İçeriğe geç

TCK Madde 329 Devletin güvenliğine ve siyasal yararlarına ilişkin bilgileri açıklama

Özet 3 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 329, Devletin güvenliği veya iç veya dış siyasal yararları bakımından niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bilgileri açıklayan kimseye beş yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 329 - Devletin güvenliğine ve siyasal yararlarına ilişkin bilgileri açıklama

Resmi Metin

Devletin güvenliğine ve siyasal yararlarına ilişkin bilgileri açıklama

Madde 329- (1) Devletin güvenliği veya iç veya dış siyasal yararları bakımından niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bilgileri açıklayan kimseye beş yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir.

(2) Fiil, savaş zamanında işlenmiş veya Devletin savaş hazırlıklarını veya savaş etkinliğini veya askerî hareketlerini tehlikeye koymuşsa, faile on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası verilir.

(3) Fiil, failin taksiri sonucu meydana gelmiş ise birinci fıkrada yazılı olan halde, faile altı aydan iki yıla, ikinci fıkrada yazılı hallerden birinin varlığı halinde ise üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası verilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.329, Devletin güvenliği veya iç ya da dış siyasal yararları bakımından niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bilgileri açıklayan kimseyi cezalandırır. Korunan hukuki değer, Devletin iç ve dış güvenliği ile siyasal yararlarının bu nitelikteki bilgilerin yetkisiz biçimde ortaya çıkmasına karşı korunmasıdır. Suçun maddi unsuru, sayılan nitelikteki gizli bilgilerin açıklanmasıdır; açıklama, bilginin bir veya birden fazla kişiye her ne suretle olursa olsun bildirilmesi ya da nakledilmesiyle gerçekleşir. Manevi unsur kasttır; failin, açıkladığı bilginin Devletin güvenliği veya siyasal yararları bakımından gizli kalması gereken bir bilgi olduğunu bilerek ve açıklama iradesiyle hareket etmesi gerekir. Bu bilgileri açıklayan kimseye beş yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir.

İkinci fıkra, fiilin savaş zamanında işlenmesini veya Devletin savaş hazırlıklarını, savaş etkinliğini ya da askerî hareketlerini tehlikeye koymasını daha ağır cezayı gerektiren hâl olarak öngörür; bu hâllerde faile on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası verilir. Üçüncü fıkra, fiilin failin taksiri sonucu meydana gelmesini ayrı bir hâl olarak düzenler. Buna göre fiil, taksirle birinci fıkradaki durumda gerçekleşmişse faile altı aydan iki yıla kadar, ikinci fıkrada yazılı hâllerden birinin varlığı halinde ise üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası verilir. Soruşturmayı izne veya şikâyete bağlayan bir düzenleme bulunmadığından suç resen soruşturulur.

Gerekçe

Madde, Devletin güvenliği veya iç ve dış siyasal yararları gereği niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bilgilerin açıklanmasını cezalandırmakta ve böylece ülke güvenliğini ve yararlarını korumaktadır. Suçun maddî unsuru olan “açıklama”, yukarıda nitelikleri gösterilen Devlet sırlarının bir veya birden fazla kişiye her ne suretle olursa olsun bildirilmesini, naklini belirtmektedir. İkinci fıkrada gösterilen, suça ait nitelikli unsurlar hakkında yukarıdaki maddenin ikinci fıkrasının gerekçesine bakılmalıdır. Maddenin üçüncü fıkrasında, failin taksiri sonucu fiilin işlenmesine neden olunması hâli cezalandırılmakta ve bu hâllerde birinci ve ikinci fıkraların ihlâl edilmiş olabileceği öngörülerek, ayrı ayrı yaptırım konulmaktadır. Bu fıkrayla cezalandırılan fiil, taksir sonucu Devletin güvenliği veya iç veya dış siyasal yararlarının gizli kalmasını gerektirdiği bilgilerin, bunları açıklayan kimsenin eline geçmiş olmasıdır.

TCK m.329 ile İlgili Yargıtay Kararları

7 karar gösteriliyor.

