TBK Madde 232 Satış bedelinin ödenmesi ve satılanın devralınması

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TBK 232, alıcı, satış sözleşmesinde kararlaştırıldığı biçimde satış bedelini ödemek ve kendisine sunulan satılanı devralmakla yükümlüdür; aksine yerel âdet veya anlaşma yoksa satılanın hemen devralınması gerekir.

Resmi Metin

Satış bedelinin ödenmesi ve satılanın devralınması

Madde 232- (1) Alıcı, satış sözleşmesinde kararlaştırılmış olduğu biçimde satış bedelini ödemek ve kendisine sunulan satılanı devralmakla yükümlüdür.

(2) Aksine yerel âdet veya anlaşma yoksa, satılanın hemen devralınması gereklidir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde alıcının iki temel borcunu düzenler: kararlaştırılan biçimde satış bedelini ödemek ve kendisine sunulan satılanı devralmak. Aksine yerel âdet veya anlaşma yoksa satılanın hemen devralınması gerekir; bu, kural olarak peşin ifa karinesini yansıtır. Pratikte iki ayrı temerrüt ayrımı önemlidir: alıcı satılanı haklı sebep olmadan devralmaktan kaçınırsa alacaklı temerrüdü (TBK m.106 vd.) doğar ve satıcı tevdi ya da satılanı sattırma yollarına başvurabilir; bedeli ödemezse borçlu temerrüdü hükümleri işler, ayrıca faiz borcu TBK m.234 kapsamındadır. İspat bakımından, ödeme yapıldığını ödeyen alıcı ispatla yükümlüdür (makbuz/dekont). Sık hata, devralma borcunu yalnızca fiziki teslim alma sanmaktır; kabul zorunluluğu da içerir. Satım bir tüketici işlemiyse TKHK (6502) öncelikli uygulanır. Ticari satışlarda TTK özel hükümleri saklıdır.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 232. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 208 inci maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 231 inci maddesinde, satış bedelinin ödenmesi ve satılanın devralınması düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 208 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan “C. Alıcının Borçları / 1. Semenin edası ve satılanın kabzı” şeklindeki ibareler, Tasarıda “C. Alıcının borçları / I. Satış bedelinin ödenmesi ve satılanın devralınması” şeklinde değiştirilmiştir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 208 inci maddesinin birinci fıkrasında kullanılan “kabz etmekle mükelleftir.” şeklindeki ibare, Tasarıda “devralmakla yükümlüdür.” şekline dönüştürülmüştür. Gerçekte, satış sözleşmesinde satılanın devralınması bakımından alacaklı durumunda olan alıcı, kural olarak bir hakkın sahibi olması nedeniyle edimi kabule zorlanamaz. Bununla birlikte, öğretide ve uygulamada da kabul edildiği gibi, alıcının satılanı devralmaktan kaçınması, çoğu zaman satış bedelini ödememe iradesini de ortaya koyar. Bu durumda, satıcının, yapacağı seçime göre, alacaklının temerrüdü yanında, borçlunun temerrüdü hükümlerinden de yararlanması söz konusu olabileceği için, maddede alıcının satılanı devralmakla yükümlü olduğu belirtilmiştir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 208 inci maddesinin son fıkrasında kullanılan “kabzın derhal vukuu lazımdır.” şeklindeki ibare, Tasarıda “satılanın hemen devralınması gereklidir.” şeklinde yazılmıştır.

Metninde yapılan düzeltme ve arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.232 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2020/3109 K. 2021/3903

Satış sözleşmesinde alıcının borcu, kararlaştırılan satış bedelini ödemek ve kendisine sunulan satılanı devralmaktır; bu borcunu tam olarak yerine getirmeyen alıcı, mal bedelinin tamamını ödemeden karşı taraftan edimin ifasını ve geç teslim nedeniyle ceza koşulu ödenmesini isteyemez.

Detaylı özeti gör

Davacı, davalı ile imzaladığı cihaz satım sözleşmesi uyarınca bazı ürünlerin geç teslim edildiğini, bazılarının ise hiç teslim edilmediğini ileri sürerek sözleşmenin 6.3 maddesindeki cezai şartın tahsili için icra takibi başlatmış, takip davalının itirazıyla durunca itirazın iptalini istemiştir. Davalı, ürünlerin ihtirazi kayıtsız teslim alındığını savunmuştur. İlk derece mahkemesi, 27.03.2015 tarihli ihtarın 01.04.2015 tarihinde tebliğini ve cihazların 06.04.2015 ile 07.05.2015 tarihlerinde teslimini esas alarak 690.000 ABD Doları satış bedelinin yüzde 5'i olan 34.500 ABD Doları üzerinden davayı kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi cezai şartın ifaya ekli nitelikte olduğu gerekçesiyle istinafı esastan reddetmiştir. Daire, TBK'nın 210 ve 232. maddelerine göre alıcının bedeli ödeme borcuna işaret etmiş; davalının açtığı alacak dosyası getirtilmeden ve satış bedelinin tamamı ödenmeden ifa ile cezai şart istenemeyeceği gözetilmeden karar verilmesini eksik inceleme sayarak bozmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.232 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2022/1195 K. 2025/1461 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Satıcıya nakliye yükümlülüğü getiren düzenleme bulunmadığından kumaş siparişinde teslim yerinin satıcının iş yeri olduğu, satıcının malı teslime hazır olduğunu bildirmesi üzerine satılanı devralmayan alıcının temerrüde düştüğü ve menfi tespit isteminin reddi gerektiği belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Kumaş alıcısı, sözlü satış sözleşmesi uyarınca verdiği çek ve senedin kumaş teslim edilmediği için bedelsiz kaldığını ileri sürerek icra takiplerine karşı menfi tespit istemiştir. İlk derece mahkemesi satıcının malı üretip teslime hazır hale getirdiğini ispat edemediği gerekçesiyle davayı kabul etmiştir. Daire, taraflar arasında satıcıya nakliye yükümlülüğü getiren bir düzenleme bulunmadığını, TBK m.89/2 uyarınca teslim yerinin satıcının iş yeri olduğunu, alıcının sözleşmeden dönmediğini ve satıcının malın teslime hazır olduğunu ihtarla bildirmesi üzerine alıcının temerrüde düştüğünü belirterek istinafı kabul etmiş, kararı kaldırıp yeniden esas hakkında hüküm kurarak davayı reddetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!