İcra Mahkemesinde Şikayet
Şikayet icra-iflas hukukunun temel konularından birisi olup, bütün takiplerde ve takibin bütün aşamalarında ortaya çıkabilecek (başvurulabilecek) bir icra hukuku kurumudur. Şikayet, icra-iflas organlarının (genellikle icra müdürünün), icra-iflas hukukuna aykırı olarak yaptıkları işlemlerin düzeltilmesini veya iptal edilmesini sağlayan kendine özgü bir yoldur.
Şikayet, icra hukuku kurallarına aykırılık nedenine dayanır; maddi hukuk kurallarına aykırılık şikayet nedeni teşkil etmez.
Şikayet, teknik anlamda bir dava olarak nitelenemeyeceği gibi, teknik anlamda bir kanun yolu olarak da nitelendirilemez.
Ancak, dava olarak nitelendirilemese de, bu yola başvurandan karar ve ilam harcı alınır.
İcra organının şikayete konu işlemi, olumlu bir işlem olabileceği gibi, olumsuz bir işlem de olabilir.
Ayrıca, bu yola başvurulabilmesi için, işlemi yapan icra organının kusurlu olması gerekmediği gibi, bu yola başvuranın zarar görmüş olması da gerekmez.
Şikayetin süresi ise, hak düşürücü nitelikte olup, sürenin geçip geçmediği, bunu inceleyecek olan mahkeme tarafından re’sen (kendiliğinden) gözetilir.
Şikayet, sadece takibin taraflarının (yani alacaklı ve borçlunun) başvurabileceği bir yol değildir. Bunların yanında, icra takibi esnasında menfaati ihlal edilen üçüncü kişiler (örneğin, istihkak iddiası dikkate alınmayan üçüncü kişiler) de bu yola başvurabilir.
Şikayet kural olarak, icra mahkemesine yapılır. Yetkili icra mahkemesi, şikayet konusu işlemi yapan icra dairesinin bağlı bulunduğu icra mahkemesidir. İcra mahkemesenin yetkisi kesindir. Ancak haciz istinabe yoluyla yapılmışsa, haciz işlemine karşı şikayet “istinabe olunan” icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesine yapılır. İcra mahkemesi yerine icra dairesine yapılan şikayet hukuki sonuç doğurmaz.
Şikayet yetkili icra mahkemesine gönderilmek üzere başka bir icra mahkemesi aracılığıyla yapılabilir.
İcra organı şikayet yolunda tam anlamıyla taraf konumunda değildir. Buna karşılık, şikayeti duruşmalı olarak inceleyen icra mahkemesi, gerekli görürse, işlemi yapan icra dairesinden açıklama yapmasını isteyebilir.
Şikayet başvurusu yazılı olarak yapılabileceği gibi, sözlü olarak da yapılabilir.
Şikayet basit yargılama usulüne göre incelenir.
Şikayet incelemesinde, tanık dinlenebileceği gibi, keşif yapılabilir ve bilirkişi incelemesi de yapılabilir.
Şikayet duruşmalı yapılacaksa, duruşmalar en fazla 30 gün ertelenebilir. Duruşmasız incelenen hallerde, 10 gün içinde karara bağlanmak zorundadır.
Şikayet duruşmalı olarak görülüyorsa dosyanın işlemden kaldırılmasına ilişkin hükümler uygulanmaz. Yani iki taraf gelmese bile şikayet dosyası işlemden kaldırılmaz.
İcra mahkemesinin şikayet sonucunda verdiği bazı kararlar, temyiz edilebilir. İcra iflas kanunu madde 363’e giren kararlardan olması gerekir.
Şikayeti inceleyen icra mahkemesi, şikayet sonucunda, kural olarak, icra müdürü yerine geçerek işlemi bizzat kendisi yapamaz. Yalnız işlemin düzeltilmesinin gerekli olduğu hallerde işlemi düzelterek bizzat kendisi yapar.
İcra müdürü de şikayet sonucunda icra mahkemesinin verdiği karara direnemez; yani mahkemenin kararı doğrultusunda işlem yapmak zorundadır.
