İçeriğe geç

TCK Madde 44 Fikri içtima

Özet 1 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 44, İşlediği bir fiil ile birden fazla farklı suçun oluşmasına sebebiyet veren kişi, bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan dolayı cezalandırılır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 44 - Fikri içtima

Resmi Metin

Fikri içtima

Madde 44- İşlediği bir fiil ile birden fazla farklı suçun oluşmasına sebebiyet veren kişi, bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan dolayı cezalandırılır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.44, fikri içtima kurumunu düzenler ve tek bir fiille birden fazla farklı suçun ortaya çıktığı hallerde failin kaç kez cezalandırılacağı sorusunu çözer. Kural nettir: işlediği bir fiil ile birden fazla farklı suçun oluşmasına sebebiyet veren kişi, bunlardan yalnızca en ağır cezayı gerektiren suçtan dolayı cezalandırılır. Böylece tek eylemle gerçekleşen farklı suçlar için cezalar ayrı ayrı toplanmaz, en ağır olanı esas alınır.

Maddenin uygulanabilmesi için fiilin tek olması ve ortaya çıkan suçların birbirinden farklı olması gerekir. Aynı suçun bir kişiye karşı değişik zamanlarda birden fazla işlenmesi TCK m.43’teki zincirleme suç kapsamında; bir suçun başka bir suçun unsurunu veya ağırlaştırıcı nedenini oluşturması ise TCK m.42’deki bileşik suç kapsamında değerlendirilir. Bir suç yorumunda bu ilke, failin tek hareketinin birden çok ceza normunu birlikte ihlal edip etmediği belirlenirken uygulanır; tekliğin ve suçların farklılığının somut olaya göre saptanması gerektiğinden sonuç önceden soyut biçimde kesinleştirilemez.

Gerekçe

Madde metninde, farklı neviden fikri içtima düzenlenmiştir. Kişi, işlediği bir fiil ile birden fazla farklı suçun oluşumuna neden olabilir; ancak non bis in idem kuralı gereğince bu fiilden dolayı ancak bir defa cezalandırılabilir. Gerçekleştirdiği fiilin birden fazla farklı suçun oluşumuna neden olması durumunda, failin bu suçlardan en ağır cezayı gerektiren suç nedeniyle cezalandırılması yoluna gidilmelidir. Böylece, bir fiilden dolayı kişinin birden fazla cezalandırılmasının önüne geçilmek amaçlanmıştır. Bir suçun temel ve nitelikli şekillerinin dışındaki suçlar, fikri içtima uygulamasında farklı suç olarak kabul edilmelidir. Gerek doktrinde gerek uygulamamızda, hedefte sapma durumunda da fikri içtima hükmünün uygulanması gerektiği konusundaki görüş hâkimdir. Bu nedenle, kanuni düzenlemede hedefte sapmanın şahısta yanılma ile birlikte değerlendirilmesinden vazgeçilmiştir. Örneğin bir kişiyi yaralamak için fırlatılan sopa, mağduru yaraladıktan sonra veya mağdura isabet etmeden vitrin camına çarparak kırılmasına neden olabilir. Bu durumda, sopa fırlatma fiiliyle hem tamamlanmış veya teşebbüs aşamasında kalmış kasten yaralama suçu hem de başkasının malına zarar verme suçu işlenmiş olmaktadır. Aynı şekilde, bir kişiyi öldürmek için ateşlenen silâhtan çıkan kurşun, mağdura isabet etmeden duvara çarpması nedeniyle sekerek bir başkasının ölümüne veya yaralanmasına neden olabilir. Bu durumda, hedeflenen kişi açısından kasten öldürme suçu teşebbüs aşamasında kalmıştır; ancak, sekme sonucunda ölümüne veya yaralanmasına neden olunan kişi açısından ise, taksirle öldürme veya taksirle yaralama suçu işlenmiş olmaktadır. Bu gibi durumlarda kişi işlediği bir fiille birden fazla farklı suçun oluşumuna neden olmaktadır ve bu suçlardan en ağır cezayı gerektireni ile cezalandırılmasıyla yetinilmelidir.

TCK m.44 ile İlgili Yargıtay Kararları

16 karar gösteriliyor.