CGK E.2019/656 K.2021/324

Kamu görevlisi olmayan kişi de TCK m.329’un faili olabilir. Düzenleme, devlet güvenliği yahut iç veya dış siyasal yararlar nedeniyle niteliği itibarıyla gizli tutulacak bilginin casusluk amacı taşımadan, kasten veya taksirle ve haksız biçimde açıklanmasını cezalandırır.

Detaylı özeti gör

Genel Kurul, hükmün yapısını temel, ağırlaştırılmış ve taksirli hâller üzerinden açıklamıştır. Birinci fıkra kasten işlenen temel suçu; ikinci fıkra fiilin savaş sırasında işlenmesi veya devletin savaş hazırlıklarını, savaş etkinliğini ya da askerî hareketlerini tehlikeye düşürmesiyle oluşan ağırlaştırılmış hâli; son fıkra ise taksirli biçimi düzenler. Hüküm, mülga 765 sayılı Kanundaki devlet sırlarını ifşa suçunun unsurları korunarak kurulmuş, eski düzenlemede casusluk maksadıyla açıklama ayrıca ağırlaştırıcı neden sayılmıştır. Suç özgü suç değildir; gazeteci veya milletvekili olmak da tek başına hukuka uygunluk sağlamaz. Bununla birlikte açıklamanın haksız yapılması gerekir. Kanun hükmünün icrası kapsamında, örneğin CMK m.47 ve m.125 uyarınca mahkemede tanıklık sırasında yapılan açıklama suç oluşturmaz. Ayrıca bilginin suç tarihinde güncelliğini koruması ve daha önce kamuoyuna mal olmamış olması aranır.

3.CD E.2021/16038 K.2023/7890 Onama

Özünde devlet sırrı niteliği taşıyan bilgi ve belgeler, TCK m.326-330’da “devletin güvenliği veya iç ya da dış siyasal yararları bakımından niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bilgi, belge veya vesikalar” ibaresiyle karşılanmıştır.

Detaylı özeti gör

Kararda sırrın kapsamı ile yargılama karşısındaki sınırı birlikte ortaya konulmuştur. Devletin dış ilişkilerine zarar verebilecek nitelikte olan, üçüncü kişilerce bilinmesi uluslararası ilişkiler bakımından sakıncalı savunma ve güvenlik bilgileri devlet sırrı kapsamında sayılmıştır. Buna karşılık CMK m.125 uyarınca bir suç olgusuna ilişkin bilgileri içeren belgeler, mahkemeye karşı devlet sırrı olarak gizli tutulamaz; yargılamanın selameti ve iddiaların aydınlatılması bunu gerektirir. Aynı hükme göre devlet sırrı niteliğindeki bilgileri taşıyan belgeler yalnız hâkim veya heyet tarafından incelenebilir ve bu belgelerden ancak yüklenen suçu açıklığa kavuşturabilecek olanlar tutanağa geçirilir. Kararda, hâkimin bu bilgiyi edinmesinin ya da korunan belgeyi görmesinin bilginin sır niteliğini ortadan kaldırmayacağı özellikle vurgulanmıştır. Devletin sırları ise özünde sır olanlar, açıklanması yasaklananlar ve idarece gizli tutulanlar biçiminde üçe ayrılmaktadır.

