Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 534 Komisyoncu: Özen borcu
TBK 534, satım komisyoncusu, satılmak üzere kendisine gönderilen eşya açıkça ayıplıysa vekâlet verenin taşıyıcıya karşı haklarını korumak için gerekeni yapmak, zararı tespit ettirmek, eşyayı olabildiğince koruma altına almak ve durumdan vekâlet vereni hemen bilgilendirmekle yükümlüdür; aksi takdirde her türlü ihmalinden doğan zarardan sorumlu olur. Eşya kısa sürede bozulabilecek nitelikteyse komisyoncu, vekâlet vereni hemen bilgilendirmek koşuluyla eşyayı satmakla yükümlüdür.
Resmi Metin
Özen borcu
Madde 534- (1) Satılmak üzere kendisine gönderilen eşya açıkça ayıplı ise komisyoncu, vekâlet verenin taşıyıcıya karşı haklarının korunması için gerekeni yapmak, zararı tespit ettirmek, olabildiğince eşyayı koruma altına almak ve durumdan vekâlet vereni hemen bilgilendirmekle yükümlüdür; aksi takdirde, her türlü ihmalinden doğan zarardan sorumlu olur.
(2) Satılmak üzere gönderilen eşya kısa sürede bozulabilecek nitelikte ise komisyoncu, vekâlet vereni hemen bilgilendirmek koşuluyla eşyayı satmakla yükümlüdür.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Komisyoncu, malı satmak için elinde bulundursa da onu koruma yükümlülüğü altındadır; bu yüzden gelen eşyanın açıkça ayıplı olduğunu görürse pasif kalamaz. Pratikte kritik olan zincirdir: taşıyıcıya karşı vekâlet verenin haklarını korumak (ihtirazi kayıt, tutanak), zararı bir tespitle belgelemek, malı koruma altına almak ve vekâlet vereni gecikmeksizin bilgilendirmek. Sık yapılan hata, komisyoncunun “malın sahibi ben değilim” diyerek beklemesidir; oysa bu ihmal onu her türlü zarardan sorumlu kılar. Eşya kısa sürede bozulacak nitelikteyse tablo tersine döner: komisyoncu, vekâlet vereni haberdar etmek koşuluyla malı satmakla yükümlüdür; satıştan kaçınıp değer kaybına yol açmak da sorumluluk doğurur. Vekâlet veren açısından pratik tavsiye, sevkiyat öncesi bildirim kanalını ve tespit yetkisini yazılı netleştirmektir. Bu özen borcu, TBK m.532 vd. komisyon ilişkisinin ve dolaylı temsilin bir uzantısıdır; komisyoncu kendi adına ama vekâlet veren hesabına hareket ettiğinden, koruma ve bildirim yükü doğrudan ona düşer.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 534. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 418 inci maddesini karşılamaktadır.
Tasarının iki fıkradan oluşan 534 üncü maddesinde, komisyoncunun özen borcu düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 418 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan “2. Eşyaya ihtimam” şeklindeki ibare, Tasarıda “2. Özen borcu” şeklinde değiştirilmiştir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 418 inci maddesi üç fıkradan oluştuğu halde, bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları, birbiriyle bağlantılı oldukları göz önünde tutularak, Tasarının 534 üncü maddesinin birinci fıkrasında, tek fıkra halinde kaleme alınmıştır.
818 sayılı Borçlar Kanununun 418 inci maddesinin birinci fıkrasında kullanılan “eşyanın bozukluğu göze çarpıyorsa” şeklindeki ibare, Tasarıda “eşya açıkça ayıplı ise” şeklinde düzeltilmiştir.
Sistematik yapısı ile metninde yapılan düzeltme ve arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.