CGK E.2022/201 K.2025/66 Direnme Hükmünün Bozulması

Farklı neviden fikri içtima; hareket veya fiilin hukuki anlamda tek olması, bu tek fiille birden fazla farklı suçun işlenmesi ve ilgili suçlar bakımından kanunda fikri içtimanın açıkça yasaklanmamış olması şartlarına bağlıdır. Buradaki teklik doğal değil hukuki anlamdadır; koşullar gerçekleştiğinde en ağır cezayı gerektiren suçun cezasına hükmolunur.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.44 ölçütlerini somut bir beyan üzerinde uygulamaktadır. Cumhuriyet savcısı huzurunda verilen ve iddianameye konu olan tek bir ifadede, katılanların azmettirmesiyle yıllar önce cezaevinde birlikte kalınan bir kişinin öldürüldüğü yolunda gerçeğe aykırı anlatımda bulunulduğu iddia ve kabul edilmiştir. Genel Kurul, bu anlatımın ayrıntılı bir kurgu içermesinin fiil çokluğu doğurmadığını; yargılamanın sınırlarını çizen ifadenin özünde katılanlar hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasına yönelen tek bir beyandan ibaret olduğunu ve bu nedenle hukuken tek fiil sayılması gerektiğini belirtmiştir. Aynı fiille hem m.270/1'deki suç üstlenme hem de m.267/1 ile m.43/2 kapsamında zincirleme biçimde işlenen iftira suçu oluştuğundan, m.44/1 uyarınca yalnız en ağır cezayı gerektiren zincirleme iftira suçundan cezalandırma gerektiği sonucuna ulaşılmış ve yerel mahkemenin direnme kararına konu mahkûmiyet hükümleri bozulmuştur.

4.CD E.2023/5993 K.2025/21114

Farklı neviden fikrî içtima; hukuken tek hareket veya fiil bulunmasını, bu fiilin farklı birden çok suçu oluşturmasını ve kanunun ilgili suçlar bakımından içtima uygulamasını açıkça yasaklamamış olmasını gerektirir; sonuçta yalnız en ağır cezayı gerektiren suçtan ceza verilir. TCK m.44 bakımından “farklı suç”, temel ve nitelikli şekiller dışında kalan suç hükümleridir; basit-nitelikli şekiller, teşebbüs-tamamlanma aşamaları ve olası-doğrudan kast biçimleri aynı suç kabul edilir.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.44 ölçütlerini Cumhurbaşkanına hakaret ile hakaret suçlarının birlikte işlendiği bir olayda uygulamaktadır. Aynı suç ile farklı suç ayrımı madde gerekçesine bağlanmış; temel ve nitelikli şekiller dışında kalan hükümlerin farklı suç sayılacağı, buna karşılık basit ve nitelikli hâller, unsurları aynı suçlar, teşebbüs ile tamamlanma ve olası ile doğrudan kastla işleniş hâllerinin aynı suç kabul edileceği vurgulanmıştır. Somut uyuşmazlıkta, önceki Ceza Genel Kurulu içtihadına atıfla, tek eylemle m.299 ve m.125 birlikte ihlal edildiğinde daha ağır hüküm içeren m.299 uyarınca hüküm kurmakla yetinilmesi gerekirken Cumhurbaşkanına hakaret hükmünde m.43/2 uyarınca artırım yapılması hukuka aykırı bulunmuştur. Ayrıca eylemin ekip aracı içinde ve sokağa çıkma yasağı sırasında gerçekleşmesi karşısında aleniyetin oluşmadığı, buna rağmen m.125/4 uygulanarak fazla ceza tayin edildiği saptanmıştır.

4.CD E.2021/41191 K.2024/13854 Bozma

Farklı neviden fikrî içtima; hareket veya fiilin hukuken tek olması, bu tek fiille birden çok farklı suç işlenmesi ve söz konusu suçlar yönünden fikrî içtima uygulamasının kanunda açıkça engellenmemiş bulunması koşullarına bağlıdır; koşullar gerçekleştiğinde yalnız en ağır cezayı gerektiren suçtan ceza verilir. Teklik doğal değil hukuki anlamdadır; suçun basit ve nitelikli biçimleri, unsurları aynı suçlar, teşebbüs ve tamamlanma aşamaları ile olası ve doğrudan kastla işleniş hâlleri aynı suç kabul edilir.

