İçeriğe geç

TCK Madde 43 Zincirleme suç

Özet 3 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 43, Bir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi durumunda, bir cezaya hükmedilir.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 43 - Zincirleme suç

Resmi Metin

Zincirleme suç

Madde 43- (1) Bir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi durumunda, bir cezaya hükmedilir. Ancak bu ceza, dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. Bir suçun temel şekli ile daha ağır veya daha az cezayı gerektiren nitelikli şekilleri, aynı suç sayılır. Mağduru belli bir kişi olmayan suçlarda da bu fıkra hükmü uygulanır.

Ek hüküm: · 5377 s.K. m.6

(2) Aynı suçun birden fazla kişiye karşı tek bir fiille işlenmesi durumunda da, birinci fıkra hükmü uygulanır.

(3) Kasten öldürme, kasten yaralama, işkence ve yağma suçlarında bu madde hükümleri uygulanmaz.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.

  1. Ek cümle 5377 s.K. m.6

Önceki metinler

Kutularda işaretli kısımlar, o dönemi bitiren işlemle değiştirilen ya da çıkarılan bölümlerdir.

  1. Önceki metin 1. fıkra Yürürlükte: -
    1. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005 Bir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi durumunda, bir cezaya hükmedilir. Ancak bu ceza, dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. Bir suçun temel şekli ile daha ağır veya daha az cezayı gerektiren nitelikli şekilleri, aynı suç sayılır. Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 8 Temmuz 2005'te 5377 s.K. m.6 ile değiştirildi (RG 8/7/2005, S.25869). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
  2. Önceki metin 3. fıkra Yürürlükte: -
    3. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005 Kasten öldürme, kasten yaralama, işkence, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ve yağma suçlarında bu madde hükümleri uygulanmaz. Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 8 Temmuz 2005'te 5377 s.K. m.6 ile değiştirildi (RG 8/7/2005, S.25869). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

TCK m.43, ceza hukukunun içtima kurumlarından zincirleme suçu düzenler; failin aynı suçu tekrarlaması halinde her fiil için ayrı ayrı mı yoksa tek ceza mı verileceği sorusunu çözer. Temel kurala göre bir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesinde tek cezaya hükmedilir; bu ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. Aynı suçun birden fazla kişiye tek fiille işlenmesinde de bu hüküm uygulanır ve suçun temel şekli ile nitelikli şekilleri aynı suç sayılır.

Kural mağduru belli olmayan suçları da kapsar; ancak kasten öldürme, kasten yaralama, işkence ve yağma suçlarında bu madde uygulanmaz. Bir suç yorumunda, fail aynı mağdura karşı aynı kararla değişik zamanlarda aynı suçu tekrarladığında, ayrı suçların gerçek içtiması yerine tek ceza ve artırım yolu bu madde ile değerlendirilir. Bu nedenle ‘aynı suç işleme kararı’, ‘değişik zaman’ ve ‘aynı suç’ ölçütleri somut olayda ayrı ayrı incelenir; sayılan dışlanmış suçlarda ise değerlendirme yapılamaz.

Gerekçe

Bu maddeye 5377/2005 ile sonradan hüküm eklenmiştir. Aşağıdaki 2004 gerekçesi maddenin ilk metnine aittir; sonradan eklenen hükümler bu gerekçe kapsamında olmayabilir.

