İçeriğe geç

TCK Madde 257 Görevi kötüye kullanma

Özet 3 fıkra (1 mülga) · ~5 dk okuma

TCK 257, Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir menfaat sağlayan kamu görevlisi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 257 - Görevi kötüye kullanma

Resmi Metin

Görevi kötüye kullanma

Madde 257- (1) Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir menfaat sağlayan kamu görevlisi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme göstererek, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir menfaat sağlayan kamu görevlisi, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.

  1. Mülga 6352 s.K. m.105

Önceki metinler

Kutularda işaretli kısımlar, o dönemi bitiren işlemle değiştirilen ya da çıkarılan bölümlerdir.

  1. Yürürlükten kaldırılan metin 3. fıkra Yürürlükte: -
    3. fıkra metnini göster (19 Aralık 2010 - 4 Temmuz 2012)
    Yürürlükten kaldırılan metin · Yürürlükte: 19 Aralık 2010 - 4 Temmuz 2012 İrtikap suçunu oluşturmadığı takdirde, görevinin gereklerine uygun davranması için veya bu nedenle kişilerden kendisine veya bir başkasına çıkar sağlayan kamu görevlisi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Metnin dayanağı: 6086 s.K. m.1 ile gelen metin (RG 19/12/2010, S.27790). Bu dönemi bitiren işlem: 5 Temmuz 2012'de 6352 s.K. m.105 ile yürürlükten kaldırıldı (RG 5/7/2012, S.28344). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
  2. Önceki metin 1. fıkra Yürürlükte: -
    1. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 18 Aralık 2010)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 18 Aralık 2010 Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir kazanç sağlayan kamu görevlisi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 19 Aralık 2010'da 6086 s.K. m.1 ile değiştirildi (RG 19/12/2010, S.27790). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
  3. Önceki metin 2. fıkra Yürürlükte: -
    2. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 18 Aralık 2010)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 18 Aralık 2010 Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme göstererek, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir kazanç sağlayan kamu görevlisi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 19 Aralık 2010'da 6086 s.K. m.1 ile değiştirildi (RG 19/12/2010, S.27790). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
  4. Önceki metin 3. fıkra Yürürlükte: -
    3. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 18 Aralık 2010)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 18 Aralık 2010 İrtikap suçunu oluşturmadığı takdirde, görevinin gereklerine uygun davranması için veya bu nedenle kişilerden kendisine veya bir başkasına çıkar sağlayan kamu görevlisi, birinci fıkra hükmüne göre cezalandırılır. Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 19 Aralık 2010'da 6086 s.K. m.1 ile değiştirildi (RG 19/12/2010, S.27790). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

TCK m.257, görevi kötüye kullanma suçunu düzenleyerek kamu idaresinin dürüst ve düzenli işleyişini korur. Bu suç, kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında söz konusu olan tali (ikincil) nitelikte bir görev suçudur; somut olayda daha özel bir görev suçu varsa öncelikle o hüküm uygulanır. Birinci fıkradaki icrai biçimde, görevinin gereklerine aykırı hareket ederek kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir menfaat sağlayan kamu görevlisi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suçun oluşması için mağduriyet, kamu zararı veya haksız menfaatten en az birinin gerçekleşmesi şarttır.

İkinci fıkra ise ihmali kötüye kullanma halini kapsar: görevinin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme göstererek aynı sonuçlara, yani kişilerin mağduriyetine, kamunun zararına ya da kişilere haksız menfaat sağlanmasına yol açan kamu görevlisi, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Böylece göreve aykırı bir davranışta bulunmak (icrai) ile yapılması gereken işi hiç veya zamanında yapmamak (ihmali) ayrı fıkralarda ve farklı ceza aralıklarıyla yaptırıma bağlanmıştır. Suç re’sen soruşturulup kovuşturulur; şikayete bağlı değildir.

Gerekçe

Bu maddenin bir fıkra veya cümlesi 6352/2012 ile yürürlükten kaldırılmıştır (mülga). Aşağıdaki 2004 gerekçesi kaldırılan hükmü de içeren ilk metne aittir; sonraki düzenlemeleri açıklamaz.

