Hazırlayan: Av. Saim İncekaş · Adana Barosu · Güncelleme: 15.11.2026
Özet2 fıkra · ~3 dk okuma
TCK 328, Devletin güvenliği veya iç veya dış siyasal yararları bakımından, niteliği itibarıyla, gizli kalması gereken bilgileri, siyasal veya askerî casusluk maksadıyla temin eden kimseye onbeş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezası verilir.
İçindekiler
Sayfa içeriğiTCK Madde 328 - Siyasal veya askerî casusluk
Madde 328-(1) Devletin güvenliği veya iç veya dış siyasal yararları bakımından, niteliği itibarıyla, gizli kalması gereken bilgileri, siyasal veya askerî casusluk maksadıyla temin eden kimseye onbeş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Fiil;
a) Türkiye ile savaş halinde bulunan bir devletin yararına işlenmişse,
b) Savaş sırasında işlenmiş veya Devletin savaş hazırlıklarını veya savaş etkinliğini veya askerî hareketlerini tehlikeye sokmuşsa,
Fail, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.
TCK m.328, Devletin güvenliği veya iç ya da dış siyasal yararları bakımından niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bilgilerin, siyasal veya askerî casusluk maksadıyla temin edilmesini cezalandırır. Suçun oluşması için failin bu bilgileri belirli bir özel maksatla, yani siyasal ya da askerî casusluk amacıyla elde etmesi gerekir; siyasal casusluk, yabancı bir devlet yararına, Türkiye Devletinin, vatandaşlarının veya Türkiye’de bulunanların aleyhine bilgi toplanmasını; askerî casusluk ise yabancı devlet yararına ve Türkiye Cumhuriyeti Devleti zararına askerî nitelikteki bilgilerin toplanmasını ifade eder. Manevi unsur bakımından kastın yanında bu özel maksat da aranır; maksat bulunmadan salt bilgiye ulaşma bu maddenin kapsamı dışında kalır. Bilgileri bu maksatla temin eden kimseye onbeş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezası verilir.
Fiilin belirli koşullarda işlenmesi cezayı ağırlaştırır. Buna göre fiil, Türkiye ile savaş halinde bulunan bir devletin yararına işlenmişse veya savaş sırasında işlenmiş ya da Devletin savaş hazırlıklarını, savaş etkinliğini veya askerî hareketlerini tehlikeye sokmuşsa, faile ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilir. Bu iki nitelikli hâlin uygulanabilmesi için gizli bilgilerin casusluk maksadıyla temin edilmiş olması yeterli olup, ağırlaştırıcı sonuç failin fiili işlediği koşullardan doğar. Suçun soruşturulması ve kovuşturulması genel hükümlere tabi olup şikâyete bağlı değildir.
Gerekçe
Madde, Devletin güvenliğine veya iç veya dış siyasal yararlarına ilişkin belge ya da vesika içeriklerindeki bilgilerin “siyasal veya askerî casusluk” maksadıyla temin edilmesini cezalandırmaktadır. Siyasal casusluktan maksat, yabancı bir devlet yararına, Türkiye Devletinin veya vatandaşlarının veya Türkiye’de oturmakta, ikamet etmekte olanların zararına olarak bilgilerin toplanması demektir; kamu sağlığına ilişkin, malî veya milletin maneviyatına ilişkin gizli kalması gereken bütün bilgiler casusluğun kapsamı içindedir. Askerî casusluktan maksat ise, yabancı devlet yararına ve Türkiye Cumhuriyeti Devleti zararına askerî bilgilerin toplanmasıdır. Suçun maddî unsuru, bilgilerin temin edilmesidir. Maddî unsuru oluşturan hareket, esasen var olan bilgilerin ele geçirilmesi yani bu maksatla çaba gösterilerek teminidir. Suçun oluşması için failde kastın yanı sıra, özel bir maksadın varlığı aranacaktır. Bilgilerin siyasal veya askerî casusluk maksadıyla temini gerekmektedir. Suçun konusunu oluşturan bilgilerin, “nitelikleri itibarıyla” gizli kalması gerekli bilgiler olmalıdır. Vatandaşların haber alma, aydınlanma haklarını saklı tutmak için “bilgilerin nitelikleri itibarıyla” gizli kalmaları zorunluluğuna işaret edilmiştir. Gizliliği gerekli kılan husus Devletin güvenliği veya iç ve dış siyasal yararlarıdır. Bu itibarla bilgilerin, Devletin güvenliği veya iç ve dış siyasal yararları ile yakından ilgili bulunma ve bunların elde edilmelerinin söz konusu değerleri tehlikeye sokabilecek nitelikte olması gereklidir. Maddenin ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde suçun nitelikli hâlleri gösterilmiştir. Bunlardan birincisi fiilin Türkiye ile savaş hâlinde bulunan bir devlet yararına işlenmesi yani failde Türkiye ile savaş hâlinde olan bir devlet yararına iş görme amacının varlığıdır. İkinci nitelikli hâl ise, fiilin Devletin savaş hazırlıkları veya savaş etkinliğini veya askerî hareketlerini tehlikeye sokmuş bulunması veya fiilin savaş sırasında işlenmiş olmasıdır. “Devletin savaş etkinliği” ibaresi Devletin savaş bakımından bütün güç, kudret ve yeteneklerini, olanaklarını kapsamaktadır.
TCK m.328 ile İlgili Yargıtay Kararları
27 karar gösteriliyor.
CGKE.2019/656K.2021/324
Gizli kalması gereken bilgilerin siyasal veya askerî casusluk maksadıyla temin edilmesi, TCK m.328/1’deki suçu oluşturur. Suç bilgilerin teminiyle tamamlanır; bu bilgilerin ayrıca açıklanması m.329 veya m.330’da düzenlenen suça da vücut verir.
