İçeriğe geç

TCK Madde 195 Bulaşıcı hastalıklara ilişkin tedbirlere aykırı davranma

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TCK 195, Bulaşıcı hastalıklardan birine yakalanmış veya bu hastalıklardan ölmüş kimsenin bulunduğu yerin karantina altına alınmasına dair yetkili makamlarca alınan tedbirlere uymayan kişi, iki aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 195 - Bulaşıcı hastalıklara ilişkin tedbirlere aykırı davranma

Resmi Metin

Bulaşıcı hastalıklara ilişkin tedbirlere aykırı davranma

Madde 195- Bulaşıcı hastalıklardan birine yakalanmış veya bu hastalıklardan ölmüş kimsenin bulunduğu yerin karantina altına alınmasına dair yetkili makamlarca alınan tedbirlere uymayan kişi, iki aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.195, bulaşıcı hastalıklardan birine yakalanmış veya bu hastalıklardan ölmüş kimsenin bulunduğu yerin karantina altına alınmasına dair yetkili makamlarca alınan tedbirlere uymayı emreder ve bu tedbirlere aykırı davranışı suç olarak düzenler. Suçun konusunu, bulaşma tehlikesi taşıyan bir yere yönelik karantina kararı ile bu karara bağlı yasak ve yükümlülükler oluşturur. Korunan hukuki değer kamu sağlığıdır; norm, toplumu bulaşma riskinden korumayı ve hastalığın yayılmasını önlemeyi amaçlar. Fiil, yetkili makamların usulüne uygun aldığı tedbire bilerek ve isteyerek uymamakla, yani kastla işlenir; failin ayrıca somut bir zarar doğurması aranmaz, tedbire aykırılık cezalandırılabilirlik için yeterlidir.

Maddede öngörülen temel ceza, iki aydan bir yıla kadar hapis cezasıdır. Suç, şikayete bağlı tutulmadığından yetkili makamlar tarafından re’sen soruşturulur ve kovuşturulur; mağdurun veya ilgililerin şikayeti aranmaz. Normun işlevi, karantina tedbirlerinin bağlayıcılığını ceza tehdidiyle güvence altına almak ve bu tedbirlerin fiilen uygulanmasını sağlamaktır. Böylece kamu sağlığına yönelik tehlike karşısında bireysel davranışların kolektif korumayı zayıflatması engellenmiş olur.

Gerekçe

Maddede, bulaşıcı hastalıklara yakalanmış veya bu hastalıklardan ölmüş bulunan kimselerin bulunduğu yerin karantina altına alınmasına dair yetkili makamlarca alınan tedbirlere uyulmaması, suç olarak tanımlanmıştır. Böylece kamu sağlığının korunması amacı güdülmektedir.

TCK m.195 ile İlgili Yargıtay Kararları

2 karar gösteriliyor.

10.CD E.2024/6206 K.2025/13599 Kanun Yararına Bozma

TCK'nın 195. maddesindeki suç için bulaşıcı hastalığın fennen ve tıbben belirlenmesi, hastalığa yakalanan veya bu nedenle ölen kişinin bulunduğu yerde yetkili makamlarca karantina uygulamasına başlanması ve bu yere ilişkin tedbire uyulmaması gerekir. Karantina kişiye değil hastalığın bulunduğu yere yönelik olmalı; belli bir yerin karantinaya alınmasına dair yetkili merci kararı ya da tedbiri yoksa söz konusu suç oluşmaz.

Detaylı özeti gör

Karar, suçun yapısını ve uygulama alanını birlikte açıklamıştır. Bu suç soyut tehlike suçudur; fail bakımından özel bir nitelik aranmaz ve mağdur toplumun tamamıdır. Suçun hukuki konusu, hastalığa yakalanmış veya bu nedenle ölmüş kişinin bulunduğu ve bundan dolayı karantinaya alınmış olan yerdir. Dolayısıyla suç ancak karantina altına alınmış bir yerde işlenebilir. Karantina, hastalığın yayılmasını önlemek amacıyla belirli bir bölge ya da yerin denetim altında tutulması ve giriş çıkışların engellenmesi olarak tanımlanmıştır. Daire buradan, hastalığa yakalandığından yalnızca şüphe edilen kişilerin bulunduğu yere yönelik tedbire aykırılığın suçu oluşturmayacağı sonucunu çıkarmıştır. Somut olayda kişi temaslı vaka olarak izolasyona alınmış, ertesi gün evde bulunmadığı tutanakla saptanmış ve hakkında mahkûmiyet kurulmuştur. Ancak dosyada yerin karantinaya alınmasına ilişkin bir karar bulunmadığından hüküm kanun yararına bozulmuş; CMK m.309/4-d uyarınca hüküm fıkrası beraat şeklinde değiştirilmiştir.

10.CD E.2024/776 K.2025/9091 Kanun Yararına Bozma

TCK'nın 195/1. maddesindeki suçun oluşması, bulaşıcı hastalığın fennen ve tıbben saptanmasına, hastalığa yakalanan veya bu hastalıktan ölen kişinin bulunduğu yerde yetkili makamların karantina uygulamasını başlatmasına ve bu yer için alınan tedbire uyulmamasına bağlıdır. Tedbir kişiye değil hastalığın bulunduğu yere ilişkin olmalı; belirli bir yerin karantinaya alınmasına yönelik yetkili merci kararı veya tedbiri bulunmuyorsa suç gerçekleşmez.

Detaylı özeti gör

Dosyadaki temel sorun, tedbirin kişiye mi yoksa belirli bir yere mi yöneldiğidir. Sağlık müdürlüğünün cevabi yazısına göre ilgili kişi, temaslı olması nedeniyle ikametinde on dört gün süreyle karantinaya alınmış; tedbir, filyasyon görevlilerince kendisine gün ve saati belirtilerek bildirilmiştir. Buna rağmen Daire, kanunun aradığı tedbirin kişiye değil hastalığın bulunduğu yere yönelik olması gerektiğini vurgulamıştır. Belirli bir yerin karantina altına alınmasına dair yetkili merci kararı veya tedbiri bulunmadıkça suç oluşmaz; kişiye bildirilmiş ev izolasyonu bu koşulu karşılamaz. Olay, önleyici kolluk devriyesi sırasında bir aracın durdurulmasıyla ortaya çıkmış; basit yargılama usulüyle mahkûmiyet kurulmuş ve karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir. Kanun yararına bozma istemi kabul edilerek hüküm bozulmuş, yüklenen fiil kanunda suç olarak tanımlanmadığı için hüküm beraat yönünde değiştirilmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.