Detaylı özeti gör

Bu kararda fikrî içtima tartışması, somut bir araştırma yükümlülüğüne bağlanmıştır. Aynı eylem nedeniyle sanık hakkında Cumhurbaşkanına hakaret suçundan ayrı bir soruşturma yürütüldüğü anlaşılmıştır. Daire, tek fiille m.299'daki suç ile genel hakaret suçunun birlikte işlenmesi hâlinde daha ağır hüküm olan m.299'un uygulanacağını gözeterek bu soruşturmanın akıbetinin araştırılmasını ve mümkünse davaların birleştirilmesini istemiştir. Birleştirme mümkün değilse dosyanın usulünce incelenmesi, tüm kanıtların birlikte değerlendirilmesi ve hakaret cezasında fikrî içtima hükümleri gözetilerek sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir. Eksik araştırmayla karar verilmesi bozma sebebi sayılmış, dosya yeniden değerlendirilmek üzere mahkemesine gönderilmiştir. Kararın kavramsal dayanağı ise madde gerekçesine bağlanan farklı suç ölçütüdür: temel ve nitelikli şekiller dışında kalan ve ceza mevzuatında yer alan hükümler farklı suç sayılır, bir suçun basit ve nitelikli hâlleri ile unsurları aynı suçlar ise aynı suç kabul edilir.

2.CD E.2023/951 K.2023/1110 Kanun Yararına Bozma

TCK m.44/1 uyarınca, tek fiille birden fazla farklı suçun oluşmasına yol açan kişi yalnız bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır. Aynı eylemin hem kasten yaralama hem mala zarar verme suçunu oluşturduğu durumda yalnız kasten yaralamadan hüküm kurulmalı; ayrıca mala zarar verme suçundan mahkûmiyet kararı verilmemelidir.

Detaylı özeti gör

Kanun yararına bozma incelemesinde tek darp hareketinin iki farklı suça yol açtığı kabul edilmiştir. Sanığın bir kez vurması, katılanda basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyecek bir yaralanmaya neden olmuş; aynı hareket sırasında katılanın taktığı gözlük kırıldığı için mala zarar verme suçu da oluşmuştur. Yerel mahkeme kasten yaralama ve mala zarar verme suçlarından ayrı ayrı mahkûmiyet kurmuştur. Oysa hukuken tek fiille birden fazla farklı suç meydana geldiğinde yalnız en ağır cezayı gerektiren suçtan hüküm kurulabilir. Bu nedenle yalnız m.86/1 kapsamındaki kasten yaralama suçundan ceza verilmesi, mala zarar vermeden ayrıca mahkûmiyet kurulmaması gerekir. Usul bakımından CMK m.309 uygulanmıştır. Bozma nedeni hükümlünün cezasının kaldırılmasını gerektirdiğinden Yargıtay doğrudan hüküm kurmuş; mala zarar verme suçundan TCK m.151/1 ve m.62 uygulanarak belirlenen cezayı kaldırmıştır.

CGK E.2018/611 K.2022/784 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK m.44'teki farklı neviden fikrî içtimanın uygulanması; hareket veya fiilin hukuken tek olmasına, bu tek fiille birden fazla farklı suçun işlenmesine ve söz konusu suçlar bakımından fikrî içtima uygulamasının kanunda açıkça engellenmemiş bulunmasına bağlıdır; tek suç işleme kastı ise uygulama koşulu değildir. Kanuni istisnalar saklı kalmak üzere, hukuki anlamda tek fiille birden çok farklı suç işlendiğinde kanun gereği yalnız en ağır cezayı gerektiren suçtan ceza verilir.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.44'ün uygulanması için failin tek bir suç işleme kastıyla hareket etmesini aramamaktadır. Genel Kurul maddenin koşullarını hukuken tek fiil, bu fiille birden fazla farklı suçun oluşması ve kanunda açık bir dışlama bulunmaması biçiminde saymış, tek suç işleme kastını bu koşullar arasında görmemiştir. Somut uyuşmazlıkta bir sosyal medya hesabından yapılan tek paylaşımın iki ayrı hukuki değeri birden ihlal ettiği kabul edilmiştir: paylaşımda katılanın adı ile cep telefonu numarasının hukuka aykırı biçimde yayılması m.136 kapsamındaki suçu, aynı paylaşımdaki onur ve saygınlığı rencide edici ifadeler ise m.125'in birinci ve dördüncü fıkraları uyarınca alenen hakaret suçunu oluşturmuştur. Hukuken tek sayılan bu fiil bakımından en ağır cezayı gerektiren kişisel verileri yayma suçundan ceza tayin edilmesi gerektiği sonucuna varılmış, direnme hükmü bozulmuştur.