Detaylı özeti gör
Kararda önce manevi unsur incelenmiştir. Failin niteliği gereği gizli kalması gereken bilgiyi bilerek ve isteyerek temin etmesi genel kastı oluşturur; fiile siyasal veya askerî casusluk maksadı eşlik ederse hukuki nitelendirme TCK m.328/1'e göre yapılır. Somut bir zararın doğması gerekmez, çünkü kanun gizli bilginin öğrenilmesinin devlet bakımından her zaman zarar ihtimali taşımasını yeterli görerek tehlikeyi mevcut sayar. Suç taksirle işlenemez; ancak dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranış temin fiilini mümkün kılmış veya kolaylaştırmışsa TCK m.338 uygulanır. İçtima bakımından temin ile açıklama iki ayrı fiildir. Bilgi açıklama fiilinden önce tesadüfen de ele geçebildiği için görünüşte içtima uygulanmaz; TCK m.327 ila m.330 arasındaki suçlarda gerçek içtima kuralları geçerlidir.
Dinleme cihazının örgüt talimatıyla Genelkurmay eski Başkanının odasına konulması ve bu yolla edinilen bilgilerin örgüt abisine aktarılması eylemleri, 5237 sayılı Kanun m.328/1 kapsamındaki siyasal ve askerî casusluk suçudur.
Detaylı özeti gör
Daire, siyasal ve askerî casusluk suçundan verilen beraat hükümlerini; olayın oluşu, iddia, ilk derece mahkemesinin kabulü, sanıkların soruşturma aşamasındaki beyanları ve dosyanın bütünü üzerinden incelemiştir. Bu değerlendirmede sanıkların mensubu oldukları örgütün talimatıyla Genelkurmay eski Başkanlarından birinin odasına dinleme cihazı yerleştirdikleri ve bu yolla elde edilen bilgileri örgüt abisine aktardıkları belirlenmiştir. Daire, söz konusu davranışların 5237 sayılı Kanun'un 328/1. maddesinde düzenlenen siyasal ve askerî casusluk suçunu oluşturduğunu kabul etmiştir. Mahkemenin bu hukuki niteliği gözetmemesinin yanı sıra delilleri değerlendirirken de hataya düştüğü belirtilmiş; sanıklar hakkında ayrı ayrı kurulan beraat hükümleri hukuka aykırı bulunarak bozulmuştur.
Bir bilginin özünde devlet sırrı sayılması için objektif ve sübjektif koşullar birlikte gerçekleşmelidir. Devletin gizli tutmaya ilişkin zımni iradesi yeterlidir; buna karşılık husus başkalarınca biliniyor veya bilinmesi gerekiyorsa sırdan söz edilemez. TCK m.328’de devlet güvenliği yahut iç veya dış siyasal yararlar gereği gizli kalacak bilgi, belge ve vesikalara yapılan gönderme, bu nitelikteki devlet sırlarını ifade eder.
Detaylı özeti gör
Karar, devlet sırrının ceza muhakemesinde nasıl ele alınacağını da açıklamıştır. Suç olgusuna ilişkin bilgi içeren belgelerin mahkemeye karşı devlet sırrı denilerek gizlenemeyeceği; yargılamanın sağlıklı yürütülmesi ve iddiaların aydınlatılmasının bunu gerektirdiği belirtilmiştir. Devlet sırrı niteliğindeki belgeler yalnız hâkim veya mahkeme heyetince incelenebilir ve içlerinden sadece yüklenen suçu açıklığa kavuşturabilecek bilgiler tutanağa geçirilir. Hâkimin belgeyi görmesi veya içeriğini öğrenmesi, bilginin sır niteliğini ortadan kaldırmaz. Teknolojik gelişme ve haberleşme imkânlarının artmasının sırların korunmasını zorlaştırdığı da vurgulanmıştır. Bir bilgi ya da belgenin özünde devlet sırrı olup olmadığına mahkeme karar verir; teknik meselelerde bilirkişiden yararlanılabilse bile hukuki nitelendirme mahkemeye aittir.
Bilginin casusluk amacıyla temin edilmesi suçun oluşması için yeterli olup bu bilginin başka bir ülkeye veya yapıya verilmesi zorunlu değildir. TCK m.327’deki suç ile m.328’deki suçu ayıran en temel kriter casusluk maksadıdır ve siyasi ya da askerî casusluk suçlarında özel saik aranır.
Detaylı özeti gör
Karar, casusluk suçuna kanunda bulunmayan bir aktarım şartı eklenemeyeceğini belirtmiştir. Casusluk maksadıyla edinilen bilginin ayrıca başka bir ülkeye veya yapıya verilmesini zorunlu saymak, madde metni ile gerekçede öngörülmemiş bir unsuru içtihat yoluyla kanuna taşımak olur. Kast açıkça ortaya konulmamışsa failin kişilik özellikleri ile bilginin edinildiği zaman, yer ve yöntem gibi dışa yansıyan olgulardan belirlenir. Somut dosyada olayın oluşu, iddia, mahkemenin kabulü, tanık anlatımları ve toplanan bütün deliller birlikte incelenmiştir. Sanığın hem silahlı terör örgütüne üye olma hem de gizli bilgileri casusluk maksadıyla temin etme suçlarını işlediğini her türlü şüpheden uzak biçimde gösteren kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı, savunmasının tersini kanıtlayan bir delil de olmadığı saptanmıştır. İki suçtan verilen beraatler kanuna uygun görülmüş ve Cumhuriyet savcısının temyiz nedenleri reddedilmiştir.
Casusluk maksadı, TCK m.327’deki suç ile m.328’deki suçu birbirinden ayıran temel kriterdir. Her iki düzenlemenin de yer aldığı m.326-330 bütününde, devlet güvenliği veya iç ya da dış siyasal yararlar bakımından niteliği gereği gizli tutulacak bilgi, belge ve vesika ibaresi özünde devlet sırrı olan bilgi ve belgeleri karşılar.
