TBK Madde 302 Kiraya verenin borçları: Vergi ve benzeri yükümlülüklere katlanma borcu

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 302, kiralananla ilgili zorunlu sigorta, vergi ve benzeri yükümlülüklere, aksi kararlaştırılmamış veya kanunda öngörülmemiş ise, kiraya veren katlanır.

Resmi Metin

Vergi ve benzeri yükümlülüklere katlanma borcu

Madde 302- Kiralananla ilgili zorunlu sigorta, vergi ve benzeri yükümlülüklere, aksi kararlaştırılmamış veya kanunda öngörülmemiş ise, kiraya veren katlanır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Pratikte bu kural, taraflar sözleşmede aksini yazmadıkça emlak vergisi, zorunlu sigorta primi ve benzeri kamusal yüklerin kiraya verene ait olduğunu söyler; yani kira sözleşmesinde hüküm yoksa kiracıdan bu kalemler istenemez. Kural emredici değildir: konut ve çatılı işyeri dışındaki kiralarda taraflar bu yükü serbestçe kiracıya geçirebilir.

Asıl çekişme, bu yüklerin sözleşmeyle kiracıya yıkılıp yıkılamayacağında çıkar. Konut ve çatılı işyeri kiralarında, kiracıya kira ve yan gider dışında ek ödeme yükleyen şartlar TBK m.346 nedeniyle geçersiz sayılabilir; bu yüzden “emlak vergisini kiracı öder” tipi maddeler riskli olup somut olayda iptal edilebilir. Kiraya veren açısından sık hata, bu kalemleri kiracıdan tahsil edip sonradan dava ile geri istenmesidir; kiracı açısından ise ödediğini ispatlayıp sebepsiz zenginleşme ile geri alma imkânı gündeme gelir.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 302. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 258 inci maddesinin birinci fıkrasını karşılamaktadır.

Tasarının tek fıkradan oluşan 301 inci maddesinde, kiraya verenin vergi ve benzeri yükümlülüklere katlanma borcu düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 258 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan “D. Mükellefiyet ve vergileri ve tamiri tahammül” şeklindeki ibare, Tasarının 301 inci maddesinde “II. Vergi ve benzeri yükümlülüklere katlanma borcu” şeklinde değiştirilmiştir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 258 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan “tamiri tahammül” şeklindeki ibareye, bu konunun Tasarının 302 nci maddesinde özel olarak düzenlenmesi sebebiyle, Tasarının 301 inci maddesinin kenar başlığında yer verilmemiştir.

Kaynak İsviçre Borçlar Kanunundaki düzenlemeden farklı olarak, Tasarının 301 inci maddesine “aksi kararlaştırılmamış veya kanunda öngörülmemiş ise” şeklindeki ibare eklenmiştir. Böylece, hükmün emredici nitelikte olmadığı belirtilmiştir. Nitekim, İsviçre’de de, kaynak hükmün emredici nitelikte olmadığı kabul edilmektedir.

Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 256b maddesi göz önünde tutulmuştur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.302 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2024/594 K. 2025/111 Onama

Kiralananla ilgili vergi ve benzeri yükümlülüklere, sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa kiraya veren katlanır; bu nedenle kiracı, sözleşmede öngörülmediği sürece kararlaştırılan bedel dışında stopaj (vergi kesintisi) bedelinden sorumlu tutulamaz.

Detaylı özeti gör

Kiraya veren davacı, davalı kiracıyla yaptığı 09.05.2008 tarihli otel işletme sözleşmesinde yıllık 90.000 USD + KDV olarak belirlenen kira bedelinin net olduğunu, buna stopajın da eklenmesi gerektiğini ve davalının stopajı ödemediği için kirayı eksik ödediğini ileri sürerek 2020-2021 dönemi için toplam 1.000 TL eksik kiranın tahsilini istemiştir. İlk derece mahkemesi bedeli brüt kabul edip, bölge adliye mahkemesi de stopajın ayrıca kararlaştırılmadığından bedele dahil olduğu gerekçesiyle talebi reddetmiştir. Yargıtay, sözleşmede stopaj kararlaştırılmadığından davalı kiracının sözleşmedeki tutar dışında bundan sorumlu olmadığını belirterek kararı onamıştır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2018/4702 K. 2019/7831 Bozma

Kiralananla ilgili vergi ve benzeri yükümlülüklere, aksi kararlaştırılmamış veya kanunda öngörülmemişse kiraya veren katlanır; KDV'nin kiracıya ait olacağı açıkça kararlaştırılmamışsa kira KDV dahil brüt kabul edilir ve kiracı KDV'den sorumlu tutulamaz.

