İçeriğe geç

TCK Madde 256 Zor kullanma yetkisine ilişkin sınırın aşılması

Özet 1 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 256, Zor kullanma yetkisine sahip kamu görevlisinin, görevini yaptığı sırada, kişilere karşı görevinin gerektirdiği ölçünün dışında kuvvet kullanması halinde, kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 256 - Zor kullanma yetkisine ilişkin sınırın aşılması

Resmi Metin

Zor kullanma yetkisine ilişkin sınırın aşılması

Madde 256- Zor kullanma yetkisine sahip kamu görevlisinin, görevini yaptığı sırada, kişilere karşı görevinin gerektirdiği ölçünün dışında kuvvet kullanması halinde, kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.256, zor kullanma yetkisine sahip bir kamu görevlisinin, görevini yaptığı sırada, kişilere karşı görevinin gerektirdiği ölçünün dışında kuvvet kullanmasını düzenler. Suçun faili herkes olamaz; yalnızca kanunun kendisine zor kullanma yetkisi tanıdığı kamu görevlisi, örneğin kolluk görevlisi bu suçu işleyebilir. Korunan hukuki değer, hem kişinin vücut bütünlüğü hem de kamu gücünün hukuka uygun kullanılmasıdır. Burada belirleyici olan ölçülülük ilkesidir: kamu görevlisinin kuvvet kullanma yetkisi bulunsa da, bu yetki sınırsız değildir ve ancak görevin gerektirdiği ölçüyle sınırlıdır. Görevli, meşru amaca ulaşmak için gerekli olanın ötesinde kuvvete başvurduğunda yetkinin sınırı aşılmış olur.

Yetki sınırının aşıldığı bu halde failin fiiline kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır; başka bir deyişle orantısız kuvvet kullanan görevli, ortaya çıkan sonuca göre kasten yaralama suçundan cezalandırılır. Normun anlamı, zor kullanma yetkisinin yalnızca meşru ölçüsü içinde koruma sağladığı, bu ölçü aşıldığında görevlinin sıradan bir fail gibi sorumlu tutulacağıdır. Böylece kamu görevlisine tanınan yetki, keyfî ve orantısız şiddetin hukuki dayanağı haline getirilemez. Takip usulü bakımından fiil, kural olarak kasten yaralama suçuna ilişkin hükümlere tabi olduğundan, bu suç için öngörülen soruşturma ve kovuşturma rejimi uygulanır.

Gerekçe

Bazı kamu görevlileri, görevlerinin gereği olarak zor kullanma yetkisiyle donatılmışlardır. Örneğin emniyet görevlileri, suç şüphesi altında bulunan kişiyi yakalamak yetkisiyle donatılmıştır. Yakalanan kişi, gerekli soruşturma işlemlerinin yapılabilmesi için, emniyet görevlisinin görevinin gereği olarak ve mevzuattan kaynaklanan talimatlarına uygun davranmak yükümlülüğü altındadır. Bu yükümlülüğe aykırı davranan kişinin örneğin hâkim veya savcı huzuruna çıkarılmamak için direnmesi hâlinde, emniyet görevlileri zor kullanarak bu kişiyi hâkim veya savcı huzuruna çıkarabilirler. Keza, bir meydanda hukuka uygun olmayan, örneğin gece yarısı gösteri yürüyüşü yapmak isteyen kişilerin, dağılmaları hususunda çağrıda bulunan emniyet görevlilerinin bu çağrısına rağmen, dağılmasını sağlamak amacıyla kuvvet kullanılabilir. Kullanılan zorun, birinci örnekte suç şüphesi altında bulunan kişinin hâkim veya savcı huzuruna çıkmamak konusundaki direncini kırmaya yetecek ölçüde, ikinci örnekte ise hukuka aykırı gösteri yürüyüşü yapan kişilerin dağılmasını sağlamaya yetecek ölçüde olması gerekir. Bu ölçünün dışında kuvvet kullanılması durumunda, bunun ceza sorumluluğunu gerektireceği muhakkaktır. Örneğin hukuka aykırı gösteri yürüyüşü yapan kişilerin dağılmamakta direnmenin ötesinde, kamu görevlilerine karşı bir saldırıda bulunmamalarına rağmen, bu kişilere karşı vücutlarının yaralanmasını sonuçlayacak şekilde silâh kullanılması hâlinde, emniyet görevlileri açısından artık hukuka uygun bir davranışın varlığından söz edilemez. Bu durumda, zor kullanma yetkisine sahip kamu görevlilerinin, kasten yaralama suçuna ilişkin hükümlere göre cezalandırılması gerekmektedir. Ancak, bunun için, emniyet görevlisinin kasten hareket etmesi gerekir. Aksi takdirde, sorunun hukuka uygunluk sebeplerinde sınırın aşılmasına ilişkin hükümler çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir.