Detaylı özeti gör
Karar, devlet sırrını üç ayrı koruma katmanı içinde konumlandırmıştır. TCK m.326 ila m.330'da, niteliği gereği gizli kalması gereken bilgi, belge veya vesika denilerek özünde devlet sırrı olan bilgiler korunur. TCK m.334, m.335, m.336 ve m.337 ise özünde bu ağırlıkta bulunmamakla birlikte devlet menfaatleri için gizli tutulması gereken ve yetkili makamlarca kanun ya da düzenleyici işlemlerle açıklanması yasaklanan bilgi ve belgeleri kapsar. Bu iki grubun dışında kalan, devlet güvenliğine değil kamu idaresinin güvenilirliğine ve düzenli işleyişine ilişkin sırlar TCK m.258'deki göreve ilişkin sırrın açıklanması suçu kapsamında ele alınır. Gerekçede özünde devlet sırrı olan bilgilerin devletin bekası ve millî güvenlikle; yetkili makamların açıklanmasını yasakladığı bilgilerin ise aynı ağırlığa ulaşmasa da devlet menfaatleriyle ilgili olduğu belirtilerek kategoriler arasındaki derece farkı ortaya konulmuştur.
Diğer kararlar (22)3.CDE.2022/20745K.2024/709Onama
TCK m.327’de tanımlanan suç ile m.328’deki suçu ayıran en temel kriter casusluk maksadıdır; özünde devlet sırrı olan bilgi ve belgelerin siyasal veya askerî casusluk amacıyla temin edilmesi casusluk suçuna vücut verir. Bilginin bu amaçla temin edilmesi suç için yeterlidir ve başka bir ülkeye veya yapıya verilmesi gerekmez.
Detaylı özeti gör
Karar, casusluk maksadının belirlenmesine ilişkin genel ölçütleri somut olaya uygulamıştır. Bilginin ayrıca başka bir ülkeye veya yapıya verilmesini aramak, kanun koyucunun öngörmediği bir unsuru içtihatla suç tipine eklemek olacağından reddedilmiştir. Kast değerlendirilirken failin kişilik özellikleri, bilginin temin edildiği zaman, yer ve yöntem ile örgüt mensubiyeti varsa örgütün amaç ve faaliyetleri gözetilmiştir. Dosyada söz konusu yapının casusluk faaliyetlerini de kapsayan silahlı bir terör örgütü olduğu ve amaçları için üyelerini kuvvet kullanma yetkisine sahip kurumlara yerleştirdiği belirtilmiştir. Sanığın, millî güvenlik istihbaratının en üst düzeyde yürütüldüğü kurumda örgütçe öğretmen olarak görevlendirildiği, kuruma sızdırılan personeli takip ettiği ve örgüt üyeleriyle düzenli, periyodik görüşmeler yaptığına ilişkin tespitler değerlendirmeye esas alınmıştır.
Bilginin başka bir ülke veya yapıya aktarılması, casusluk suçunun tamamlanması için gerekli değildir; özünde devlet sırrı olan bilgi ya da belgenin siyasal veya askerî casusluk maksadıyla temini yeterlidir. Bu özel maksat aynı zamanda TCK m.327 ile m.328 arasındaki temel ayrım ölçütüdür.
Detaylı özeti gör
Somut olayın değerlendirilmesinde oluş, iddia, mahkemenin kabulü ve dosyanın bütünü birlikte ele alınmıştır. Casusluk faaliyetlerini de kapsayan silahlı terör örgütünün, amaçları doğrultusunda üyelerini kuvvet kullanma yetkisi bulunan kurumlara sızdırdığı kabulü; sanığın Millî İstihbarat Teşkilatına katılıp eğitimden sonra 2014-2017 yılları arasında Antalya ünitesinde istihbarata karşı koyma alanında görev yaptığı ve aynı dönemde teşkilat içindeki mahrem yapılanmada öğrenci konumunda bulunduğu tespitleriyle birlikte değerlendirilmiştir. Daire bu olguları manevi unsur incelemesine bağlamıştır. Buna göre suçun manevi unsuru genel kast olmakla birlikte, bazı suç tiplerinde failin belli bir saikle hareket etmesi de aranır. Kasttan önce gelen ve onu hazırlayan saik, amaç ya da gaye niteliğindeki bir duygu ve düşüncedir; başlı başına suç unsuru olmasa bile manevi unsurun gerçekleşmesi için gerekli hâle gelebilir. Siyasi ve askerî casuslukta aranan özel saik de bu çerçevededir.
Siyasal veya askerî casusluk amacıyla özünde devlet sırrı olan bilgi ve belgelerin temin edilmesi casusluk suçuna vücut verir; TCK m.327 ve m.328’deki suçları ayıran en temel ölçüt casusluk maksadıdır. Bilginin casusluk amacıyla temin edilmiş olması yeterlidir, ayrıca başka bir ülkeye veya yapıya verilmesi aranmaz.
Detaylı özeti gör
Somut değerlendirmede oluş, iddia, mahkeme kabulü ve dosyanın bütünü birlikte gözetilmiştir. Sanığın Millî İstihbarat Teşkilatına kabul edilip eğitim dönemini tamamlamasının ardından önce Ankara, sonra Adıyaman ve Şanlıurfa ünitelerine atandığı; bu süreçte örgütün teşkilat içindeki mahrem yapılanmasında mahrem öğrenci olarak faaliyet yürüttüğü tespit edilmiştir. Karar, bu olguların yanında casusluk maksadı için önceden kurulmuş bir anlaşmanın zorunlu olup olmadığını tartışmıştır. Askerî Yargıtayın bazı kararlarında casus ile casusluğu isteyen arasında anlaşma arandığı, buna karşılık öğretide bu yaklaşımın isabetli bulunmadığı aktarılmıştır. Failin herhangi bir devlet veya organizasyonla anlaşmadan bilgi ve belgeleri temin edip bunları daha sonra belirleyeceği bir devlete verebileceği kabul edilmiştir. Böylece kanunda bulunmayan bir koşul suç tipine eklenmemiş; madde metni ve gerekçesi doğrultusunda casusluk maksadı manevi unsur içinde değerlendirilmiştir.
Özünde devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeler siyasal veya askerî casusluk amacıyla temin edilirse casusluk suçu oluşur; TCK m.327’deki suç ile m.328’deki suç arasındaki en temel ölçüt casusluk maksadıdır. Suç için bilginin casusluk amacıyla temin edilmesi yeterli olduğundan başka bir ülkeye ya da yapıya verilmesi gerekmez.
