TBK Madde 153 - Zamanaşımının durması

Davacı kadın, 1984'te davalının oğlu ile evlenip 1996'da boşandığını, düğünde takılan ziynetlerin evlilikten kısa süre sonra arazi alma bahanesiyle davalılarca alınıp iade edilmediğini ileri sürerek ziynetlerin aynen iadesini, olmazsa bedelinin tahsilini istemiştir. Davalılar tebligatın usulsüzlüğü ve zamanaşımı savunmasında bulunmuş; ilk derece mahkemesi istemi tazminat sayıp on yıllık sürenin dolduğu gerekçesiyle davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi de istinafı esastan reddetmiştir. Yargıtay ise düğünde takılan ziynetin kadının kişisel malı ve istemin istihkak niteliğinde olduğunu belirterek, ziynetlerin varlığına dair fotoğraf, tanık ve yemin delillerinin toplanıp değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmiş; eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme nedeniyle ilk derece kararını davacı yararına bozmuş, bölge adliye mahkemesi kararının da kaldırılmasına hükmetmiştir.

Taraflar 1977'de evlenmiş, Hollanda Utrecht mahkemesince boşanmalarına karar verilmiş; yabancı boşanma ilamı 16.01.2002'de, tenfiz kararı ise Burdur mahkemesince verilip 03.06.2004'te kesinleşmiştir. Davacı eş, evlilik birliği içinde edinilen araç ve taşınmazlardan kaynaklanan katkı payı alacağını 15.02.2012'de açtığı davayla istemiş; davalı, on yıllık zamanaşımının yabancı boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren işlediğini ve dolduğunu savunmuştur. Yerel mahkeme davayı zamanaşımından reddetmiş, Özel Daire karar düzeltme aşamasında hükmü bozmuş, mahkeme direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, tenfiz kararı kesinleşmeden mal rejimi tasfiyesinin istenemeyeceği, dolayısıyla zamanaşımının tenfizin kesinleştiği 03.06.2004 tarihinden işlemeye başlayacağı ve davanın süresinde açıldığı gerekçesiyle direnme kararını çoğunlukla bozmuştur.

Davacı kadın, 15.01.2010 tarihinde evlendiği davalıdan, düğünde takılan ziynet eşyaları ile çeyiz eşyalarının aynen iadesini, mümkün olmaması halinde bedeli olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 30.000 TL'nin tahsilini istemiş; davalı ise zamanaşımı def'inde bulunarak davanın reddini savunmuştur. Yerel mahkeme davayı zamanaşımı nedeniyle reddetmiş, hükmü davacı temyiz etmiştir. Yargıtay, dava konusu eşyaların mevcut olması halinde uyuşmazlığın mülkiyet hakkına dayanacağını ve zamanaşımının söz konusu olamayacağını, eşyaların var olmadığının tespiti halinde ise istemin tazminata dönüşeceğini ve TBK m.146'daki on yıllık sürenin boşanma kararının kesinleştiği 01.10.2012 tarihinden başlayacağını belirtmiştir. Dava 03.08.2015'te açıldığından on yıllık sürenin henüz dolmadığı, mahkemece işin esasına girilmesi gerekirken zamanaşımından ret kararı verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle hüküm davacı yararına bozulmuştur.

Davacı kadın, düğünde takılıp kişisel malı sayılan altın ve takıların davalı eski eşi tarafından evliliğin devamı sırasında rızası olmaksızın alındığını ileri sürerek bunların bedelinin tahsilini istemiştir; taraflar 11.05.1990 tarihinde evlenmiş, boşanma kararı 07/02/2007'de kesinleşmiş, eldeki dava ise 08/12/2015'te açılmıştır. Yerel mahkeme, boşanma davasının açıldığı tarihi esas alarak davayı zamanaşımı nedeniyle reddetmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, takıların mevcut olmaması halinde istemin TBK m.146'daki on yıllık zamanaşımına tabi olduğunu, ancak bu sürenin boşanma kararının kesinleştiği 07/02/2007 tarihinden işlemeye başlayacağını ve dava tarihine kadar henüz dolmadığını belirterek, işin esasına girilip delillerin toplanması gerektiği gerekçesiyle hükmü davacı yararına bozmuştur.