3.CD E.2021/19973 K.2023/4170 Onama

Objektif ve sübjektif şartların birlikte bulunması, bir hususun özünde devlet sırrı sayılmasının koşuludur. TCK m.326-330’da bu sırlar, devlet güvenliği veya iç ya da dış siyasal yararlar bakımından niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bilgi, belge ve vesikalar şeklinde ifade edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Kararda, aranan iki şartın içeriği ayrı ayrı açıklanmıştır. Sübjektif şart, devletin o bilgiyi sır olarak saklama yönündeki iradesidir; bu iradenin önceden resmî makamlarca duyurulmuş olması gerekmez, gizlilik konusundaki zımni irade yeterli görülmüştür. Böylece sır niteliği biçimsel bir işleme değil, devletin gizli tutma isteğine bağlanmıştır. Objektif şart ise bilinirlikle ilgilidir: gizlenmek istenen şey başkalarınca biliniyor ya da bilinmesi gerekiyorsa artık sır sayılmaz; kamuya açıklanmış, herkesin bildiği hale gelmiş bir husus bu nedenle sır olmaktan çıkar. Rivayet ve tahmin gibi hususlar ise bilginin sır olma vasfını ortadan kaldırmaz; sırlara dair çeşitli yayınlar yapılsa bile doğruluğu herkesçe bilinmedikçe gizlilik sürer. Bir bilgi veya belgenin özünde devlet sırrı olup olmadığının tayini ise mahkemeye aittir; teknik konularda bilirkişi dinlenebilirse de bilginin bu niteliği taşıyıp taşımadığını mahkeme kendisi belirleyecektir.

CGK E.2022/546 K.2023/356

Üçüncü kişilerin gizli bilgiyi gerçekten öğrenmesi aranmaz; açıklama hareketi yapıldığı anda TCK m.329’daki suç tamamlanıp sona erer. Suçun konusu, devlet güvenliği veya iç ya da dış siyasal yararlar gereği niteliği itibarıyla gizli kalacak bilginin casusluk amacı bulunmadan kasten ya da taksirle açıklanmasıdır.

Detaylı özeti gör

Kararda suçun tamamlanma anı, teşebbüs ve iştirak sorunlarıyla birlikte ele alınmıştır. Açıklama fiili sırf hareket suçu biçiminde kurulduğundan, açıklanan bilginin muhatabınca öğrenilmesi aranmaz; hareketin yapılmasıyla suç hem tamamlanır hem sona erer. Suç konusunun tamamen açıklanması da şart değildir, kısmi açıklama yeterlidir ve gizliliği bertaraf etmeye yönelik her davranış madde kapsamında değerlendirilebilir. İcra hareketlerine başlanmasına rağmen engel bir sebeple hareketin yarıda kalması halinde teşebbüs gündeme gelir. İştirakin her hali mümkündür; fiili birlikte gerçekleştirenlerden her biri, fiil üzerinde ayrı ayrı fonksiyonel hâkimiyet kurmuşsa TCK m.37/1 uyarınca müşterek fail sayılır. Kararda, sırra tesadüfen vakıf olan kişinin de bunu açıklamama yükümlülüğü altında bulunduğu belirtilmiştir. Karşı konulamayacak cebir ya da ağır tehdit etkisiyle açıklama yapılmışsa zorlayan kişi dolaylı fail konumundadır; fiili gerçekleştiren ise kusursuz sayılarak cezalandırılmaz.

3.CD E.2021/4197 K.2023/2716

Casusluk maksadı, TCK’nın 327 ve 329. maddelerindeki suçları 328 ve 330. maddelerindeki suçlardan ayıran en temel ölçüttür; temin edilen gizli bilginin sonradan verilmesi veya açıklanması, bu maksadın varlığına göre ayrıca m.330, yokluğuna göre m.329’daki suçu oluşturur. Temin ve açıklama birbirinden ayrı fiiller olduğundan m.327 ve m.328 ile m.329 ve m.330 bakımından gerçek içtima kuralları uygulanmalıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, fikrî içtimanın neden devre dışı kaldığını açıklamaktadır. TCK m.44 uyarınca tek bir fiille birden fazla farklı suça yol açan kişi en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır; ancak bu hükmün uygulanabilmesi için görünüşte içtima kurallarının tatbik imkânının bulunmaması, fikrî içtimayı yasaklayan özel bir düzenlemenin öngörülmemiş olması ve fiilin hukuki anlamda tek olması gerekir. Daire, elde etme ile açıklamanın tehlike suçu niteliği taşıdığını ve ayrıca bir netice aranmadığını belirterek bunların iki ayrı fiil olduğunu ortaya koyar. Açıklanan bilgi tesadüfen de ele geçmiş olabileceğinden, açıklama fiili teminin zorunlu uzantısı sayılamaz. Kararda bu yaklaşımın Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 1967 tarihli kararında da vurgulandığı, orada sırrın elde edilmesi bakımından ayrıca ifşa unsurunun aranmadığı, ifşanın ise bağımsız ve müstakil bir suç olarak kabul edildiği belirtilmiştir.