Detaylı özeti gör

Davacı şirket, davalıyla imzaladığı 07/11/2013 tarihli sözleşme kapsamında İzmir'de 12 ayrı çadır kurulumu hizmeti verdiğini ve 131.511,00 TL bedelli faturanın ödenmediğini ileri sürerek icra takibine vaki itirazın iptalini istemiş; davalı ise kendisine sunulan bir hizmet bulunmadığını savunmuştur. İlk derece mahkemesi bilirkişi raporu doğrultusunda davayı kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi davalının istinafını kısmen kabul etmiştir. Yargıtay, kararlaştırılan 111.450,00 TL çadır kiralama bedelinde KDV'nin kiracıya yükleneceğinin ya da bedelin net olduğunun belirtilmediğini, bu nedenle bedelin KDV dahil brüt sayılması ve davalı kiracının KDV tutarından sorumlu tutulamayacağı gözetilmeden hüküm kurulmasını hukuka aykırı bularak kararı davalı yararına bozmuştur.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2018/6066 K. 2018/12636 Onama

Kiralananla ilgili zorunlu sigorta, vergi ve benzeri yükümlülüklere; taraflarca aksi kararlaştırılmamış veya kanunda öngörülmemiş ise kiraya veren katlanır.

Detaylı özeti gör

Davacı kiraya veren ile davalı kiracı arasındaki kira sözleşmesinde emlak ve çevre temizlik vergisinin kiracıya ait olduğu kararlaştırılmıştır. Kiracının ödemediği 2013-2015 yıllarına ilişkin vergi borçlarını vergi dairesine kendisi ödeyen davacı, başlattığı icra takibine kiracının itirazı üzerine itirazın iptali, icra inkar tazminatı ve tahliye istemiş, mahkeme davayı kısmen kabul etmiştir. Yargıtay, davalının alacak ve tahliyeye yönelik temyiz itirazlarını reddetmiş; ancak ilk kararda reddedilip davacı tarafından temyiz edilmeyen icra inkar tazminatının sonradan davacı lehine hükmedilmesini davalı yararına oluşan usuli kazanılmış hakkın ihlali sayarak, hükmü bu yönden düzelttikten sonra düzeltilerek onamıştır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2017/12206 K. 2018/6891 Onama

Kiralananla ilgili zorunlu sigorta, vergi ve benzeri yükümlülüklere, aksi kararlaştırılmamış veya kanunda öngörülmemiş ise kiraya veren katlanır; ancak Katma Değer Vergisi gibi kanunda öngörülen yükümlülükler bu kuralın istisnasını oluşturur.

Detaylı özeti gör

Kiraya veren, akaryakıt istasyonu olarak kiraladığı taşınmazın KDV dahil kira alacağını ödemeyen kiracıya karşı başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini ve icra inkar tazminatını istemiş; kiracı ise KDV'den sorumlu olmadığını savunmuştur. Önceki bozma kararına uyan mahkeme, 72.000 USD tutarındaki KDV yönünden davayı reddetmiştir. Yargıtay, icra takibinde kötüniyeti ispatlanamayan davacı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilemeyeceğinden bu tazminatı hükümden çıkarmış, ödenen 400.000 USD asıl alacak için verilen icra inkar tazminatındaki oran eksikliğini de gidererek hükmü düzeltilerek ONAMIŞTIR.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2017/2696 K. 2018/1996 Bozma

Kiralananla ilgili vergi ve benzeri yükümlülüklere kural olarak kiraya veren katlanır; ancak sözleşmeyle aksi kararlaştırılıp yükümlülük kiracıya bırakılmışsa, bunu ödemeyip kiraya verene ödeten kiracı, kiraya verenin ödediği bedelden sorumlu olur.

Detaylı özeti gör

Dükkan niteliğindeki taşınmazın 06.09.2010 tarihli kira sözleşmesinin özel şartlarında stopajın kiracı tarafından ödeneceği kararlaştırılmasına rağmen kiracı ödememiş; kiraya veren davacı, düzeltme beyannamesiyle kendisi ödemek zorunda kaldığı stopaj ile hor kullanma tazminatının tahsilini istemiştir. Yerel mahkeme davayı kısmen kabul edip hor kullanma bedeline hükmetmiş, stopaj talebini ise reddetmiştir. Yargıtay, hor kullanmaya ilişkin sair temyiz itirazlarını reddetmekle birlikte, sözleşmeyle stopaj borcunun davalı kiracıya yüklendiğini ve kiracının ödemediği bedelin davacı kiraya veren tarafça ödendiğini vurgulayarak, davacının ödediği stopaj bedelinin hüküm altına alınması gerekirken eksik incelemeyle reddedilmesini isabetsiz bulmuş ve hükmü davacı yararına bozmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!