TCK m.256 ile İlgili Yargıtay Kararları

2 karar gösteriliyor.

CGK E.2014/269 K.2017/108

İşkencede olduğu gibi TCK m.256 kapsamındaki sınırı aşan zor kullanma suretiyle kasten yaralamanın faili de kamu görevlisi olabilir; ancak m.256 bakımından işkenceden farklı olarak kamu görevlisinin ayrıca zor kullanma yetkisine sahip olması şarttır.

Detaylı özeti gör

Kararda m.256'nın çerçevesi işkence suçuyla karşılaştırılarak çizilir. Hüküm, zor kullanma yetkisine sahip bir kamu görevlisinin görevi sırasında kişilere karşı görevinin gerektirdiği ölçünün dışına çıkan kuvvet kullanmasını kasten yaralama hükümlerine bağlamıştır. Ceza Genel Kurulu, bu suçla öncelikle kamu idaresinin itibarının, idarede disiplinin ve halkın kamu görevlilerine duyduğu inanç ile itimadın korunduğunu, bireylerin vücut bütünlüğü ile şeref ve haysiyetinin de korunan diğer menfaatler olduğunu belirtir. Fail bakımından ek bir şart aranmaktadır: işkencede kamu görevlisi olmak yeterliyken burada ayrıca zor kullanma yetkisinin bulunması gerekir. Bu nedenle failin görevli polis memuru olması karşısında yetkinin yasal dayanağı olan 2559 sayılı Kanun'un 16. maddesi ele alınmış; direnişi kırmak amacıyla ve kıracak ölçüde, direnmenin niteliği ve derecesine göre kademeli olarak artan biçimde bedenî kuvvet, maddi güç ve kanuni şartları oluştuğunda silah kullanılabileceği aktarılmıştır.

CGK E.2018/305 K.2018/539 İtirazın Reddi

Zor kullanma yetkisinin sınırını aşarak kasten yaralama suçunun mağduru, kamu görevlisinin görevin gerektirdiği ölçüyü aşarak kuvvet uyguladığı herhangi bir kişi olabilir; fiil unsuru, görev yerine getirilirken kişiler üzerinde gerekli ölçünün dışında zor kullanılmasıdır. Manevi unsur kasttır; kamu görevlisi yetki sınırını bilerek ve isteyerek aşmamışsa, ceza sorumluluğunu kaldıran nedenlerde sınırın aşılmasına ilişkin hüküm çerçevesinde değerlendirme yapılır.

Detaylı özeti gör

Karar, suçun maddi ve manevi unsurlarını polisin zor kullanma yetkisinin sınırlarıyla birlikte ele alır. Polis bu yetkiyi yalnız kanunun çizdiği sınırlar içinde, kademeli ve ölçülü biçimde kullanabilir. Bununla birlikte görevin zorluğu ve insan davranışının öngörülemezliği gözetildiğinde, iç hukuk yetkililerine tahammül edilemez ağırlıkta sorumluluk yüklenmemesi gerektiği bir Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararına atıfla belirtilmiştir. Maddi unsur bakımından kanun koyucu zor kullanmanın niteliğini kasten yaralamaya bağlamıştır; dolayısıyla fiil ancak kişinin sağlığını veya algılama yeteneğini bozan ya da vücuduna acı veren hareketlerle işlenebilir. Manevi unsur ise kasttır. Kamu görevlisi yetki sınırını bilerek ve isteyerek aşmamışsa değerlendirme, madde gerekçesi uyarınca ceza sorumluluğunu kaldıran nedenlerde sınırın aşılmasına ilişkin hüküm çerçevesinde yapılmalıdır.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.