Diğer kararlar (2)
3.CD E.2021/15259 K.2022/3429

Temin edilen sır niteliğindeki bilginin sonradan verilmesi veya açıklanması, casusluk maksadının bulunup bulunmamasına göre TCK m.329 ya da m.330’daki suçu oluşturur; m.327 ve m.329’daki suçları m.328 ve m.330’daki suçlardan ayıran en temel kriter casusluk maksadıdır. TCK m.327 veya 328’deki temin suçu ile m.329 veya 330’daki açıklama suçu arasında gerçek içtima uygulanır; m.327-330’daki suçlar bakımından fikrî içtima veya bileşik suç söz konusu olmaz.

Detaylı özeti gör

Karar, maksadın manevi unsur içindeki konumunu açıklamaktadır. Suç tanımındaki unsurların bilerek ve isteyerek gerçekleştirilmesi bazı hâllerde yeterli olmaz; böyle durumlarda failin kastına ek olarak belirli bir maksatla hareket etmesi aranır. Maksat başlı başına suçun unsuru sayılmasa bile manevi unsurun gerçekleşmesi yönünden gerekli bir ölçüte dönüşebilir ve siyasi veya askerî casuslukta kastın yanında ayrıca casusluk maksadı bulunmalıdır. Askeri Yargıtayın bazı kararlarında casus ile casusluğu isteyen arasında önceden anlaşma şartı aranmış, ancak bu görüşün doktrinde yerinde olmadığı belirtilmiştir. Fail, herhangi bir devlet veya düşman organizasyonla daha önce anlaşmadan bilgi ve belgeleri temin edip daha sonra belirleyeceği bir muhataba açıklayabilir. Bu nedenle kanunda bulunmayan bir şart suç tipine eklenemez; casusluk maksadı, madde metni ve gerekçesi doğrultusunda manevi unsur içinde değerlendirilmelidir.

3.CD E.2022/39808 K.2023/2715

Sır niteliğindeki bilginin daha sonra verilmesi ya da açıklanması, casusluk maksadının varlığına göre TCK m.330’daki, yokluğuna göre m.329’daki suçu meydana getirir; m.327 ve m.329’daki suçları m.328 ve m.330’daki suçlardan ayıran en temel ölçüt casusluk maksadıdır. Temin ile açıklama ayrı fiiller olduğundan m.327-330 arasındaki suçlarda fikrî içtima ve bileşik suç hükümleri uygulanmaz, gerçek içtima esas alınır.

Detaylı özeti gör

Karar, açıkça dile getirilmeyen casusluk maksadının dışa yansıyan davranışlardan, başka bir ifadeyle eylemle birlikte beliren durumdan çıkarılacağını belirtir; çünkü kast kişinin iç dünyasına aittir. Değerlendirmede failin kişilik özellikleri, bilginin elde edildiği zaman ve yer, temin yöntemi ve fail bir örgütün mensubuysa örgütün amacı ile süreç içindeki mevcut ve ilerideki faaliyetleri gözetilir. İstihbarat alanında özel görev üstlenen kişilerin izinsiz bilgi paylaşması hâlinde casusluk maksadının bulunduğu kabul edilmelidir. Ülkeler arası ilişkilerin gerginleştiği veya terör olaylarının yoğunlaştığı dönemlerde sır niteliğindeki bilgilerin elde edilmesi ya da açıklanması da zaman ve yer yönünden casusluk kastına işaret edebilir. Kararda ayrıca üst düzey yetkililerin millî güvenlikle ilgili faaliyetleri nedeniyle dinlenmesinin, devlet sırrı olabilecek bilgiler bakımından siyasi casusluk kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.