Diğer kararlar (11)
CGK E.2017/154 K.2020/92 Direnme Hükmünün Bozulması

Farklı neviden fikrî içtima hükmü, tek bir fiilin birden fazla farklı suçu oluşturması hâlinde uygulanır; erime sistemi gereğince fail yalnız bu suçlardan en ağır cezayı gerektirenden cezalandırılır. Fiilin tekliği doğal değil hukuki anlam taşır; kanun koyucunun özel bir fikrî içtima düzenlemesi öngördüğü durumlarda ise bu genel kural uygulanmaz.

Detaylı özeti gör

Karar, genel içtima kuralının kanundaki özel bir düzenleme karşısında uygulanmamasını açıklamaktadır. Önce aynı neviden fikrî içtimanın dört koşulu gösterilmiş; bazı suç tiplerinde özel içtima kuralı bulunduğunda ayrıca TCK m.43/2 uyarınca artırım yapılamayacağı belirtilmiştir. Bandrol yükümlülüğüne aykırı eser aynı zamanda hak sahibinin izni olmadan çoğaltılıp yayılmış ve hak sahibi şikâyetçi olmuşsa, 5846 sayılı Kanun’un 81. maddesinin on üçüncü fıkrasındaki özel hüküm uygulanır. Fail hakkında aynı Kanun’un 71. maddesi uyarınca ceza belirlenir ve bu ceza üçte bir oranında artırılır. Bu özel düzenleme bulunmasaydı hukuken tek fiille oluşan farklı suçlar bakımından TCK m.44 gereğince yalnız en ağır cezayı gerektiren suçtan hüküm kurulacaktı. Kanundaki yollama sadece cezanın belirlenmesine ilişkindir; suçun vasfını değiştirmediği gibi, suçun re’sen kovuşturulması niteliğini de ortadan kaldırmaz.

CGK E.2019/350 K.2020/30

Farklı neviden fikrî içtima için fiilin hukuken tek olması, bu tek fiille birden fazla farklı suç işlenmesi ve fikrî içtima hükümlerinin kanunda açıkça dışlanmamış bulunması gerekir; burada aranan teklik doğal değil hukuki anlamdadır. TCK m.43/3'teki istisna m.44'te yer almadığından, hukuki anlamda tek fiille kasten öldürmenin yanı sıra farklı bir suç da işlendiğinde yalnız cezası en ağır olan suçtan hüküm kurulur.

Detaylı özeti gör

Gerekçe, TCK m.44'ün madde gerekçesini geniş biçimde ele almaktadır. Gerekçede, bir fiille birden çok farklı suçun oluşabileceği, ancak non bis in idem kuralı gereği kişinin bu fiilden ötürü bir kez cezalandırılabileceği belirtilmekte; hedefte sapma hâllerinde de fikrî içtimanın uygulanacağı görüşünün benimsendiği, bu nedenle hedefte sapmanın şahısta yanılmayla birlikte değerlendirilmesinden vazgeçildiği açıklanmaktadır. Gerekçedeki örnekler bu tercihi somutlaştırır: yaralama amacıyla atılan bir cismin aynı zamanda bir eşyanın kırılmasına yol açması ya da atılan kurşunun sekerek hedeflenmeyen bir kişinin yaralanmasına neden olması hâlinde tek fiille farklı suçlar oluşur ve en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırma yeterli görülür. Karar ayrıca m.43/3'teki istisnanın m.44'te tekrarlanmadığını belirterek ikinci suçun nitelendirilmesine dayanan bir çözüm sırası kurmakta; devamında neticenin fiilin alt unsuru mu yoksa suçun ayrı bir maddi unsuru mu olduğu tartışmasına geçmektedir.

