Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 458 Pazarlamacılık sözleşmesi: Hapis hakkı
TBK 458, pazarlamacı; pazarlamacılık ilişkisinden doğan muaccel alacaklar ile işverenin ödeme güçsüzlüğüne düşmesi durumunda henüz muaccel olmayan alacaklarının güvence altına alınması için, taşınırlar, kıymetli evrak ve tahsil yetkisine dayanarak müşterilerden almış olduğu paralar üzerinde hapis hakkına sahiptir; ancak araç ve taşıma belgelerini, fiyat tarifelerini, müşterilerle ilgili kayıtlar ile diğer belgeleri alıkoyamaz.
Resmi Metin
Hapis hakkı
Madde 458- (1) Pazarlamacılık ilişkisinden doğan muaccel alacaklar ile işverenin ödeme güçsüzlüğüne düşmesi durumunda, henüz muaccel olmayan alacakların güvence altına alınması için pazarlamacı, taşınırlar, kıymetli evrak ve tahsil yetkisine dayanarak müşterilerden almış olduğu paralar üzerinde hapis hakkına sahiptir.
(2) Pazarlamacı, araç ve taşıma belgelerini, fiyat tarifelerini, müşterilerle ilgili kayıtlar ile diğer belgeleri alıkoyamaz.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu düzenleme, pazarlamacının işverene yönelen para alacaklarını fiilî bir güvenceye kavuşturur. Hapis hakkı kural olarak muaccel alacaklar için doğar; yalnız işveren ödeme güçsüzlüğüne düşerse henüz muaccel olmayan alacaklar da kapsama girer. Konusu sınırlıdır: pazarlamacının elindeki taşınırlar, kıymetli evrak ve tahsil yetkisine dayanarak müşterilerden topladığı paralar. Buna karşılık araç, taşıma belgeleri, fiyat tarifeleri ve müşteri kayıtları gibi işletme belgeleri işverenin sayılır; bunlar alıkonulamaz ve sona ermede iadesi gerekir (TBK m.460). TMK m.950 vd.daki genel hapis hakkına göre burada özel ve dar bir çerçeve bulunduğundan, genel hükümlere dayanıp belge alıkoymak isabetsizdir. Uygulamada sık karışan nokta, bağımlı pazarlamacının bu hakkının bağımsız acentenin (TTK m.102 vd.) yasal rehin/hapis hakkıyla bir tutulmasıdır. Tahsil edilen paraları güvence dışına çıkarmadan, alacak ile güvence bağını yazılı biçimde belgelemek yerinde olur.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 458. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, “4. Hapis hakkı” kenar başlıklı yeni bir maddedir.
Tasarının iki fıkradan oluşan 458 inci maddesinde, pazarlamacının hapis hakkı düzenlenmektedir.
Maddenin birinci fıkrasında, pazarlamacılık ilişkisinden doğan muaccel alacaklar ile işverenin ödeme güçsüzlüğüne düşmesi durumunda henüz muaccel olmayan alacakların güvence altına alınması için pazarlamacının, taşınırlar, kıymetli evrak ve tahsil yetkisine dayanarak müşterilerden almış olduğu paralar üzerinde hapis hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.
Maddenin ikinci fıkrasında ise, pazarlamacının, araca ve taşımaya ilişkin belgeleri, fiyat tarifelerini, müşterilerle ilgili kayıtlar ile diğer belgeleri alıkoyamayacağı ifade edilmiştir.
Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 349e maddesi göz önünde tutulmuştur.