Bir kamu göreviyle görevlendirilen kişi, bu kamu faaliyetinin yürütülmesi sırasında, görevinin gerekli kıldığı yükümlülüklere uygun hareket etmek zorundadırlar. Öyle ki; kamu faaliyetlerinin gerek eşitlik gerek liyakatlilik açısından adalet ilkelerine uygun yürütüldüğü hususunda toplumda hâkim olan güvenin, inancın sarsılmaması gerekir. Bu yükümlülükle bağdaşmayan davranışlar, belli koşullar altında suç olarak tanımlanmıştır. Görevi kötüye kullanma suçu, bu bakımdan genel, tali ve tamamlayıcı bir suç olarak tanımlanmıştır. Görevi kötüye kullanma suçunun oluşabilmesi için, gerçekleştirilen fiilin, kamu görevlisinin görevi alanına giren bir hususla ilgili olması gerekir. Kamu görevinin gereklerine aykırı olan her fiili cezai yaptırım altına almak, suç ve ceza siyasetinin esaslarıyla bağdaşmamaktadır. Bu nedenle, görevin gereklerine aykırı davranışın belli koşulları taşıması hâlinde, görevi kötüye kullanma suçunun oluşturabileceği kabul edilmiştir. Buna göre, kamu görevinin gereklerine aykırı davranışın, kişilerin mağduriyetini sonuçlamış olması veya kamunun ekonomik bakımdan zararına neden olması ya da kişilere haksız bir kazanç sağlamış olması hâlinde, görevi kötüye kullanma suçu oluşabilecektir. Görevin gereklerine aykırı davranışın, kişinin mağduriyetine neden olması gerekir. Bu mağduriyet, sadece ekonomik bakımdan uğranılan zararı ifade etmez. Mağduriyet kavramı, zarar kavramından daha geniş bir anlama sahiptir. Örneğin kişi, tabi tutulduğu sınavda başarılı olmasına rağmen, başarısız gösterilmiş olabilir. Bir imar planı uygulamasında, belli bir parsel, sahibine duyulan husumet dolayısıyla, plan tekniğine aykırı olarak, yeşil alan olarak gösterilmiş olabilir. Kişinin, kamusal bir finans kaynağından yararlanması için gerekli şartları taşıdığı hâlde, yararlanması engellenmiş olabilir. Kişinin, belli bir sınai veya ticari faaliyetle ilgili olarak gerekli izin koşullarını taşıdığı hâlde, bu faaliyeti engellenmiş olabilir. Haklı olan işin görülmesinden sonra kişilerden yarar sağlanması da, görevi kötüye kullanma suçunu oluşturur. Çünkü, bu yarar, kamu görevlisi sıfatını taşıması ve işi görmüş olması dolayısıyla kişiye sağlanmaktadır. Bu gibi durumlarda, kişiler hakkının teslim edilmesi konusunda en azından bir kaygıyla hareket etmektedirler. Kamu görevlisine yarar sağlanması görünüşte rızaya dayalı olsa bile; kamusal görevlerin eşitlik ve liyakat esasına göre yürütüldüğü hususunda taşınan kaygı dolayısıyla, burada da bir mağduriyetin varlığını kabul etmek gerekir. Görevin gereklerine aykırı davranış dolayısıyla, kamu açısından bir zarar meydana gelmiş olabilir. Örneğin orman alanında veya kamu arazisinin işgaliyle yapılan işyeri veya konutlara elektrik, su, gaz, telefon ve yol gibi alt yapı hizmetleri götürülmekle, görevin gereklerine aykırı davranılmış olabilir. Görevin gereklerine aykırı davranmak suretiyle kişilere haksız bir kazanç sağlanmış olabilir. Örneğin kişi, kamusal bir finans kaynağından yararlanması için gerekli şartları taşımadığı hâlde, yararlandırılmış olabilir. Kişiye, belli bir sınai veya ticari faaliyetle ilgili olarak gerekli izin koşullarını taşımadığı hâlde, bu faaliyetin icrasına yönelik olarak izin verilmiş olabilir. Bir imar planı uygulamasında, belli bir parsel üzerinde, plan tekniğine veya imar planına aykırı olarak yapılaşmaya imkân sağlanmış olabilir. Böylece, İtalyan hukukunun etkisiyle gerek doktrinimizde gerek Yargıtay’ın kimi kararlarında kabul gören sübjektif sınırlama ölçütü terk edilmiştir. Görevi kötüye kullanma suçunun oluşabilmesi için, görevin gereklerine aykırı davranışın mutlaka icrai davranış olması gerekmemektedir. Görevin gereklerine aykırı davranışın, ihmali bir hareket olması hâlinde de, görevi kötüye kullanma suçu oluşabilecektir. Görevi kötüye kullanma suçunun icrai veya ihmali davranışla işlenmesinin sadece ceza miktarı üzerinde bir etkisi olabilecektir. Bu düzenlemeyle, 765 sayılı Türk Ceza Kanununda yer verilen keyfi muamele, görevi kötüye kullanma ve görevi ihmal suçları ayırımından vazgeçilmiştir. Görevin gereklerine aykırı davranış sonucunda, bir insan ölmüş veya yaralanmış olabilir. Bu durumda; kamu görevlisinin görevinin gereği olan belli bir icrai davranışta bulunmak yönündeki yükümlülüğünü yerine getirmemesi dolayısıyla, görevi kötüye kullanma suçunun oluştuğunda kuşku yoktur. Ancak, bu durumda aynı zamanda ihmali davranışla öldürme veya yaralama suçu oluşmaktadır. Görevi kötüye kullanma suçu, genel, tali ve tamamlayıcı bir suç tipidir. Bu nedenle, görevin gereklerine aykırı davranışın başka bir suçu oluşturmadığı hâllerde, kamu görevlisini bu suça istinaden cezalandırmak gerekir. Buna karşılık, görevle bağlantılı yükümlülüğün ihmali sonucunda şayet bir kişi ölmüş veya yaralanmış ise, kişi artık görevi kötüye kullanma suçundan dolayı cezalandırılamaz. Bu durumda, ihmali davranışla işlenmiş öldürme veya yaralama suçunun oluştuğunu kabul etmek gerekir. Maddenin üçüncü fıkrasına göre; kamu görevlisinin, görevinin gereklerine uygun davranması için veya bu nedenle kişilerden kendisine veya bir başkasına çıkar sağlaması, bazı hâllerde görevi kötüye kullanma suçunu oluşturacaktır. Ancak, bunun için, fiilin icbar suretiyle irtikap suçunu oluşturmaması gerekir. Kamu görevlisinin, görevinin gereklerine aykırı olarak bir işi yapması veya yapmaması için, kişiyle vardığı anlaşma çerçevesinde bir yarar sağlaması, rüşvet suçunu oluşturacaktır. Buna karşılık, kamu görevlisinin, görevinin gereklerine uygun davranmak amacıyla kişilerden menfaat temin etmesi durumunda ise, rüşvet suçu değil, kural olarak icbar suretiyle irtikap suçu oluşur. Ancak, somut olayda, kişinin menfaat sağlama yönünde icbar edildiği yönünde somut dayanak noktalarının bulunmaması durumunda, fiil görevi kötüye kullanma olarak değerlendirilerek cezaya hükmedilecektir.

