İçeriğe geç

TCK Madde 198 Paraya eşit sayılan değerler

Özet 1 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 198, Devlet tarafından ihraç edilip de hamiline yazılı bonolar, hisse senetleri, tahviller ve kuponlar, yetkili kurumlar tarafından çıkarılmış olup da kanunen tedavül eden senetler, tahviller ve evrak ile milli ziynet altınları, para hükmündedir.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 198 - Paraya eşit sayılan değerler

Resmi Metin

Paraya eşit sayılan değerler

Madde 198- Devlet tarafından ihraç edilip de hamiline yazılı bonolar, hisse senetleri, tahviller ve kuponlar, yetkili kurumlar tarafından çıkarılmış olup da kanunen tedavül eden senetler, tahviller ve evrak ile milli ziynet altınları, para hükmündedir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.198, kamu güvenine karşı işlenen suçlar bakımından bir kapsam kuralıdır ve hangi değerlerin para hükmünde sayılacağını belirler. Bu hükme göre Devlet tarafından ihraç edilip hamiline yazılı bonolar, hisse senetleri, tahviller ve kuponlar, yetkili kurumlar tarafından çıkarılmış olup kanunen tedavül eden senetler, tahviller ve evrak ile milli ziynet altınları para hükmündedir. Böylece bu değerler, hukuki nitelikleri farklı olsa da ceza korumasında para ile eşit tutulur.

Kuralın hukuki sonucu, sayılan bu değerler üzerinde işlenen sahteciliğin parada sahtecilik suçu kapsamında değerlendirilmesidir. Yani bir kişi bu bono, senet, tahvil, kupon veya milli ziynet altınlarını sahte olarak üretir, ülkeye sokar, nakleder, muhafaza eder veya tedavüle koyarsa, eylemi TCK m.197’de düzenlenen parada sahtecilik hükümlerine göre cezalandırılır. TCK m.198’in işlevi, koruma alanını genişleterek para benzeri bu kıymetli değerleri de aynı güvence altına almaktır.

Gerekçe

Madde metninde paralara eşit sayılan değerler belirlenmiştir. Bu değerler, para değildir, ancak, bunlar da, herhangi bir devir ve ciro işlemine ihtiyaç bulunmaksızın, elden ele geçer ve gerektiğinde tediye vasıtası fonksiyonunu görürler; örneğin teminat olarak yatırılmaları olanaklıdır. Hükûmet tarafından ihraç olunan bonolar, hisse senetleri, tahvil ve kuponların bu madde gereğince para gibi sayılmaları için başta gelen koşul, Bakanlar Kurulu kararı uyarınca çıkarılmış ve Devlet Hazinesinin borçlandırılmış olmasıdır. Bu itibarla kamu iktisadî teşekküllerince ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca çıkarılan ve hamile yazılı bulunan bonolar madde kapsamına girmez. Yetkili kurumlar tarafından çıkarılan ve kanunen tedavül eden senetlerin madde kapsamına girebilmesi için, özel bir kanunla, ilgili kuruluşa kanunen böyle bir yetki verilmesi ve kuruluşlarca çıkarılan senedin kanunen tedavül etmesi yani kabulünün zorunlu olması gerekir. Bu gibi evrakı kâğıt paralardan ayıran husus, kâğıt paraların altınla veya madenî parayla değiştirilmesi talep edilmediği hâlde, yetkili kuruluşlarca çıkarılan bu gibi evrakın ya ibrazında veya belirli bir vadenin gelmesinde madenî veya kâğıt para ile değiştirilmesinin olanaklı bulunmasıdır. Maddede ayrıca millî ziynet altınlarından söz edilmekle beraber altın paradan ayrıca bahsedilmemiştir. Gerçekten, ister millî ister yabancı altın para “para” olmak vasfını muhafaza etmekte yani ülkemizde veya yabancı ülkede kanunen tedavülde bulunmakta ise, bunun diğer paralardan farkı olmaz. Altının borsalarda değer kazanması veya kaybetmesi yani altın paranın üzerinde yazılı nominal değerinden farklı bir kıymetle tedavül etmesi onun “para” olmak vasfına halel vermez. Buna karşılık, ülkemizde alınıp satılmakta olan ziynet altınlar, kanunen tedavül etmediklerinden “para” sayılmadıkları ve fakat bunların taklit veya tağyiri olanaklı bulunduğundan, bunlar hakkında son fıkraya ayrıca hüküm konulmuştur.

TCK m.198 ile İlgili Yargıtay Kararları

2 karar gösteriliyor.

CGK E.2016/1435 K.2019/624 İtirazın Reddi

TCK m.198 hangi değerlerin para hükmünde olduğunu belirler; bunlarda sahtecilik yapan kişi m.197'ye göre cezalandırılır. Suçun oluşması, para veya eş değer üzerindeki sahteliğin ilk bakışta ve kolayca anlaşılmamasına, başka deyişle belgenin aldatma yeteneği taşımasına bağlıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, parada sahteciliğin koruduğu kamu güveni ile suçun konusu olan değerleri ayrı başlıklarda ele alır. Kamu güveni zedelendiği için suçun mağduru toplumun tamamıdır; sahte para tedavüle sürülürse kişiler de zarar görebilir. Suçun tamamlanması için zarar doğması gerekmez, tedavüldeki paranın sahte biçimde üretilmesi yeterlidir. TCK m.197'deki üç suç tipi özgü suç değildir ve herkes tarafından işlenebilir. Paranın madeni veya kâğıt, milli veya yabancı olması fark yaratmaz; kanunen tedavülde bulunması aranır. Bunun için Devletçe basılması ve üzerinde yazılı değerle ödeme aracı sayılmasının kanunen emredilmesi gerekir. Bu ölçüt, tedavülden kaldırılmış antika paraları suçun konusu dışında bırakır. TCK m.198 ise korumayı paraya eşit sayılan değerlere genişletir.

CGK E.2016/1434 K.2019/623 İtirazın Kabulü

TCK'nın 198. maddesinde para hükmünde kabul edilen değerler gösterilmiş, bu değerlerde sahtecilik hâlinde failin aynı Kanun'un 197. maddesi gereğince cezalandırılması öngörülmüştür. Para ile ona eş tutulan değerlerde sahteciliğin suç sayılması, sahteliğin ilk bakışta ve kolayca fark edilememesine, diğer bir anlatımla aldatma yeteneği taşımasına bağlıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, aldatma yeteneğini görünüşe ilişkin nesnel bir eşik olarak somutlaştırır. Suça konu değer, belirsiz sayıdaki kişi tarafından gerçeğinden ayırt edilemiyor ve tedavüle sunulduğunda çok sayıda kişinin onu gerçek sanmasına elverişli görünüyorsa bu yetenek vardır. Değerlendirmenin usulü de açıklanmıştır: CMK m.73 uyarınca para ile Devletin çıkardığı tahvil ve hazine bonosu benzeri değerlerde sahtecilik söz konusu olduğunda el konulan değerlerin tamamı, asıllarını tedavüle çıkaran kurumların merkez veya taşra birimlerine incelettirilir; yabancı devletlerin para ve değerleri için yetkili Türk makamlarının görüşü alınır. İlgili yönetmelik, sahteliğinden şüphelenilen banknotların incelenmesinde Merkez Bankası birimlerini yetkili kılar ve yabancı banknotlar için de aynı usulü öngörür.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.