Detaylı özeti gör
Somut olayda oluş, iddia, mahkemenin kabulü ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmiştir. Sanığın Millî İstihbarat Teşkilatına katılıp eğitimini tamamladıktan sonra Ankara Bölge Daire Başkanlığına, ardından Bingöl Şube Müdürlüğüne atandığı ve bu dönemde örgütün mahrem yapılanmasında mahrem öğrenci konumunda faaliyet yürüttüğü kabul edilmiştir. Karar, casusluk maksadının dış dünyaya yansıyan koşullardan saptanmasına ilişkin üç ölçütü de açıklamıştır. İstihbarat görevi verilen kişilerin izinsiz bilgi paylaşması hâlinde bu maksadın bulunduğu kabul edilmelidir. Ülkeler arası ikili ilişkilerin gergin olduğu veya terör olaylarının yoğunlaştığı dönemlerde sır niteliğindeki bilgilerin temin edilmesi de aynı yönde değerlendirilebilir. Ayrıca üst düzey devlet görevlilerinin millî güvenliğe ilişkin faaliyetleri nedeniyle dinlenmesi, devlet sırrı sayılabilecek bilgiler yönünden siyasi casusluk kapsamında görülmelidir.
TCK m.327’deki suç ile m.328’deki suçu birbirinden ayıran en temel ölçüt casusluk maksadıdır; özünde devlet sırrı olan bilgi ve belgelerin siyasal veya askerî casusluk amacıyla temini casusluk suçunu oluşturur. Bu amaçla temin suçun oluşması için yeterlidir ve bilginin başka bir ülkeye veya yapıya verilmesi şart değildir.
Detaylı özeti gör
Karar, önce suçun maddi unsurunun sınırlarını çizmiştir. Casusluk maksadıyla bilgi temin edilmesi yeterlidir; kullanılan aracın nasıl olduğu önem taşımaz, bilgiyi barındıran belgenin ele geçirilmesi veya bilginin bir başkasına aktarılması suçun tamamlanması için aranmaz. Bilgi, belge ya da şeylere idari yoldan sır vasfı verilmesi de ayrıca açıklanmıştır. İdari makam ve organlar bu işlemi çoğunlukla gizlilik sınıflandırmasıyla yapmakta; çok gizli, gizli, özel ve hizmete özel şeklindeki dört derece, izinsiz açıklamanın doğuracağı zararın ağırlığına göre ayrılmaktadır. Bu çerçeve somut olaya uygulanırken oluş, iddia, mahkemenin kabulü ve dosya kapsamı birlikte değerlendirilmiştir. Sanığın Millî İstihbarat Teşkilatına katıldıktan sonra 2014-2017 arasında İstanbul ünitesinde istihbarata karşı koyma alanında, 2017-2018 arasında ise Muş ünitesinde görev yaptığı; aynı süreçte örgütün mahrem yapılanmasında öğrenci olarak faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir.
TCK m.326-330’da devlet güvenliği yahut iç veya dış siyasal yararlar sebebiyle niteliği gereği gizli kalacak bilgi, belge ve vesikalardan söz edilmesi, özünde devlet sırrı olan bilgi ve belgeleri anlatır. Bunların teminine ilişkin m.327 ile m.328 arasındaki başlıca ayraç, fiilin casusluk maksadıyla işlenip işlenmediğidir.
Detaylı özeti gör
Kararda, bir bilgi veya belgeye açıklanması yasak sır vasfının nasıl kazandırıldığı üzerinde durulmuştur. Yasaklamanın yürütmenin herhangi bir işlemiyle yapılabileceği gibi, belgelere gizlilik derecesini gösteren bir damga ya da özel yazı konulması, uyarı ya da tabela yerleştirilmesi yoluyla da gerçekleştirilebileceği; sirküler, tebliğ, resmî açıklama ile yazılı ya da sözlü uyarı aracılığıyla ilgililerin bu yasaklamadan haberdar edilebileceği belirtilmiştir. Kararda bu işlemin hukuka uygun olması gerektiği, usulüne göre yapılmayan bir yasaklamanın bilgiye sır vasfı kazandırmayacağı vurgulanmıştır. İdarenin söz konusu vasfı çoğunlukla gizlilik sınıflandırması yoluyla verdiği, derecelerin çok gizli, gizli, özel ve hizmete özel olmak üzere dörde ayrıldığı aktarılmıştır. Bu çerçeve, m.327 ile m.328 ayrımına geçilmeden önce bilginin sır niteliğinin saptandığı aşamayı oluşturur.
Devletin güvenliği ya da iç veya dış siyasal yararları nedeniyle niteliği itibarıyla gizli tutulacak bilgi, belge ve vesika kavramı, TCK m.326-330 bakımından özünde devlet sırrı olan bilgi ve belgeleri kapsar. Bu kapsamda m.327’deki temin suçu ile m.328’deki casusluk suçunu ayıran esas kriter casusluk maksadıdır.
Detaylı özeti gör
Kararda, bir bilginin özünde devlet sırrı sayılabilmesi için iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerektiği ayrıntılandırılmıştır. Sübjektif şart, devletin o şeyi sır olarak saklama yönündeki iradesidir; bu iradenin önceden resmî makamlarca açıklanmış olması aranmaz, zımni irade yeterli görülür. Objektif şart ise bilginin başkalarınca bilinip bilinmemesiyle ilgilidir; gizlenmek istenen husus başkalarınca biliniyor ya da bilinmesi gerekiyorsa sır niteliği doğmaz, kamuya açıklanmış ve herkesin bildiği hâle gelmiş bir bilgi de sır olmaktan çıkar. Buna karşılık rivayet ve tahmin niteliğindeki hususların bilginin sır vasfını ortadan kaldırmadığı, devletlerin sırları hakkında çeşitli yayınlar yapılmasının da doğruluğu herkesçe bilinmedikçe aynı sonucu doğurmayacağı vurgulanmıştır. Bu ölçütler, m.327 ile m.328 ayrımına geçilmeden önce suçun konusunun bulunup bulunmadığını belirleyen aşamayı oluşturur.