TCK m.257 ile İlgili Yargıtay Kararları

6 karar gösteriliyor.

CGK E.2019/540 K.2020/390 Direnme Hükmünün Bozulması

Haklı bir işin gördürülmesi için kamu görevlisine menfaat sağlanması rüşvet sayılmaz; koşulları varsa irtikap, davranış irtikap düzeyine varmıyorsa TCK m.257/3'teki görevde yetkiyi kötüye kullanma suçu oluşur. Bu fıkra 6352 sayılı Kanun'la kaldırıldıktan sonra, kamu görevlisinin görevi nedeniyle yarar sağladığı fiil ancak rüşvet veya irtikap olarak nitelendirilebilir.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.257/3'ün zaman içindeki değişimini TCK m.250 ve 252'deki dönüşümle birlikte okur. Suç tarihinde fıkra, irtikap oluşmadığı takdirde göreve uygun davranması için veya bu nedenle kişilerden kendisine ya da başkasına çıkar sağlayan kamu görevlisinin birinci fıkraya göre cezalandırılmasını öngörüyordu. 19.12.2010'da yürürlüğe giren 6086 sayılı Kanun, birinci fıkraya atıf yerine yaptırımı doğrudan bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası olarak belirledi. Fıkra, 05.07.2012'de yürürlüğe giren 6352 sayılı Kanun'un 105. maddesiyle bütünüyle kaldırıldı. Karar bu kaldırmayı, aynı Kanun'la m.250'nin birinci fıkrasında yapılan değişiklikten ayırmaz. Nitekim m.252 değişikliğinin gerekçesi de rüşvet için menfaatin görevin gereklerine aykırı bir işe özgülenmesi şartının artık aranmadığını açıklar.