CGK E.2018/310 K.2019/62 Direnme Hükmünün Bozulması

Farklı neviden fikrî içtimanın uygulanması; hareket veya fiilin hukuken tek olmasına, tek fiille birden fazla farklı suç işlenmesine ve bu suçlar yönünden fikrî içtimanın kanunda açıkça engellenmemiş bulunmasına bağlıdır. TCK m.43/3'teki istisna m.44'te tekrarlanmadığı için, aynı fiille bu fıkrada sayılan suçlardan biriyle başka bir suç birlikte işlendiğinde fail yalnız en ağır suçtan cezalandırılır.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.43/3 ile m.44 arasındaki ilişkiyi bir yorum sorunu olarak tartışmaktadır. Önce ayrım kurulur: m.43/3'te sayılan suçlar aynı fiille birden çok kişiye karşı işlendiğinde gerçek içtima uygulanır ve fail her suçtan ayrı ayrı cezalandırılır; buna karşılık aynı istisna m.44'te yer almadığından, aynı fiille bu suçlardan biri ve başka bir suç birlikte işlendiğinde en ağır suçtan ceza verilir. Uygulama sırası da gösterilmiştir: hukuken tek fiille bir kişinin kasten öldürülmesi yanında başka bir suç da işlenmişse önce ikinci suç nitelendirilir; bu suç da kasten öldürme ise m.43/3 gözetilerek gerçek içtima, farklı bir suç ise m.44 uygulanır. Karar, öğretide bir kısım yazarların bu düzenlemenin çelişkili uygulamalara yol açtığını, çelişkinin kanuna hüküm eklenmeksizin içtihatla giderilebileceğini savunduğunu aktarmakta; bu görüşü değerlendirmek üzere suçta ve cezada kanunilik ilkesine yönelmektedir.

CGK E.2012/1456 K.2013/608 İtirazın Kısmen Kabulü

Farklı neviden fikrî içtima, tek fiilin birden fazla farklı suçu oluşturmasını gerektirir; fiilin tekliği doğal değil hukuki anlamda değerlendirilir. Kanunun açıkça istisna koyduğu hâller dışında, hukuken tek fiille birden çok farklı suç işlendiğinde yalnız en ağır cezayı gerektiren suçtan hüküm kurulur; suçların olası ya da doğrudan kastla işlenmesi sonucu değiştirmez.

Detaylı özeti gör

Karar, bir suç tipi bakımından fikrî içtimanın dışlanıp dışlanmadığının belirlenme ölçütünü ortaya koymaktadır. Karar, genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçunun 765 sayılı Kanun'daki karşılığında, eylemin başka bir suçu oluşturması hâlinde de ayrıca cezalandırmayı öngören bir ibare bulunduğunu ve bu ibarenin o dönemde fikrî içtima kurallarının işletilmesini engellediğini saptamaktadır. Yürürlükteki Kanun'un aynı suçu düzenleyen 170. maddesinde ise böyle bir ifadeye yer verilmemiş, dolayısıyla bu suç bakımından herhangi bir istisna getirilmemiştir. Kararda bu sonucun daha önce Ceza Genel Kurulunca da tereddüde yer bırakmayacak biçimde ortaya konduğu belirtilmiş, eylemin aynı zamanda başka bir suçu oluşturması hâlinde m.44 uyarınca en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırma yoluna gidileceği vurgulanmıştır. Bu ölçüt, kapalı bir camdan dışarıya doğru art arda ateş etme biçimindeki eylemin nitelendirilmesinde uygulanmıştır.

CGK E.2012/1569 K.2013/575 İtirazın Kabulü

Farklı neviden fikrî içtima; hareket veya fiilin hukuken tek olması, bu tek fiille birden fazla farklı suç işlenmesi ve ilgili suçlar bakımından fikrî içtima uygulamasının kanunda açıkça engellenmemiş bulunması koşullarını gerektirir; bu durumda fail yalnız en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır. TCK m.43/3'teki istisna m.44'te yer almadığından, aynı fiille 43/3'te sayılan suçlardan biri ve başka bir suç birlikte işlense de farklı neviden fikrî içtima gereği en ağır suçtan ceza verilir.