TCK m.327’deki suç ile m.328’deki suçu ayıran en temel ölçüt casusluk maksadıdır; özünde devlet sırrı olan bilgi ve belgeler siyasal veya askerî casusluk amacıyla temin edildiğinde casusluk suçu meydana gelir. Bilginin bu maksatla temin edilmesi suçun oluşması için yeterlidir ve başka bir ülkeye ya da yapıya verilmesi zorunlu değildir.
Detaylı özeti gör
Somut olayın çözümünde oluş, iddia, mahkeme kabulü ve tüm dosya kapsamı birlikte ele alınmıştır. Sanığın 2013 yılında Millî İstihbarat Teşkilatına katıldığı, eğitim döneminden sonra Erzurum Bölge Daire Başkanlığına ve ardından Ankara Bölge Başkanlığına tayin edildiği; bu sırada örgütün mahrem yapılanmasında öğrenci konumunda faaliyet yürüttüğü tespit edilmiştir. Karar, casusluk kastının belirlenmesinde failin kişilik özellikleri ile bilginin elde edildiği zaman, yer ve yöntemin; fail bir örgütün mensubuysa örgütün amaç ve faaliyetlerinin ölçüt alınacağını belirtmiştir. Casusluk amacıyla temin edilen bilginin daha sonra başka bir ülkeye veya yapıya verilmesi ise zorunlu görülmemiştir. Tersinin kabulü, madde metninde ve gerekçesinde bulunmayan bir unsurun içtihatla kanuna eklenmesi ve kanun koyucunun iradesinden farklı bir kural kurulması sonucunu doğuracaktır.
Özünde devlet sırrı olan bilgi ve belgeler, TCK m.326-330’da devlet güvenliği veya iç ya da dış siyasal yararlar yönünden niteliği gereği gizli kalacak bilgi, belge ve vesikalar şeklinde ifade edilmiştir. Bu bilgilerin temininde m.327 yerine m.328’in uygulanmasını belirleyen temel unsur, casusluk maksadının varlığıdır.
Detaylı özeti gör
Kararda suç tipinin yapısı sırayla ortaya konmuştur. Hükümlerde geçen belge ve vesika kavramının bir gerçeğe tanıklık eden yazı, resim ya da film gibi kayıtları, evrak kavramının ise resmî kurumlarda işlem gören kâğıtlar ile yazıları karşıladığı belirtilmiştir. Suçun maddi unsuru, suça konu bilgilerin siyasal veya askeri casusluk maksadıyla temin edilmesidir; bilginin elde edilmesinde kullanılan vasıtanın önemi bulunmadığı gibi bilgiyi içeren belgenin ele geçirilmiş olması ve elde edilen bilginin başkasına verilmesi de aranmaz. Suç, sır olan bilginin temini ile tamamlanır. Kararda bu yaklaşımın 1940 tarihli bir Yargıtay kararıyla desteklendiği, orada bilginin tesadüfen değil casusluk kastı ve niyetiyle çaba harcanarak elde edilmesinin gerekli görüldüğü aktarılmış; manevi unsur bakımından genel kastın yanında ayrıca özel saik arandığı vurgulanmıştır.
Özünde devlet sırrı olan bilgi ve belgelerin siyasal veya askerî casusluk amacıyla temin edilmesi casusluk suçunu, bu amaç bulunmaksızın temin edilmesi TCK m.327’deki suçu oluşturur; iki suç arasındaki en temel kriter casusluk maksadıdır. Casusluk amacıyla bilginin temini suç için yeterli olup bilgiyi içeren belgenin elde edilmesi veya temin edilen bilginin başkasına verilmesi şart değildir.
Detaylı özeti gör
Casusluk maksadı açıkça dile getirilmediğinde karar, bu içsel olgunun failin dışa yansıyan davranışlarından çıkarılacağını belirtir; fail bir örgütün mensubuysa örgütün amacı ve faaliyetleri de değerlendirmeye katılır. Casusluk, soyut tehlike suçu olarak nitelendirilmiş; devletin güvenliği, iç ve dış siyasal yararları ile millî savunma korunan menfaatler arasında gösterilmiş ve failin herkes olabileceği kabul edilmiştir. Devlet sırrı kavramı ayrıca idari gizlilik derecelendirmesiyle somutlaştırılmıştır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yönetmeliğindeki çok gizli, gizli, özel ve hizmete özel sınıfları, izinsiz açıklamanın devlet güvenliğine, ulusal varlık ve bütünlüğe verebileceği zararın ağırlığına göre ayrılmaktadır. Somut olay değerlendirmesinde sanığın 2011'de Millî İstihbarat Teşkilatına girdiği, eğitimden sonra Ankara'daki bölge birimine, ardından Yüksekova ünitesine atandığı ve teşkilat içindeki mahrem yapılanmada öğrenci konumunda faaliyet yürüttüğü kabul edilmiştir.
Siyasal veya askerî casusluk amacıyla özünde devlet sırrı olan bilgi ve belgeler temin edilirse casusluk suçu, bu amaç olmadan temin edilirse TCK m.327’deki suç oluşur; m.327 ile m.328’in en temel ayrım kriteri casusluk maksadıdır. Bilginin casusluk amacıyla temin edilmiş olması suçun oluşması için yeterlidir; bilgiyi içeren belgenin de elde edilmesi veya temin edilen bilginin başkasına verilmesi şart değildir.