CGK E.2014/103 K.2014/552 Direnme Hükmünün Bozulması

Görevi kötüye kullanma suçundan söz edilebilmesi için kamu görevlisinin hukuken yerine getirmek zorunda olduğu bir görevi bulunmalıdır; görev alanına girmeyen bir işi yapmaması ya da geciktirmesi bu suçu doğurmaz ve kast arandığından görev bilerek ve isteyerek ihmal edilmeli veya geciktirilmelidir. Maddede yer alan mağduriyet, yalnız ekonomik zararı değil, bireysel hakları ihlal eden her türlü davranışı kapsar.

Detaylı özeti gör

Karar, ihmali davranışla görevi kötüye kullanma suçunu önce norm değişikliği, sonra cezalandırılabilirlik şartları üzerinden inceler. 6086 sayılı Kanun cezayı altı aydan iki yıla kadar hapis yerine üç aydan bir yıla kadar hapse indirmiş; kazanç yerine daha geniş olan menfaat kavramını kullanmıştır. Bununla birlikte göreve ilişkin norma aykırılık tek başına yeterli değildir. Failin cezalandırılabilmesi için objektif cezalandırılabilme şartı olarak kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına yol açılması ya da kişilere haksız menfaat sağlanması gerekir. Kamu zararı, 5018 sayılı Kanun'un 71. maddesindeki tanım ışığında, iş, mal veya hizmetin rayiç bedelin üzerinde alınıp alınmadığı gözetilerek hâkimce somut olay bazında belirlenir. Zarar tutarı kesin saptanamasa bile rayiç bedelin üstünde bir alım veya yapım anlaşılırsa zarar kabul edilebilir. Buna karşılık her norma aykırılığın kamuya duyulan güveni sarstığı ve bu nedenle kamu zararı doğurduğu varsayılamaz.

5.CD E.2023/904 K.2024/8993 Bozma

Vekâlet ücretini alıp vekilliği üstlenen kişinin işin gereğini yerine getirmek üzere hiçbir girişimde bulunmaması, TCK m.257/2 uyarınca görevi ihmal suretiyle kötüye kullanmadır; fiili aynı maddenin birinci fıkrasına göre cezalandırmak bu nitelendirme gözetilmediği için hukuka aykırıdır.

Detaylı özeti gör

Temyiz isteminin süresinde ve usulüne uygun olduğu ön incelemede belirlendikten sonra hüküm iki yönden denetlenmiştir. İlk derece mahkemesi, vekilliği üstlenip vekâlet ücretine mahsuben para aldığı hâlde işin gereğini yapmayan sanık hakkında TCK m.257/1, m.62/1 ve m.50/1-a uyarınca adli para cezası kurmuş; bölge adliye mahkemesi istinafı düzelterek esastan reddetmiştir. Oysa azil tarihine kadar işe hiç girişilmemesi icrai değil, TCK m.257/2 kapsamındaki ihmali davranıştır. İkinci bozma nedeni hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkindir. CMK m.231/6'daki zarar, somut ve belirlenebilir maddi zarardır. Zararın kalemleri ve miktarı denetime elverişli biçimde tartışılmadan, yalnız giderilmediği söylenerek kurumun uygulanmaması yeterli gerekçe oluşturmaz. Hüküm her iki aykırılık nedeniyle bozulmuştur.

CGK E.2023/614 K.2024/340

Görevi kötüye kullanma suçunun birinci ve ikinci fıkralardaki biçimleri kast bakımından farklı olmayıp her ikisi de kasten işlenir. İkinci fıkradaki ihmali davranışın manevi unsuru da kasttır; kamu görevlisi görevini bilerek ve isteyerek ihmal etmeli veya geciktirmelidir, salt dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık biçimindeki genel taksir suçu oluşturmaz.