Detaylı özeti gör

Aynı neviden fikrî içtima için fiilin hukuken tek olması, bu fiille birden fazla aynı suçun işlenmesi, mağdurların farklı bulunması, suçun TCK m.43/3’te sayılanlardan olmaması ve suç tipinde özel bir aynı neviden içtima hükmü bulunmaması gerekir. Radyasyon yayma suçunun ağırlaştırılmış biçimi, özel düzenlemeye örnek gösterilmiştir. Farklı neviden fikrî içtimada ayırıcı unsur suçların farklı olmasıdır; m.43/3’teki istisna m.44’te tekrarlanmadığından aynı fiille bu fıkrada sayılan suçlardan biri ve başka bir suç işlendiğinde de en ağır suçtan ceza verilir. Somut olayda katılana doğru tek el ateş edilmesi hukuken tek fiil kabul edilmiştir. Bu fiil, araya giren kişi yönünden olası kastla yaralama, katılan yönünden kasten öldürmeye teşebbüs oluşturmuştur. Bir fiille iki farklı suç doğduğu için TCK m.44 uygulanmalı ve yalnız en ağır suçtan hüküm kurulmalıdır; iki suçtan ayrı ayrı mahkûmiyet kurulması isabetli değildir.

4.CD E.2021/30210 K.2021/27719 Kanun Yararına Bozma

Farklı neviden fikrî içtima için hareket veya fiilin hukuken tek olması, bu tek fiille birden fazla farklı suç işlenmesi ve fikrî içtima uygulamasının kanunda açıkça engellenmemiş bulunması gerekir; koşullar oluştuğunda fail yalnız en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır. Maddede geçen “farklı suç”, bir suçun temel ve nitelikli biçimleri dışındaki diğer suç hükümlerini ifade eder.

Detaylı özeti gör

TCK m.44 tartışması, iki ayrı mahkemede kesinleşen iki hükmün karşılaştırılmasına dayanmaktadır. Suça sürüklenen çocuk hakkında 29.12.2015 tarihli eylem nedeniyle hakaret suçundan m.125/1, m.125/4 ve m.62/1 uygulanarak adli para cezasına hükmedilmiş, hükmün açıklanması geri bırakılmış, karara itiraz edilmediğinden hüküm kesinleşmiştir. Aynı çocuk hakkında, bu eylemle birlikte daha önceki tarihli bir eylemi nedeniyle zincirleme biçimde Cumhurbaşkanına hakaret suçundan başka bir asliye ceza mahkemesince m.299/1, m.299/2, m.43/1, m.62 ve m.52/2 uygulanarak hapis cezası verilmiş, bu hüküm de aynı yolla kesinleşmiştir. Karar, aynı tarihli eylemin hem m.299/1'deki Cumhurbaşkanına hakaret hem de m.125/1'deki hakaret suçunu oluşturduğunu ve iki dosya arasında hukuki ve fiilî irtibat bulunduğunu saptamaktadır. Farklı suç kavramı ise madde gerekçesindeki ölçüte, yani temel ve nitelikli şekiller dışında kalan hükümlere bağlanmıştır.

4.CD E.2022/16778 K.2025/4752 Bozma

Farklı neviden fikrî içtimanın uygulanması; hareket veya fiilin hukuken tek olmasına, bu tek fiille birden fazla farklı suç işlenmesine ve ilgili suçlar yönünden fikrî içtimanın kanunda açıkça engellenmemiş bulunmasına bağlıdır. Teklik doğal değil hukuki anlam taşır; maddedeki “farklı suç” ibaresi, bir suçun temel ve nitelikli biçimleri dışında kalan diğer suç hükümlerini anlatır.