Detaylı özeti gör
Karar, casusluğun ne 765 ne de 5237 sayılı Ceza Kanununda açıkça tanımlanmadığını belirterek öğretideki açıklamalara yönelir. Buna göre casusluk, bir bilgiye veya hedefe erişmek amacıyla yürütülen gizli haber alma faaliyetinin, örgütlenmesinin ve yöntemlerinin ortak adıdır; faaliyeti yürüten kişi de casustur. Siyasi casusluk, yabancı bir devlet yararına, Türkiye Devletinin, vatandaşlarının ya da Türkiye'de ikamet edenlerin zararına bilgi toplanması biçiminde açıklanmıştır. Askeri Yargıtayın kimi kararlarında casus ile casusluğu isteyen arasında anlaşma bulunması suçun şartı sayılmışsa da, kararda bu yaklaşımın doktrinde yerinde görülmediği aktarılır. Failin önceden herhangi bir ülke veya organizasyonla anlaşmadan bilgiyi elde edip sonradan belirleyeceği bir devlete aktarabileceği vurgulanır. Somut olay yönünden sanığın 2008'de Millî İstihbarat Teşkilatıyla münasebet içinde olduğu, örgütün amaçları doğrultusunda teşkilata sızdırıldığı ve mahrem yapılanmada öğrenci konumunda faaliyet gösterdiği kabul edilmiştir.
Siyasi ve askerî casusluk suçlarında genel kast tek başına yeterli olmayıp özel saik de bulunmalıdır. TCK m.328’i m.327’den ayıran en temel ölçüt, fiilin casusluk maksadıyla işlenmesidir.
Detaylı özeti gör
Karar, özel saikin manevi unsur içindeki işlevini açıklamaktadır. Saik; amaç veya gaye, kasttan önce gelip onu hazırlayan duygu ve düşünce, başka bir ifadeyle suçun işlenmesine yol açan gerekçe olarak tanımlanmıştır. Kural olarak suçun unsuru sayılmasa da kanunun, kastın yanında belirli bir amaçla hareket edilmesini istediği suç tiplerinde manevi unsurun gerçekleşmesi bakımından zorunlu bir inceleme konusuna dönüşür. Siyasi ve askerî casuslukta da kanuni unsurların bilerek ve isteyerek gerçekleştirilmesi tek başına yeterli olmayıp özel saik aranır. Kast kişinin iç dünyasına ilişkin olduğundan açıkça ortaya konmadığı hâllerde dış dünyaya yansıyan davranışlardan belirlenir. Bu çerçevede, istihbarat alanında özel olarak görevlendirilen kişilerin izinsiz bilgi paylaşması casusluk maksadının bulunduğu yönünde kabul edilmiş; ülkeler arası ilişkilerin gergin olduğu dönemlerin de değerlendirmede dikkate alınacağı belirtilmiştir.
Özünde devlet sırrına ilişkin bilgi ve belgeler, TCK m.326-330’da devlet güvenliği veya iç ya da dış siyasal yararlar gereği niteliği itibarıyla gizli tutulacak bilgi, belge ve vesikalar olarak tanımlanır. Bu bilgilerin temininde m.327 ile m.328 arasındaki belirleyici fark, casusluk maksadıdır.
Detaylı özeti gör
Karar, ceza kanunundaki sır rejimini kategorilere ayırmaktadır. Devletin sırları üçe ayrılır: özünde devlet sırrı olanlar, yetkili makamların açıklanmasını yasakladıkları ve idari kurumların gizli tuttuklarıdır. Birinci grup devletin güvenliği, bekası ve milli menfaatlerle ilgilidir ve TCK m.326-330'daki ibare bunları karşılar. İkinci grup, aynı ağırlıkta olmasa da devlet menfaati için önemli görülen ve mevzuatla açıklanması yasaklanmış bilgi ve belgelerdir; bunlar TCK m.334-337 kapsamındadır. Kamu idaresinin güvenilirliği ve düzenli işleyişiyle sınırlı kalan sırların açıklanması ise TCK m.258'de ayrıca düzenlenmiştir. Daire, yasaklamanın hukuka uygun ve usulüne göre konulmasını arar; usulsüz bir yasaklama bilgiye sır vasfı kazandırmaz. Yasaklama, belgeye gizlilik derecesi konulması, damga, tabela, sirküler, tebliğ ya da yazılı veya sözlü uyarı gibi yollarla yapılabilir; idare bu işlemi çoğunlukla dört basamaklı gizlilik sınıflandırması üzerinden gerçekleştirmektedir.
Casusluk suçunun tamamlanması için bilginin başka bir ülke veya yapıya ulaştırılması aranmaz; casusluk amacıyla temin yeterlidir. Siyasal ve askerî casuslukta bulunması gereken bu özel saik, TCK m.328’i m.327’deki temin suçundan ayırır.
Detaylı özeti gör
Daire, karşı görüşü suçun tamamlanma ölçütüne dayanarak reddetmiştir. Bilginin casusluk amacıyla elde edilmesi suçun oluşumu için yeterli görülmüş, ayrıca başka bir ülkeye ya da yapıya verilmesi aranmamıştır. Kararda bunun aksinin kabul edilmesi, kanun koyucunun madde metnine ve gerekçesine koymadığı bir unsurun içtihat yoluyla eklenmesi, yani yasama iradesinden farklı bir kanun yapılması sayılmıştır. Aynı çizgide, casus ile casusluğu talep eden arasında anlaşma bulunması şartı da benimsenmemiş, failin sonradan belirleyeceği bir devlete bilgiyi servis edebileceği kabul edilmiştir. Somut olayda örgütün üyelerini kuvvet kullanma yetkisini haiz kurumlara sızdırdığı olgusundan hareket edilmiş; sanığın Milli İstihbarat Teşkilatına örgüt tarafından yerleştirildiği, kurum içindeki diğer örgüt mensuplarıyla grup oluşturulduğu, takibinin mahrem yapılanmada öğretmen konumundaki kişi eliyle yapıldığı ve mahrem imamla düzenli görüşmeler sürdürdüğü kabulüne dayanılmıştır.
Siyasal veya askerî casuslukta aranan özel saik, TCK m.327’deki suçtan m.328’deki suça geçişi sağlayan temel kriterdir. Bilginin bu maksatla elde edilmesi yeterli olduğundan ayrıca yabancı bir ülkeye ya da başka bir yapıya verilmesi gerekmez.
