vesayet altında olduğundan, vesayete ilişkin karar usulünce kaldırılmadan velayetin tevdiine ilişkin dava incelenemez; vesayetin kaldırılması bölümü tefrik edilip vesayet makamına görevsizlikle gönderilmeli, çıkacak karara göre velayet davasının esası çözülmeliydi. Sonuç: Hüküm bozuldu.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2015/17798 K. 2015/18848 Bozma
Velayet Usul

TMK m.404 uyarınca vesayet altına alınmış küçüğün velayetinin anneye verilmesi istemi vesayetin kaldırılması talebini de kapsadığından, bu talep tefrik edilip görevli Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmeli ve sonucu bekletici mesele yapılmalıdır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Boşanmış annenin, babası ölünce TMK m.404 uyarınca amcasının vasi atandığı küçüğün velayetini isterken aynı zamanda vesayetin kaldırılmasını talep etmesi. Değerlendirme: Vesayetin kaldırılması talebine bakmak Sulh Hukuk Mahkemesinin görevindedir; bu talep tefrik edilip görevsizlik kararıyla görevli mahkemeye gönderilmeli ve sonucu bekletici mesele yapılarak deliller birlikte değerlendirilmeliydi. Sonuc: Hüküm bozulmuştur.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/1403 K. 2018/188
Usul Velayet

TMK m.404 uyarınca kısıtlanıp kendisine vasi atanan kişi adına açılan davada, vasinin vesayet makamından alınmış husumet (dava) izni dosyada bulunmalı; bu eksiklik HMK m.115/2 uyarınca giderilebilen bir dava şartı eksikliğidir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Manevi tazminat davasında direnme sonrası HGK önünde; davalı vekillerinin vekaletname/yetki eksikliği ile TMK m.404 uyarınca kısıtlanıp vasi atanan davacı yönünden vesayet makamından husumet izni bulunmaması incelenmiştir. Değerlendirme: HMK m.114-115 dava şartı eksiklikleri ile vasinin TMK m.448/462/8 kapsamında izinsiz dava takibi giderilmelidir. Sonuç: Dosyanın eksikliklerin giderilmesi için yerel mahkemeye geri çevrilmesine oy birliğiyle karar verilmiştir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2011/4715 K. 2011/19616 Bozma
Velayet Usul

TMK m.404 gereğince yalnızca velayet altında bulunmayan küçükler vesayet altına alınabilir; bu nedenle vasi atanmadan önce küçüğün velayet altında olup olmadığı ve velayetin kaldırılmasına dair bir karar bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Babası belli olmayan, sağ ve ergin annesinin velayeti altındaki evlilik dışı doğan küçüğe, annenin kısıtlılığı gerekçe gösterilerek velayet durumu araştırılmadan vasi atanıp atanamayacağı. Değerlendirme: TMK m.404 uyarınca yalnızca velayet altında bulunmayan küçükler vesayet altına alınır; küçüğün velayet hakkının kaldırıldığına dair bilgi/belge yoktur, önce velayet durumu araştırılmalı, gerekirse re'sen velayetin kaldırılması işletilmeliydi. Sonuç: Hüküm, sonuca etkili olmamak üzere kanun yararına BOZULMASINA karar verilmiştir.

Diğer kararlar (3)
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2007/13488 K. 2007/14885 Bozma
Velayet

Velayetin her iki ebeveynden de alınması veya kaldırılması sonucu velisiz kalan küçüklere TMK m.404 uyarınca vasi atanması için durumun vesayet makamı olan Sulh Hukuk Mahkemesine bildirilmesi gerekir.

Detaylı özeti gör

Boşanma ile velayet babaya verilmiş, sonradan açılan davada velayet babadan alınmış; mahkeme çocukları Sosyal Hizmetler Kurumuna yerleştirmiş ve velayetin anneye verilmesi talebini reddetmiştir. Daire, davanın kuruma yöneltilmeden onu yükümlülük altına sokacak hüküm kurulmasını ve velisiz kalan çocuklara vasi atanması için Sulh Hukuk Mahkemesine bildirim yapılmamasını hatalı bulmuştur. Sonuç: hüküm 2. ve 3. bentlerden bozulmuş, kalan bölümleri onanmıştır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2025/2183 K. 2025/6791
Velayet Usul

TMK m.404 uyarınca velayet altında bulunmayan her küçük vesayet altına alınır; bunu öğrenen nüfus memurları, idari makamlar, noterler ve mahkemeler durumu derhal yetkili vesayet makamına bildirmekle yükümlüdür.