“Müteselsil suç” yerine zincirleme suç kavramı benimsenmiştir. Zincirleme suç hâlinde aynı suçun birden fazla işlenmiş olması söz konusudur. Ancak, bu suçlar, aynı suç işleme kararı kapsamında işlenmektedirler, yani, bu suçlar arasında sübjektif bir bağ bulunmaktadır. Bu nedenle, kişiye bu suçların her birinden dolayı ayrı ayrı değil, bir ceza verilmekte ve fakat cezanın miktarı artırılmaktadır. Ancak, bu durumda cezanın artırım oranları Tasarıya göre yükseltilmiştir. Bir suçun aynı suç işleme kararı kapsamında olsa da değişik kişilere karşı birden fazla işlenmesi hâlinde, zincirleme suç hükümleri uygulanamaz. Buna göre, örneğin, bir otoparkta bulunan otomobillerin camları kırılarak radyo teyplerin çalınması durumunda, her bir kişiye ait otomobildeki hırsızlık, bağımsız bir suç olma özelliğini korur ve olayda cezaların içtimaı hükümleri uygulanır. Maddenin ikinci fıkrasında, bir fiille birden fazla kişiye karşı işlenen suçlardan dolayı sorumlulukla ilgili bir içtima hükmüne yer verilmiştir. Bu hükümle, uygulamamızda karşılaşılan tereddütlerin önüne geçilmek amaçlanmıştır. Örneğin bir sözle birden fazla kişiye sövülmüş olması durumunda, her bir mağdur bakımından ayrı sövme suçları değil, bir sövme suçu oluşur. Ancak, bu durumda suçun cezası birinci fıkrada belirtilen oranlarda artırılır. Maddenin üçüncü fıkrasında, zincirleme suç hükümlerinin uygulanamayacağı suçlar belirtilmiştir.

TCK m.43 ile İlgili Yargıtay Kararları

3 karar gösteriliyor.

CGK E.2024/517 K.2025/198 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK m.43/1 uyarınca zincirleme suç için aynı suçun değişik zamanlarda birden çok kez işlenmesi, suç mağdurlarının aynı kişi olması ve suçların aynı suç işleme kararı altında gerçekleştirilmesi gerekir. Kararda, aynı suç işleme kararıyla aynı zaman ve yerde bir mağdura karşı doğal anlamda birden çok hareketle işlenen nitelikli cinsel saldırının hukuki anlamda tek fiil olduğu; bu yüzden m.43’ün uygulanamayacağı, eylemlerin işleniş biçiminin ise m.61/1 uyarınca temel ceza belirlenirken gözetilmesi gerektiği kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar, zincirleme suç tartışmasını fiil tekliği ölçütleri üzerinden kurmaktadır. Doğal anlamda birden çok bedensel hareket bulunmasının hukuken fiil çokluğu doğurmayacağı belirtilerek, hukuki anlamda tek fiilden söz edilebilmesi için tek iradi karara dayanma, tekrarlanan ya da birbirini izleyen hareketlerin varlığı, yer ve zaman bakımından sıkı bağlantı ve tarafsız gözlemci nazarında bütünlük ölçütleri sıralanmıştır. Gerekçenin temel tespiti şudur: iştirak hâlinde işlenmenin nitelikli hâl olarak yaptırıma bağlandığı bir suçta, her müşterek failin diğerinin fiiline katkısı iştirakin zorunlu unsuru olduğundan m.43'ün uygulanması kaçınılmaz hâle gelir; bu ise TCK m.2'deki kıyas ve kıyasa varan genişletici yorum yasağıyla bağdaşmaz. Sonuçta Bölge Adliye Mahkemesinin direnme kararına konu mahkûmiyet hükümleri, TCK m.102/2 ve m.102/3-d'den hüküm kurulması gerektiğinin ve m.43 koşullarının oluşmadığının gözetilmemesi nedeniyle bozulmuştur.

10.CD E.2024/3304 K.2025/9102 Kanun Yararına Bozma

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararının kesinleşmesine kadar gerçekleştirilen bütün eylemler tek suç sayılır ve TCK m.61 kapsamında temel cezanın alt sınırdan uzaklaştırılmasına gerekçe olabilir. Bu eylemler ayrı suç kabul edilerek m.43’teki zincirleme suç hükümleri uygulanamaz; temel ceza alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenmelidir.