Detaylı özeti gör
Karar, casusluk kastının rastlantıyla bağdaşmayacağını 1940 tarihli bir içtihat üzerinden açıklar. Yargıtay 1. Ceza Dairesinin o kararında, bilginin tesadüfen değil casusluk kast ve niyetiyle çaba ve emek harcanarak elde edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu ölçüt kastın ispatına bağlanmıştır: İç dünyaya ait kast açıkça ifade edilmemişse failin dışa yansıyan davranışlarından çıkarılır; bilginin elde edildiği zaman, yer ve yöntem ile fail bir örgüte mensupsa örgütün amaç ve faaliyetleri birlikte değerlendirilir. Somut olayda sanığın teşkilata katılmadan önce mahrem abi konumundaki kişiyle görüşmeler yaptığı, daha sonra kurum bünyesine girdiği kabul edilmiştir. Teşkilata girişinden sonra başka mahrem sorumlularca takip edildiği, kurs döneminde ve ardından atandığı ünitede bu ilişkinin devam ettiği de kabulün dayanakları arasında gösterilmiştir.
Sır niteliğindeki bilginin siyasal veya askerî casusluk maksadıyla elde edilmesi TCK m.328’deki maddi fiildir ve temin anında tamamlanır; başkasına aktarma şartı yoktur. Maksatsız temin m.327 kapsamında kalırken, casusluk maksadıyla elde edilen bilgi veya belgenin sonradan başkalarına açıklanması ayrıca m.330’u oluşturur.
Detaylı özeti gör
Kararın getirdiği derinlik, dört hükmü tek sistematik içinde yerleştirmesidir. Elde etme fiili casusluk maksadıyla işlenmişse TCK m.328'e, bu maksat yoksa m.327'ye girer; aynı bilgilerin açıklanması ise maksat varsa m.330'u, yoksa m.329'u oluşturur. Daire, temin ile açıklamanın hukuken iki ayrı fiil olduğunu, her iki suç tipinin de tehlike suçu niteliği taşıdığını ve ayrıca bir neticenin aranmadığını belirtir. Açıklanan bilgi tesadüfen de ele geçmiş olabileceğinden, açıklama fiili teminin zorunlu uzantısı sayılamaz; bu nedenle görünüşte içtima kuralları uygulanamaz. Sonuçta fikrî içtimayı düzenleyen TCK m.44'ün ön şartı gerçekleşmez ve devlet sırlarına karşı suçlar ile casusluk başlığı altındaki m.327-330 bakımından bileşik suç ya da fikrî içtima değil, gerçek içtima kuralları işletilir. Kararda bu yaklaşımın doktrinde ve Yargıtay uygulamasında tereddütsüz biçimde benimsendiği belirtilmiştir.
Gizli kalması gereken bilginin temin edilmesi, ancak siyasal veya askerî casusluk özel maksadıyla yapıldığında TCK m.328/1 kapsamına girer. Bu nedenle suçun manevi unsuru genel kastla tamamlanmaz; failde ayrıca belirtilen casusluk maksadı bulunmalıdır.
Detaylı özeti gör
Genel Kurul, TCK m.328/1’deki yaptırımı ve maddenin nitelikli hâllerini birlikte değerlendirmiştir. Maddenin birinci fıkrası casusluk maksadıyla bilgi teminini onbeş yıldan yirmi yıla kadar hapisle cezalandırır. İkinci fıkraya göre fiilin Türkiye ile savaş hâlindeki bir devlet yararına veya savaş sırasında işlenmesi ya da devletin savaş hazırlıklarını, savaş etkinliğini yahut askerî hareketlerini tehlikeye sokması ağırlaştırılmış müebbet hapis nedenidir. Gerekçede siyasal casusluk, yabancı devlet yararına ve Türkiye Devleti ile burada yaşayanların zararına bilgi toplanması; askerî casusluk ise yabancı devlet yararına askerî bilgi toplanması olarak açıklanır. TCK m.327'deki temin suçu için genel kast yeterliyken m.328'de failin yabancı devlet yararına ve casusluk maksadıyla hareket etmesi gerekir. Suç bir tehlike suçudur; failin vatandaş, yabancı veya kamu görevlisi olması fark yaratmadığı gibi maddi menfaat karşılığında hareket etmesi de şart değildir.
Bilgi veya belgenin başkasına aktarılması gerekmeksizin, suç konusu bilginin siyasal ya da askerî casusluk maksadıyla temini TCK m.328’deki fiili tamamlar. Genel suç işleme kastı yeterli değildir; failin casusluk maksadına dayanan özel kastla, yani bu saikle hareket etmesi zorunludur.
Detaylı özeti gör
Daire, TCK m.328'in manevi unsurunda genel kastı yeterli görmez; fiilin casusluk maksadına dayanan özel suç işleme kastıyla, yani saikle gerçekleştirilmesini arar. Kast iç dünyaya ait olduğu için açıkça belirtilmediğinde eylemle birlikte ortaya çıkan dış görünümden çıkarılır. Kararda, üst düzey yetkililerin millî güvenliğe ilişkin faaliyetleri nedeniyle dinlenmesinin, devlet sırrı sayılabilecek bilgiler yönünden siyasi casusluk kapsamında değerlendirilmesi gerektiği de belirtilmiştir. Somut olayda dönemin Başbakanı ile istihbarat teşkilatının başındaki yöneticinin katıldığı görüşmenin güvenlik kamerası görüntülerinin elde edilip tespit tutanağına çevrilmesi incelenmiştir. Yurt dışında gerçekleştirilen bir enerji yatırımı toplantısına ait fotoğrafların temin edilerek fezlekeye eklenmesi de değerlendirmeye alınmıştır. Bu işlemlerin sıralı amirlerin bilgisi dışında yapılmasına dikkat çekilmiş ve eylemlerin siyasal veya askerî casusluk suçuna sübut verebileceği sonucuna varılmıştır.
Sır olan bilginin siyasal veya askerî casusluk maksadıyla elde edilmesi TCK m.328’i tamamlar; belgenin ele geçirilmesi ya da bilginin başkasına ulaştırılması şart değildir. Soyut tehlike suçu niteliği sebebiyle başka bir netice aranmaz. Teminden ayrı bir fiil olan açıklama, casusluk maksadıyla elde edilmiş bilgi veya belgeler başkalarına bildirildiğinde TCK m.330 kapsamında ayrıca cezalandırılır.