Detaylı özeti gör

BAM 2. ve 6. Hukuk Daireleri arasında, boşanmada velayet kendisine bırakılan eşin ölümü üzerine açılan velayetin tevdii ile vesayetin kaldırılması davalarında hangisinin bekletici mesele yapılacağı konusundaki uyuşmazlık ele alınmıştır. Daire, çocuğun yüksek yararı gereği asıl olanın velayet olduğunu, önce velayet davasının sonuçlandırılması, vesayet kararının kaldırılmasının buna bağlanmaması gerektiğini belirtmiştir. Sonuç: Uyuşmazlık 6. HD görüşü doğrultusunda giderilmiş, kesin olarak karar verilmiştir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2016/3276 K. 2016/4135 Bozma
Velayet Usul

Çocukların korunması kamu düzenine ilişkin olduğundan, boşanma veya ayrılık halinde hakim, müşterek çocukların velayeti ve kişisel ilişkiye dair gerekli düzenlemeleri görevi gereği re'sen gözetmek zorundadır.

Detaylı özeti gör

Boşanma davasında, müşterek çocuğun Uluslararası Çocuk Kaçırma Sözleşmesi kapsamında mutad meskene iadesine karar verilmiş olması gerekçesiyle velayet konusunda hiçbir düzenleme yapılmamıştır. Daire, çocukların korunmasının kamu düzenine ilişkin olduğunu, hakimin velayet ve kişisel ilişki düzenlemelerini re'sen yapmak zorunda olduğunu belirtmiştir. İade kararı, velayetin hiç düzenlenmemesini haklı kılmaz. Sonuç: Hüküm bu yönden bozulmuştur.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2019/2589 K. 2020/1174 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, TMK m.404 gereğince velayet altında bulunmayan her küçüğün vesayet altına alınacağını belirterek; duruşma açılıp gerekli araştırma yapılmadan dosya üzerinden verilen kararı eksik inceleme nedeniyle kaldırıp dosyayı yerel mahkemeye iade etti.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, anne ve babasının vefat ettiği ileri sürülen küçüklere vasi tayini istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, ölüm kayıtları dosyada bulunmadığı gerekçesiyle dosya üzerinden inceleme yaparak talep hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir. Adana BAM, vesayet işlerinde hukuki dinlenilme hakkı gereği duruşma açılması gerektiğini, TMK m.404 uyarınca velayet altında bulunmayan her küçüğün vesayet altına alınacağını belirterek, eksik inceleme nedeniyle kararı esası incelenmeden kaldırıp dosyayı yerel mahkemeye iade etmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2019/1207 K. 2020/81 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Velayeti annede olan küçüğün annesinin ölümü üzerine Nüfus Müdürlüğü TMK 404 gereği vesayet ihbarında bulunmuş, süreç velayetin düzenlenmesi davasına dönüşmüştür. Adana BAM, babanın taraf ehliyeti ve velayete engel ruhsal durumu yönünden eksik inceleme bulunduğunu saptayıp kararı kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Velayeti annede olan küçüğün annesinin ölümüyle açılan velayetin düzenlenmesi (ve birleşen vesayet) davasında ilk derece mahkemesi, dahili davalı babanın velayet talebini reddetmiştir. Adana BAM, baba davaya dahil edilip velayete engel akli/psikolojik rahatsızlık bulunup bulunmadığı araştırılmasına rağmen karar başlığında dahili davalı babanın gösterilmemesini usuli hata saymış; ayrıca babanın taraf ehliyeti ve velayete engel ruhsal durumu yönünden eksik inceleme bulunduğunu tespit ederek babanın istinaf başvurusunu kabul edip kararı HMK 353/1-a-6 uyarınca kaldırmıştır.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!