TBK Madde 301 - Kiraya verenin borçları: Teslim borcu

Kafe işletmek üzere taşınmaz kiralayan ve hava parası ile çeşitli masraflar yapan davacı kiracı, kira süresi dolmadan kiralananın riskli yapı olarak tespitiyle kentsel dönüşüm kapsamına alınıp tahliye ettirilmesi üzerine kiraya verenden yaptığı masrafların tazminini, tahliye sırasında yaşanan hırsızlık için de kiraya veren ve müteahhit şirketten tazminat istemiştir. İlk derece mahkemesi kiraya verenin yıkımda kusuru bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay ise riskli yapı niteliğinin teslim anında mevcut olan ve malik tarafından bilinmesi gereken önemli bir ayıp olduğunu, kiraya verenin durumu bilmediği iddiasının iyiniyet kurallarıyla bağdaşmadığını belirterek kusurlu sayılması gerektiğini, sökülüp götürülemeyecek zorunlu ve faydalı masrafların saptanarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğini vurgulayarak kararı bozmuştur.

Dükkanını dekorasyon için boşaltan davacı kiracı, davalı kiraya verenin taşınmaza tespit yaptırıp anahtarları değiştirerek el koyduğunu, ihtara rağmen anahtarı vermeyip yeri üçüncü kişiye kiraladığını ileri sürerek anahtar teslimi ile ıslahla 6.980,40 TL tazminat istemiş; kiraya veren birleşen davada ödenmeyen kira ve zarar için başlattığı takibe yapılan itirazın iptalini talep etmiştir. Yerel mahkeme asıl ve birleşen davayı kısmen kabul etmiş, önceki bozmaya uyularak zarar araştırılmıştır. Yargıtay delil takdirini yerinde görmüş, yalnızca tazminata ıslah tarihinden faiz işletilmemesi nedeniyle hükmü HUMK m.438/7 uyarınca düzelterek onamıştır.

Sağlık merkezi olarak kullanılacak taşınmaz için 2006'da 5+5 yıl süreli kira sözleşmesi imzalayan kiracı, tadilat projesine göre en geç 2007 başında teslim edilmesi gereken kiralananın süresinde teslim edilmediğini, geç teslim nedeniyle odaların atıl kalıp gelir sağlanamadığını ileri sürerek maddi ve manevi tazminat istemiş; kiraya veren ise tadilat projesinin belediyece onaylanmadığını savunmuştur. Yargıtay, kâr kaybı zararının TBK m.408'deki kesinti yöntemiyle ve kiracının ödemesi gereken kira bedelleri de gider olarak dikkate alınıp hakkaniyete uygun bir indirim yapılarak hesaplanması gerekirken, eksik inceleme ve çelişkili bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurulmasını isabetsiz bularak kararı davalılar yararına bozmuştur.

Davacı, davalıya ait taşınmazı 11.05.2013 tarihli sözleşmeyle bale ve müzik kursu olarak kiralamış; Kadıköy Belediyesi'nin riskli yapı tespiti ve davalının 13.04.2015 tarihli tahliye ihtarı üzerine taşınmazı boşaltmak zorunda kaldığını belirterek 30.000 TL maddi ve 50.000 TL manevi tazminat istemiştir. Yerel mahkeme kiraya verenin kusuru bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş; Yargıtay ise riskli yapının malikçe bilinmesi gereken bir ayıp olduğunu, davalının kusurlu sayılması gerektiğini ve davacının faydalı-zorunlu masraf ile kâr kaybını talep edebileceğini belirterek eksik araştırma nedeniyle hükmü davacı yararına bozmuştur.

Davacı, davalı Belediye ile imzaladığı 3 yıl süreli kira sözleşmesiyle lokanta ve çay bahçesini kiraladığını, ancak çay bahçesi kendisine teslim edilmediği halde 2011 kira bedelinin tam bedel üzerinden tahsil edildiğini ileri sürerek menfi tespit ile kira bedelinden indirim istemiştir. Belediye, yalnız lokantanın kiralandığını, çay bahçesinin üçüncü kişilere ait olduğunu savunmuş; Sulh Hukuk Mahkemesi süresinde ayıp ihbarı yapılmadığı ve tahliye gerçekleşmeden faydalı masraf talebinin dinlenemeyeceği gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Yargıtay ise mahkemece yeniden keşif yapılarak sözleşmede kiralanan alan ile fiilen kullanılan alanın tespit edilmesi, kullanılan alanın daha az olması halinde TBK m.307 uyarınca ayıpla orantılı indirim yapılması gerektiğini belirterek hükmü eksik inceleme nedeniyle bozmuştur.