Detaylı özeti gör
Somut olayda, Emniyet istihbarat biriminin sistem odasına güvenlik duvarlarına takılmadan ve iz kaydı oluşturmadan erişebilen kayıt dışı bir sunucu kurulduğu kabul edilmiştir. Bu altyapıyla istihbarat verilerinin iki yıl boyunca kurum dışına çıkarılıp örgüt arşivine aktarıldığı belirlenmiştir. Kurumun cevap yazısı, verilerin mevzuata ve mahkeme kararlarına dayanılarak toplanmış istihbari nitelikte gizli bilgiler olduğunu, bunların saklanması ve korunmasında gizlilik ilkesinin geçerli bulunduğunu bildirmiştir. Daire, verilerin planlı iş bölümü ve organizasyon içinde casusluk maksadıyla elde edildiği kanaatine ulaşmıştır. Verilerin bir bölümünün ülkeyi iç karışıklığa sürüklemek ve uluslararası ilişkilerde zor durumda bırakmak amacıyla bir sosyal medya hesabında paylaşıldığı da kabul edilmiştir. Elde etme ve açıklama, tehlike suçu nitelikleri nedeniyle birbirinden ayrı iki fiil olarak değerlendirilmiştir.
Bilginin hangi araçla elde edildiği veya onu içeren belgenin ele geçirilip geçirilmediği, siyasal ve askerî casusluk bakımından önem taşımaz. Maddi unsur, suç konusu bilginin casusluk maksadıyla teminidir; sır niteliğindeki bilgi öğrenildiğinde suç tamamlanır ve başkasına aktarılması gerekmez.
Detaylı özeti gör
Daire, kanun yararına bozma incelemesinin talebe konu hükmün kurulduğu tarihteki koşullar ve o tarihte mevcut deliller üzerinden yapılacağını belirtmiştir. Hüküm veya karar sonrasında ortaya çıkan deliller, şartları gerçekleşirse yargılamanın yenilenmesine dayanak olabilir; ancak kesinleşmiş hükmü kanun yararına bozma talebinin konusu hâline getiremez. Bunun aksi, hem kesin hükmün otoritesini hem de aynı fiil nedeniyle yeniden yargılanmama güvencesini zedeler. Somut olayda hazırlık ve duruşma aşamalarında dinlenen tanıklardan hiçbiri, sanığa bilgi verildiğini ya da sanığın casusluk maksadıyla bilgi temin ettiğini anlatmamıştır. Bu nedenle ilk derece mahkemesinin beraat kararında, karar günündeki delil durumuna göre isabetsizlik görülmemiştir. Talep ekinde sunulan ve hükümden sonraki tarihlere ait etkin pişmanlık beyanlarının kesinleşmiş beraat hükmü bakımından bozma konusu yapılıp yapılamayacağı ise ayrıca tartışılması gereken bir sorun olarak belirlenmiştir.
Özünde devlet sırrı olan bilgi ve belgeler siyasal veya askerî casusluk amacıyla temin edildiğinde casusluk suçu, böyle bir amaç bulunmadığında TCK m.327’deki suç oluşur. TCK m.327’de düzenlenen suç ile m.328’deki suçu ayıran en temel kriter casusluk maksadıdır.
Detaylı özeti gör
Kararda suçun yapısal nitelikleri bir arada ortaya konulmuştur. Daire casusluğu soyut tehlike suçu sayar; korunan hukuksal menfaat devletin güvenliği, iç ve dış siyasal yararları ile milli savunmaya ilişkin menfaatlerdir. Suçun faili herkes olabilir. Maddi konu, niteliği gereği gizli kalması gereken, yani özünde devlet sırrı sayılan bilgilerdir. Hükümlerde geçen belge ve vesika, bir gerçeğe tanıklık eden yazı, resim ve film gibi kayıtları; evrak ise kâğıt yaprakları, kitap sayfaları, resmî kurumlarda işlem gören belgeler, mektuplar ve yazıları anlatan bir sözcüktür. Maddi unsur, bu bilgilerin siyasal veya askeri casusluk maksadıyla elde edilmesidir; bilginin hangi araçla sağlandığının önemi bulunmadığı gibi onu içeren belgenin ele geçirilmesi de gerekmez. Kararda, sır niteliğindeki bilgi elde edildiği anda suçun tamamlandığı ve bilginin başkasına aktarılmasının aranmadığı belirtilmiştir.
Bilginin başka ülkeye veya yapıya verilmesi şart olmadan, özünde devlet sırrı olan bilgi ya da belgenin casusluk maksadıyla temini casusluk suçunu tamamlar. Aynı temin fiili siyasal veya askerî casusluk maksadı bulunmadan yapılırsa TCK m.327 uygulanır; iki suç arasındaki temel ayraç bu özel maksattır.
Detaylı özeti gör
Karar, kişinin iç dünyasına ilişkin casusluk maksadının açıkça ortaya konmadığı hâllerde dış davranışlardan belirlenmesi gerektiğini kabul eder. Bu belirlemede failin kişilik özellikleri, bilginin elde edildiği zaman ve yer, kullanılan yöntem ve fail bir örgüte mensupsa örgütün amaç ve faaliyetleri dikkate alınır. Somut olayda tanık anlatımları ile dosyada toplanan deliller birlikte değerlendirilmiş; sanığın isnat edilen casusluk suçunu işlediğini her türlü şüpheden uzak biçimde gösteren kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sanığın savunmasının tersini kanıtlayan bir delilin de mevcut olmadığı belirtilmiştir. Suçun sabit olmaması nedeniyle kurulan beraat hükmü bu sebeple usul ve kanuna uygun bulunmuştur. Sanık müdafii ile bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısının temyiz nedenleri reddedilmiş; CMK m.289/1 ile sınırlı incelemede de bölge adliye mahkemesi kararında hukuka aykırılık saptanmamıştır.