İçeriğe geç

TCK Madde 92 Zorunluluk hali

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TCK 92, Organ veya dokularını satan kişinin içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik koşullar göz önünde bulundurularak, hakkında verilecek cezada indirim yapılabileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 92 - Zorunluluk hali

Resmi Metin

Zorunluluk hali

Madde 92- Organ veya dokularını satan kişinin içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik koşullar göz önünde bulundurularak, hakkında verilecek cezada indirim yapılabileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.92, organ veya doku ticaretini cezalandıran TCK m.91 kapsamında kendi organ ya da dokusunu satan kişiye özgü bir hafifletme sebebi öngörür. Hüküm bağımsız bir suç yaratmaz; TCK m.91’deki failler arasında yalnızca vücudundan alınan organ veya dokuyu satan kişiyi hedef alır. Kanun, bu kişinin çoğu zaman maddi darlık ve çaresizlikle bu yola sürüklendiği düşüncesinden hareketle, onun içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik koşulların değerlendirilmesini ister. Böylece bedenini satan kişi ile ticaretten kazanç sağlayan diğer failler arasında adil bir ayrım gözetilir.

Bu koşulların göz önünde bulundurulması sonucunda mahkeme, satan kişi hakkında verilecek cezada indirim yapabileceği gibi, ona ceza vermekten de vazgeçebilir. İki sonuç da zorunlu değildir; kanun hâkime takdir yetkisi tanımış, belirli bir oran ya da alt sınır koymamıştır. Bu nedenle hüküm, herkese uygulanabilen genel bir savunma olmayıp yalnızca kendi organ veya dokusunu satan fail bakımından somut koşullara göre işletilebilen bireysel bir takdiri imkândır. TCK m.91 uyarınca cezalandırılan alıcı, aracı veya örgüt mensupları bundan yararlanamaz.

Gerekçe

Yukarıdaki maddeye göre, organ ve dokunun para veya sair bir maddî menfaat karşılığında tedavüle tabi tutulması, suç oluşturmaktadır. Kişinin kendi organ ve dokuları açısından bu fiilleri işlemesi de suç oluşturmaktadır. Ancak, kişinin içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik koşullar göz önünde bulundurularak, hakkında verilecek cezada indirim yapabilmek veya ceza vermekten vazgeçmek hususunda mahkemeye takdir yetkisi tanınmıştır.

TCK m.92 ile İlgili Yargıtay Kararları

1 karar gösteriliyor.

12.CD E.2020/5195 K.2023/5201

Organ veya dokusunu satan kişi bakımından TCK m.92, ilgilinin sosyal ve ekonomik koşulları gözetilerek cezanın indirilmesine ya da ceza vermekten vazgeçilmesine olanak tanır ve TCK m.25/2'deki ağır koşullardan ayrılan özel bir zorunluluk hâli getirir; başlığı içeriğiyle örtüşmese de hüküm, esasen organ verenler için özel bir cezasızlık hâlidir. Uygulamada son derece özenli davranılmalı, organ ve doku ticareti suçlarıyla mücadeleyi etkisizleştirecek yorumlardan kaçınılmalı ve Organ ve Doku Nakli Kanunu m.3'teki yasak gözetilmelidir.

Detaylı özeti gör

Soyut hukuki çerçeve, dosyanın maddi olguları üzerinden değerlendirilmiştir. Böbrek hastası kişi ile organını vermeyi kabul eden kişi bir aracı yoluyla tanışmış ve etik kuruluna başvurmuş, onay çıkmadığı için nakil gerçekleşmemiştir. Bu sonuç iletişimin dinlenmesi kayıtları, yakalama ve hastane evrakları ile savunmalara dayandırılmıştır. Maddi durumu nedeniyle organını satmaya karar verdiğini açıklayan sanık yönünden, ekonomik sıkıntının bu yol dışında başka imkânlarla giderilebileceği, tehlikenin ağırlığı ile başvurulan vasıta arasında orantı bulunmadığı ve eylemin kişinin bedeni üzerindeki tasarruf yetkisinin sınırlarını aştığı belirtilmiştir. Hükümde TCK m.92'nin uygulanması yerinde bulunmamış, fakat aleyhe temyiz olmadığından bu husus bozma nedeni yapılmamıştır. Ayrıca temyiz evresinde ölen sanıklar hakkında TCK m.64/1 uyarınca kamu davasının düşürülmesi gerektiği kabul edilmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.