TBK Madde 359 - Ürün kirası: Tutanak düzenleme

Ürün kirasında işletme, kiracıya sadece çıplak taşınmaz değil; çoğu zaman traktör, sürü ya da hazır stokla birlikte teslim edilir. Bu envanterin değerini taraflar birlikte takdir edip iki nüshalık imzalı tutanağa bağlamadan işe başlanırsa, kira sonunda “ne teslim aldın, ne kadarını yıprattın” tartışması neredeyse kaçınılmazdır. Pratikte tutanak, geri verme borcunun ölçüsünü belirleyen temel belgedir: kural olarak hesap tutanaktaki değer üzerinden görülür. Ancak bu mutlak bir tavan değildir; kiraya veren olağan kullanımı aşan yıpranma, hasar veya kiracının diğer borçları için tutanak değerinin ötesinde de talepte bulunabilir.

Tutanağın hiç düzenlenmemesi ya da tek nüsha kalması ise ispat zeminini kaydırır: değeri veya içeriği (çoğunlukla eksiği, hasarı) ileri süren taraf, dayanağı olmadığından bunu ispatlamakta ciddi güçlük yaşar. Sık yapılan hata, demirbaşı şifahi sayıp geçmek ve değer biçmeyi imzadan sonraya ertelemektir; bu da rakamı tek taraflı dayatma riskini doğurur. Tarafların tutanağı imza anında, fiziki sayımla ve mümkünse fotoğraf ekiyle düzenlemesi en güvenli yoldur.