TBK Madde 230 Sözleşmeden dönmede geri verme: b. Birden çok mal satışında

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TBK 230, birden çok mal veya birden çok parçadan oluşan bir mal birlikte satılıp bunlardan bazıları ayıplı çıkarsa, dönme hakkı kural olarak yalnızca ayıplı çıkanlar için kullanılır; ancak alıcıya ya da satıcıya önemli bir zarar vermeksizin ayıplı parçanın diğerinden ayrılmasına imkân yoksa, dönme hakkının satılanın tamamını kapsaması zorunludur. Satılanın aslı için satıştan dönülmesi, ayrı satış bedeli gösterilerek satılmış olsalar bile eklentilerini de kapsar; buna karşılık eklentiler için dönme, satılanın aslını kapsamaz.

Resmi Metin

b. Birden çok mal satışında

Madde 230- (1) Birden çok mal veya birden çok parçadan oluşan bir mal, birlikte satılmış olup da bunlardan bazıları ayıplı çıkarsa, dönme hakkı bunlardan ancak ayıplı çıkanlar için kullanılabilir. Ancak, alıcıya veya satıcıya önemli bir zarar vermeksizin ayıplı parçanın diğerinden ayrılmasına imkân yoksa, dönme hakkının satılanın tamamını kapsaması zorunludur.

(2) Satılanın aslı için satıştan dönülmesi, ayrı satış bedeli gösterilerek satılmış olsalar bile, eklentilerini de kapsar; fakat eklentiler için dönme, satılanın aslını kapsamaz.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu hüküm yalnızca dönme hakkına özgü bir sınırlamadır: birlikte satılan parçalardan bazıları ayıplı çıkarsa, kural olarak dönme sadece ayıplı çıkanlar için kullanılır (kısmi dönme). TBK m.227’deki diğer seçimlik haklar (bedelde indirim, onarım, ayıpsız benzeriyle değiştirme) bu maddeyle sınırlanmaz; TBK m.230 sadece sözleşmeden dönmeye özgüdür. Ayıplı parçanın ayrılması taraflardan birine önemli zarar veriyorsa dönme tamamı kapsar; bu ‘önemlilik’ ve ayrılamazlık değerlendirmesi çekişmenin kilit ispat noktasıdır. Uygulamada muayene-ihbar külfeti (TBK m.223) her parça için ayrı işler; ihbarı ihmal edilen parça kabul edilmiş sayılır. Ayıptan doğan davalar, satıcı ağır kusurlu değilse, devirden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.231). Asıl için dönme eklentileri de kapsar; fakat eklenti için dönme aslı kapsamaz. Tüketici işlemlerinde TKHK (6502) öncelikli uygulanır.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 230. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

Tasarının iki fıkradan oluşan 229 uncu maddesinde, birden çok mal satışında, satılanın ayıplı olmasının sonuçları düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 206 ncı maddesinin kenar başlığında kullanılan “b. Birden ziyade şeyin satımı halinde fesih” şeklindeki ibare, Tasarıda “b. Birden çok mal satışında” şeklinde değiştirilmiştir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 206 ncı maddesinin birinci fıkrasında kullanılan “Birden ziyade şey veya parça birlikte satılmış olup da” şeklindeki ibare, Tasarıda “Birden çok mal veya birden çok parçadan oluşan bir mal” şeklinde ifade edilmiştir. Bu ibareyle, satış sözleşmesinin konusunu, aynı cinsten, bağımsız ekonomik değeri bulunan birçok taşınır mal yanında öğretide “eşya topluluğu” (Sachgesamtheit) kavramıyla ifade edilen, ekonomik bütünlük oluşturan, birlikte satılan birden çok eşya kastedilmektedir. Aynı fıkrada kullanılan “eklentilerini” şeklindeki ibare, eklenti sayılmamakla birlikte, öğretideki adlandırmayla “bağlı eşya” sayılanları da kapsamaktadır.

818 sayılı Borçlar Kanununun 206 ncı maddesinin birinci, ikinci ve son fıkralarında hatalı olarak kullanılan “fesih” ve “fesih hakkı” şeklindeki ibareler, Tasarıda “dönme” ve “dönme hakkı” şeklinde düzeltilmiştir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 206 ncı maddesinin ikinci fıkrası, Tasarının 229 uncu maddesinin birinci fıkrasına, ikinci cümle olarak alınmıştır.

818 sayılı Borçlar Kanununun 206 ncı maddesinin son fıkrasında kullanılan “ferilerine de şamil olur; amma” şeklindeki ibare, Tasarıda “eklentilerini de kapsar; fakat” şeklinde değiştirilmiştir.

Sistematik yapısı ile metninde yapılan düzeltme ve arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.230 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/2855 K. 2022/2535 Bozma

Birden çok parçadan oluşan bir mal birlikte satılıp da bazı parçaları ayıplı çıkarsa dönme hakkı kural olarak yalnız ayıplı çıkan parçalar için kullanılır; bu nedenle ayıbın satılanın tamamını ayıplı hâle getirip getirmediği ve ayıplı parçanın önemli bir zarar doğmaksızın diğerinden ayrılmasının mümkün olup olmadığı bilirkişi incelemesiyle saptanmadan dönme talebi hakkında hüküm kurulamaz.

Detaylı özeti gör

Davacı, davalı şirketten 08.06.2012 tarihli fatura ile 140.997,02 TL bedelle satın aldığı 2012 model iş makinesinin teslimden sonra gerekenin çok üzerinde yakıt tükettiğini, yetkili servis çalışmalarına rağmen ayıpların giderilemediğini ileri sürerek makinenin ayıpsız misli ile değiştirilmesini, olmazsa sözleşmenin feshi ile satış bedelinin avans faiziyle iadesini istemiştir. Davalı, davanın altı aylık sürede açılmadığını ve ayıp ihbarının süresinde yapılmadığını savunmuştur. Yerel mahkeme, bozmaya uyarak aldığı 12.10.2020 tarihli ek raporda aşırı yakıt tüketiminin enjektör ve püskürtme pompasından kaynaklanan gizli ayıp olduğunun saptandığı gerekçesiyle davayı kabul edip aracın sıfır kilometre yenisiyle değiştirilmesine karar vermiştir. Daire, bilirkişi kurulunun TBK'nın 230. maddesi kapsamında bir değerlendirme yapmadığını, ayıbın aracın tamamını ayıplı kılıp kılmadığının ve parça değişimiyle giderilip giderilemeyeceğinin sorulması gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!