Detaylı özeti gör

Kanun yararına bozma kararı üç eksikliğe dayanır. Dosyalar birleştirildikten sonra kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmiş, ihlal üzerine aynı doğrultuda iddianame düzenlenmiş ve suç tarihi 23.07.2021 gösterilmiştir. Buna rağmen ele geçirilen aparatta kalıntı bulunup bulunmadığını saptayan ekspertiz raporu alınmadan ve aparatın sanığa ait olup olmadığı belirlenmeden, savunmanın aksine iki tarihli davranış ayrı eylem kabul edilerek TCK m.43’e esas alınmıştır. Ayrıca erteleme kararının usulüne uygun tebliğini gösteren belge fiziki dosyada ve UYAP’ta yoktur; sorgu çıktısı tebligatın yalnız muhtara teslim edildiğini göstermektedir. Tebligat ve kesinleşme araştırılmadan mahkûmiyet kurulamaz. Dairenin yerleşik içtihadına göre erteleme kararının kesinleşmesine kadarki bütün eylemler tek suçtur. Bunlar zincirleme suç sayılıp m.43 uygulanamaz; eylem çokluğu, temel cezanın alt sınırdan uzaklaştırılması için gerekçe oluşturabilir ve ceza bu şekilde belirlenmelidir.

4.CD E.2023/6475 K.2025/14885 Bozma

Tek fiille birden çok mağdur ve şikâyetçiye hakaret edildiğinde artırımın hukuki yolu doğrudan m.43/1 değil, m.43/2’nin delaletiyle m.43/1’dir. Zincirleme suç artırım oranı belirlenirken mağdur sayısı dikkate alınmalı ve oran alt sınırdan uzaklaştırılmalıdır.

Detaylı özeti gör

Hakaret hükmü dört hukuka aykırılık nedeniyle bozulmuştur. Eylem hem kamu görevlisine görevinden dolayı hem de kişinin mensup olduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden söz edilerek işlendiğinden TCK m.125/3’teki iki nitelikli hâl birlikte gerçekleşmiştir; m.61 uyarınca temel ceza alt sınırdan uzaklaştırılarak belirlenmelidir. Aleniyet için olay yerinde başkalarının bulunması yeterli değildir. Hakaretin belirlenemeyen sayıda kişi tarafından görülme veya duyulma olasılığı taşıması ve herhangi bir sınırlama olmaksızın herkese açık bir yerde işlenmesi gerekir. Sokağa çıkma yasağı sırasındaki olayda bu koşulun nasıl oluştuğu tartışılmadan m.125/4 artırımı yapılamaz. Zincirleme suç artırım oranında mağdur sayısı gözetilerek alt sınırdan uzaklaşılmamıştır. Ayrıca zincirleme suç artırımının hukuki yolu da yanlış gösterilmiştir. Yeniden hüküm kurulurken cezayı aleyhe değiştirme yasağı da korunmalıdır.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesi E. 2018/2150 K. 2020/2232 Bozma ve İade

Banka kartlarına ilişkin farklı dosyalardaki eylemler arasında bağlantı bulunabileceğini belirleyen Daire, zincirleme suç ve mükerrer cezalandırma ihtimali değerlendirilmeden hüküm kurulmasını eksik inceleme saymıştır.

Detaylı özeti gör

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesi, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması yargılamasında aynı sanık hakkında bağlantılı olabilecek başka dosyalar bulunduğunu belirlemiştir. Daire, kart bilgilerinin kopyalanması ile kart kullanılarak yarar sağlanmasını ayrı suç tanımları üzerinden ele almış; aynı bankaya ait kartlarla farklı zamanlarda gerçekleşen eylemlerde hukuki veya fiilî kesinti ile suç işleme kararının birlikte incelenmesini istemiştir. Mükerrer cezalandırmayı önlemek ve TCK m.43'ün uygulanıp uygulanamayacağını saptamak için diğer dosyaların getirtilmesi, mümkünse birleştirilmesi, değilse ilgili delillerin onaylı örneklerinin alınması gerektiğini belirtmiştir. 16 Eylül 2020 tarihli karar, zincirleme suçun kesin olarak uygulanacağı sonucunu kurmamıştır. Hüküm eksik inceleme nedeniyle, ceza miktarı yönünden kazanılmış hak saklı tutularak bozulmuştur.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.