TBK Madde 161 Zamanaşımı: İleri sürülmesi

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 161, zamanaşımı ileri sürülmedikçe hâkim bunu kendiliğinden (re'sen) göz önüne alamaz; zamanaşımının hükme esas alınması, ilgilinin bunu def'i olarak ileri sürmesine bağlıdır.

Resmi Metin

İleri sürülmesi

Madde 161- Zamanaşımı ileri sürülmedikçe, hâkim bunu kendiliğinden göz önüne alamaz.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu kuralın pratik sonucu nettir: zamanaşımı bir def’idir, itiraz değildir; ileri sürülmedikçe hâkim alacağın süresi dolmuş olsa bile davayı reddedemez. Davalı vekili için bu, en geç cevap dilekçesinde (ıslah/ileri sürme sınırlarına dikkat ederek, süresinde) açıkça beyan edilmesi gereken bir savunmadır. Cevap dilekçesinde unutulan zamanaşımı def’i, çoğu halde sonradan ileri sürülemez ve müvekkil aleyhine tahsil edilebilir olmayan bir borcun mahkûmiyetine dönüşür; bu, meslekî sorumluluk doğuran klasik bir ihmaldir.

Davacı tarafında ise bu kural bir fırsat penceresidir: karşı tarafın def’iyi süresinde ileri sürmemesi alacağı dava edilebilir kılar. Yine de buna güvenip alacağı uzun süre bekletmek doğru strateji değildir; borçlunun ihtirazî kayıtla ödeme veya ikrar gibi davranışlarının zamanaşımını kestiği ya da yeniden işlettiği hallerle birlikte değerlendirip dosyayı süre dolmadan harekete geçirmek esastır.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 161. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 140. maddesini karşılamaktadır.

Tasarının tek fıkradan oluşan 160. maddesinde, zamanaşımının ileri sürülmesi düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 140. maddesinin kenar başlığında kullanılan “VIII. Müruru zamanın dermeyanı lüzumu” şeklindeki ibare, Tasarıda “H. İleri sürülmesi” şeklinde değiştirilmiştir.

Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

ADALET KOMİSYONU RAPORU

– Tasarının 158, 159, 160, 161 ve 162. maddeleri teselsül nedeniyle 159, 160, 161, 162 ve 163. maddeler olarak aynen kabul edilmiştir.

TBMM Tartışma ve Kabul Metni

161. maddeyi oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler… Kabul etmeyenler… Kabul edilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.161 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 3.HD E. 2013/13740 K. 2013/16740 Bozma

Zamanaşımı ileri sürülmedikçe hâkim bunu kendiliğinden göz önüne alamaz; bu nedenle zamanaşımı def'inden yalnızca onu ileri süren davalı yararlanır, aralarında teselsül bulunsa dahi def'ide bulunmayan diğer müteselsil borçlular bu def'iden yararlanamaz.

Detaylı özeti gör

Davacı idare, 5258 sayılı Kanun kapsamında ölü olduğu halde sistemden silinmemiş kayıtlar nedeniyle davalıların murisi (aile hekimi) adına 15.09.2005-28.02.2009 arasında yapılan 6.571,85 TL fazla ödemenin (4.932,84 TL ana para + 1.639,01 TL faiz) sebepsiz zenginleşmeye dayalı tahsili için 21.05.2012'de murisin üç mirasçısına karşı dava açmıştır. Davalılardan yalnız birinin vekili süresinde zamanaşımı def'i ileri sürmüş, diğer iki davalı davaya cevap vermemiştir. Yerel mahkeme, def'i esas alarak davayı tümden reddetmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, TBK m.161 uyarınca zamanaşımından yalnız def'i ileri süren davalının yararlanabileceğini, aralarında teselsül bulunsa dahi def'ide bulunmayan diğer müteselsil borçluların bu def'iden istifade edemeyeceğini belirterek, davanın tümden reddini isabetsiz görmüş ve hükmü davacı vekilinin temyizi üzerine oybirliğiyle bozmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.161 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2021/2104 K. 2021/1470 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Trafik kazasına dayalı maddi tazminat davasında daire, zamanaşımının def'i niteliğinde olduğunu ve TBK m.161 uyarınca ileri sürülmedikçe hâkimce kendiliğinden gözetilemeyeceğini belirtmiş; arabuluculukla duran süreyi hesaplayarak zamanaşımının dolmadığı sonucuna varmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Trafik kazasında yolcu olarak yaralanan davacı, zorunlu mali sorumluluk sigortacısından maddi tazminat istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı zamanaşımından reddetmiştir. Daire, yaralamalı trafik kazasında uzamış ceza zamanaşımının dikkate alınacağını, dava şartı olan arabuluculuk başvurusuyla zamanaşımının durduğunu ve son tutanağın düzenlendiği tarihten sonra durduğu süre kadar uzayarak işlemeye devam ettiğini hesaplayarak davanın süresinde açıldığını saptamış; ayrıca esasa ilişkin delillerin toplanmadığını belirterek istinaf başvurusunu kabul etmiş, kararı kaldırıp dosyayı yeniden görülmek üzere ilk derece mahkemesine göndermiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!