Detaylı özeti gör

Karar, tek bir paylaşımın üç ayrı suç hükmünü ilgilendirdiği olayda TCK m.44'ü iki ayrı noktada uygulamaktadır. Karar önce farklı suç kavramını madde gerekçesine dayandırır: temel ve nitelikli şekiller dışında kalan, Türk Ceza Kanunu'nda veya özel ceza kanunlarında yer alan hükümler farklı suç sayılır. Somut uyuşmazlıkta tek eylemle Cumhurbaşkanına hakaret, Devletin kurum ve organlarını aşağılama ve hakaret suçlarının birlikte işlendiği kabul edilmiştir. Bunun üzerine iki hukuka aykırılık saptanmıştır: Cumhurbaşkanına hakaret ile hakaret bakımından daha ağır hüküm içeren m.299 uyarınca hüküm kurmakla yetinilmesi gerekirken ayrıca m.125/3-a'dan da mahkûmiyet kurulması; aşağılama suçunda ise aynı tarihli paylaşımın diğer suçlarla birlikte işlendiği ve m.44 kapsamında kaldığı gözetilmeden m.301 uyarınca belirlenen cezanın m.43 ile artırılması. Bölge Adliye Mahkemesi kararı bu nedenlerle bozulmuştur.

12.CD E.2024/2301 K.2024/4384

Tek fiille birden fazla farklı suç meydana getiren fail hakkında, TCK m.44'teki fikrî içtima kuralı uyarınca yalnız en ağır cezayı gerektiren suçtan hüküm kurulmalıdır; ayrıca diğer suçtan da mahkûmiyet kararı verilmesi kanuna aykırıdır.

Detaylı özeti gör

Hekim olan sanık, ameliyat sırasında hastanın vücudunda tıbbi malzeme bırakarak dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranmış; yerel mahkeme aynı eylem nedeniyle görevi kötüye kullanma ile taksirle yaralamadan ayrı ayrı mahkûmiyet kurmuştur. Tek fiille farklı suçların meydana geldiği bu durumda TCK m.44 uyarınca yalnız en ağır cezayı gerektiren görevi kötüye kullanma suçundan hüküm kurulmalı, ayrıca taksirle yaralamadan ceza verilmemelidir. Kanun yararına bozma yolundaki karar doğrudan hüküm fıkrası üzerinde düzeltilmiştir. Taksirle yaralamadan TCK m.89/1, m.52/2 ve m.62/1 uygulanarak verilen adli para cezası hükmünün kesin nitelikte olduğu saptanmıştır. Bozma nedeni daha hafif bir ceza gerektirdiğinden, hüküm fıkrasındaki ilgili bölüm çıkarılmış ve yerine taksirle yaralama suçundan hüküm verilmesine yer olmadığına ilişkin paragraf eklenmiştir.

CGK E.2017/797 K.2017/415 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK m.44'te düzenlenen farklı neviden fikrî içtimanın uygulanabilmesi, tek fiille birden fazla farklı suçun oluşmasına bağlıdır. Kanun koyucu erime sistemini benimseyerek, tek fiille birden çok farklı suç işleyen failin yalnız en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılmasını yeterli kabul etmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.44 kural olarak artırım öngörmese de bazı suçlarda kanun koyucunun bu kuraldan ayrıldığını göstermektedir. Kararda, fikrî içtimada erime sisteminin benimsendiği ve failin yalnız en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılmasının yeterli görüldüğü belirtildikten sonra m.297'nin birinci fıkrasının ikinci cümlesine dikkat çekilir: infaz kurumuna veya tutukevine sokulan ya da buralarda bulundurulan eşyanın temin edilmesi veya bulundurulmasının ayrı bir suç oluşturması hâlinde, fikrî içtima hükümlerine göre belirlenecek ceza yarı oranında artırılır. Karar bunu, genel kuraldan ayrılarak bu suçların faillerinin daha ağır cezalandırılması yönünde ortaya konmuş bir irade olarak okur. Arka planda uyuşturucu madde ticaretinin seçimlik hareketlerinden nakletmenin tanımı yer alır; maddenin fail ya da ona bağlı kişilerce bizzat götürülmesi aranır ve suç, madde gideceği yere ulaştığında tamamlanır, alıcıya varması şart değildir.

CGK E.2013/713 K.2015/203 Direnme Hükmünün Bozulması

Farklı neviden fikrî içtimada, kanuni istisnalar dışında, hukuken tek fiille birden fazla farklı suç işlendiğinde yalnız en ağır cezayı gerektiren suçtan hüküm kurulur; suçların olası veya doğrudan kastla işlenmesi bu sonucu değiştirmez. Fiil ya da hareket bakımından aranan teklik doğal değil hukuki anlamdadır.