Detaylı özeti gör

TCK m.257'nin kapsamı, madde gerekçesi ile 765 sayılı Kanun'daki karşılıkları birlikte değerlendirilerek açıklanır. Hüküm; görevde yetkiyi kötüye kullanma, görevi ihmal, görevde keyfî davranış ve basit rüşvet alma suçlarının yeni kanundaki karşılığını oluşturur. Görevin gereklerine aykırılık icrai hareketle sınırlı değildir; suç ihmali davranışla da işlenebilir ve hareket biçimleri arasındaki fark yalnız ceza miktarına yansır. İhmal, görevin gereklerini yapmama veya savsama; gecikme ise işi yapılması gereken zaman geçtikten sonra yerine getirmedir. Her iki seçimlik hareket de kasten gerçekleştirilmelidir. Ayrıca görev normuna aykırılık tek başına suç için yeterli olmaz: mağduriyet, kamu zararı veya haksız kazanç; 6086 sayılı Kanun değişikliğinden sonra ise haksız menfaat sonuçlarından en az biri doğmalıdır.

CGK E.2022/47 K.2023/80 İtirazın Kısmen Kabulü

TCK m.257/1'deki suç, kamu görevlisinin görev gereklerine aykırı hareketinin kişilerin mağduriyetine, kamunun zararına veya kişilere haksız menfaat sağlanmasına yol açmasıyla oluşur; yalnızca norma aykırılık yeterli değildir. Mülga 765 sayılı Kanun m.240'tan farklı olarak, kasten aykırı davranışın yanında mağduriyet, kamu zararı ya da haksız menfaat sonuçlarından biri de aranır.

Detaylı özeti gör

Resmî belgede sahtecilik ile görevi kötüye kullanma arasındaki nitelendirme sorunu, her iki suç tipi ve hükmün değişiklik geçmişi üzerinden çözümlenir. TCK m.257/1'in ilk metnindeki “kazanç” ibaresi, 19.12.2010 tarihinde yürürlüğe giren 6086 sayılı Kanun'la “menfaat” olarak değiştirilmiş; bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası da altı aydan iki yıla kadar hapse indirilmiştir. Madde gerekçesi, kamu görevinin gereklerine aykırı her davranışın cezalandırılmasının suç ve ceza siyasetiyle bağdaşmayacağını vurgular. Birinci fıkra yalnız icrai hareketi, ikinci fıkra ise ihmali davranışı kapsar; her iki suçun manevi unsuru kasttır. Karşılaştırmanın tamamlanması için suç tarihinde yürürlükte bulunan 765 sayılı Kanun hükümleri ile bunların 5237 sayılı Kanun'daki karşılıkları da incelemeye dâhil edilmiştir.

Diğer kararlar (1)
CGK E.2017/20 K.2021/50 Direnme Hükmünün Bozulması

İcrai davranışla görevi kötüye kullanma, kamu görevlisinin görev gereklerine aykırı hareketinin kişilerin mağduriyetine, kamunun zararına veya haksız menfaat sağlanmasına yol açmasıyla oluşur; salt norma aykırılık suç için yeterli değildir. Bu kapsamdaki mağduriyet yalnız ekonomik zararla sınırlı olmayıp bireysel hakların ihlali sonucunu doğuran her davranışı içerir.

Detaylı özeti gör

TCK m.257'nin üç fıkralı yapısı açıklanırken üçüncü fıkranın 6352 sayılı Kanun'la yürürlükten kaldırıldığı belirtilir. Birinci fıkra bakımından ilk eşik, failin kamu görevlisi olması ve yaptığı işle bağlantılı olarak kanundan veya idari düzenlemelerden doğan bir görev ile yetkiye sahip bulunmasıdır. Bununla birlikte görevin gereklerine aykırı her fiil cezalandırılmaz; mağduriyet, kamu zararı veya haksız menfaat sonuçlarından birinin gerçekleşmesi gerekir. Mağduriyet yalnız ekonomik kaybı ifade etmez; kişinin sosyal, siyasi ve medeni haklarının ihlalini de kapsar. Somut uyuşmazlıkta, radara yakalanan aracın sürücüsü ile görevli trafik polisinin birlikte hareket ederek trafik cezasını mağdur adına düzenlettikleri iddiası bu ölçütler çerçevesinde değerlendirilmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.