Detaylı özeti gör

Karar, fikrî içtima tartışmasından önce kastın nasıl belirleneceğine ilişkin ölçütü açıklamaktadır. Karara göre bir eylemin suç oluşturup oluşturmadığı ve hangi suçu oluşturduğu saptanırken eylemin tek bir anındaki görünümüne bakılamaz; eylemin yapılmasına ilişkin kararın kendisi, bu kararın icra ediliş biçimi ile olay öncesindeki, sırasındaki ve sonrasındaki davranışlar tüm delillerle birlikte değerlendirilmelidir. Karar ardından uyuşmazlığa konu iki suçun yapısını karşılaştırır: kasten öldürme, mağduru öldürülen insan olan neticeli bir zarar suçudur, koruduğu hukuki yarar yaşama hakkıdır ve manevi unsuru genel kasttır; genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması ise seçimlik hareketli bir tehlike suçu olarak nitelendirilmiştir. Fikrî içtima yönünden ulaşılan sonuç, kanuni istisnalar dışında hukuken tek fiille birden çok farklı suç işlendiğinde en ağır cezayı gerektiren suçtan hükmolunacağı ve kastın olası ya da doğrudan olmasının bu sonucu etkilemeyeceğidir.

CGK E.2024/517 K.2025/198 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK m.44'te düzenlenen farklı neviden fikrî içtima uyarınca, tek fiille birden fazla farklı suç meydana getiren kişi yalnız bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır. Hükmün uygulanması için bir fiilin birden çok farklı suçu oluşturması gerekir.

Detaylı özeti gör

765 sayılı Kanun’da aynı neviden ve farklı neviden fikrî içtima tek maddede düzenlenmişken yürürlükteki sistem bunları ayırmıştır. Aynı neviden fikrî içtima zincirleme suça ilişkin maddenin ikinci fıkrasında, farklı neviden fikrî içtima ise ayrı bir maddede yer alır. İçtima hükümleri, teşebbüs ve iştirak hükümlerinden farklı olarak ceza sorumluluğunu daraltır; kanun koyucunun kusur ilkesini aşan ölçüsüz cezaları önleme tercihidir. Birden çok suç bulunmasına rağmen tek ceza verilmesi, çifte ya da mükerrer değerlendirme yasağı ve haksızlık içeriğinin tüketilmesiyle açıklanır. Fikrî içtimanın temeli fiil tekliğidir; fiil tek değilse bu kuruma başvurulamaz. Doğal anlamda birden çok hareket, hukuki nedenlerle değerlendirmede birlik oluşturuyorsa tek hareket sayılabilir. Bu nedenle doğal hareketlerin çokluğu, her durumda hukuki anlamda da birden çok fiil bulunduğunu göstermez.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Ceza Dairesi E. 2018/1260 K. 2019/12

Başkasının kimlik bilgilerini kullanarak kendisi hakkında soruşturma yapılmasını engelleyen sanığın aynı beyanıyla resmî belge düzenlenmesine yol açtığı olayda, iki suç için ayrı ceza verilmesi TCK m.44'e aykırı bulunmuştur.

Detaylı özeti gör

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Ceza Dairesi, kollukta başka bir kişinin kimlik bilgilerini veren sanığın bu beyanıyla hem başkasına ait kimlik bilgilerini kullanma hem de resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan suçlarına yol açtığını değerlendirmiştir. Daireye göre aynı fiilden doğan bu suçlar için ayrı ayrı ceza kurulması, farklı neviden fikrî içtima kuralına aykırıdır. 9 Ocak 2019 tarihli kararda, somut olayda daha ağır yaptırım gerektirdiği kabul edilen kimlik bilgilerini kullanma suçuna ilişkin mahkûmiyet korunmuştur. Resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan yönünden kurulan mahkûmiyet ise çıkarılmış; TCK m.44, m.268/1 ve bu hükmün yollama yaptığı m.267/1 belirtilerek ayrıca hüküm kurulmasına yer olmadığı yazılmıştır. Böylece istinaf başvurusu düzeltilerek esastan reddedilmiş, sanık hakkındaki bütün mahkûmiyetler kaldırılmamıştır.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.