TBK Madde 179 - Ceza koşulu: Cezanın sözleşmenin ifası ile ilişkisi

Karar özeti: Uyuşmazlık, reküperatör satış ve montajına ilişkin sözleşmeden doğan bakiye bedelin ödenmemesi nedeniyle başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, bilirkişi raporuna göre bakiye fatura alacağı yönünden davayı kısmen kabul etmiş, gecikme cezası ve gecikme tazminatı taleplerini reddetmiştir. Daire, bilirkişi raporlarında imalattan kaynaklı ayıp saptanmadığını, iş sahibinin ayıp iddiasını süresinde ileri sürmeyip seçimlik haklarını uzun süre kullanmamasının hakkın kötüye kullanılması olduğunu; ifaya ekli cezai şart bakımından ise borçlunun takip tarihine kadar temerrüde düşürülmediğini belirterek her iki tarafın istinaf başvurusunu da ayrı ayrı esastan reddetmiştir.

Karar özeti: Taşeron şirket, kamu yapım ihalesini alan adi ortaklıkla imzaladığı götürü bedelli taşeronluk sözleşmesi kapsamında yaptığı imalatların bedelinin ödenmediğini ileri sürerek alacak davası açmış, talebini ıslahla artırmıştır. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Daire; imalat bedelinin fiziki oranın götürü bedele uygulanmasıyla hesaplanmasını, ödemelerin mahsubunu ve işin bırakıldığı tarihe göre gün esaslı oranlamayı yerinde bulmuş; kararlaştırılan cezanın seçimlik ceza olması nedeniyle fesihten sonra istenemeyeceğini, ortaklığın yönetici olmayan ortağının da müteselsilen sorumlu olduğunu, alacağın zamanaşımına uğramadığını ve temerrüdün takip tarihinde gerçekleştiğini belirterek üç istinaf başvurusunu da esastan reddetmiştir.

Karar özeti: Uyuşmazlık, borç itfa sözleşmesi öncesinde borca batıklık izlenimi uyandırılarak zarara uğratıldığı iddiasıyla istenen maddi tazminat ile tapu harcı ve taşınmazın süresinde teslim edilmemesi nedeniyle istenen 100.000 USD ceza koşuluna ilişkindir. İlk derece mahkemesi maddi tazminat istemini reddetmiş, ceza koşulu ve tapu harcı istemlerini kabul etmiş, şirket ortakları yönünden açılan davayı reddetmiştir. Daire, sözleşmeden sonra değer araştırması yapmanın basiretli tacirden beklenen davranış olmadığını, hile iddiasının somut veriyle desteklenmediğini, taşınmazın otuz günlük sürede teslim edilmediğini ve kararlaştırılan ceza koşulunun borçlu tacirin ekonomik mahvına yol açacak nitelikte bulunmadığını belirterek her iki tarafın istinaf başvurusunu ayrı ayrı esastan reddetmiştir.

Karar özeti: Uyuşmazlık, taşınmazdan yararlanma hakkı verilmesine ilişkin protokolden kaynaklanan cezai şart, maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Davacı meslek kuruluşu, belediyenin tahsis süresini uzatmamasını protokole aykırılık sayarak bina maliyetinin iki katı tazminat, ödediği ecrimisiller ve manevi tazminat istemiş; ilk derece mahkemesi davayı reddetmiş, reddedilen maddi tazminat için davalı yararına nispi vekâlet ücretine hükmetmiştir. Daire, belediyenin tahsisi uzatma talebini reddetmediğini, yararlanma hakkını tek taraflı sona erdirmediğini ve protokole aykırı bir irade ortaya koymadığını belirterek davanın reddini yerinde bulmuş; yalnız AAÜT m.13/4 uyarınca maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle istinafı kısmen kabul edip kararı kaldırarak düzelterek yeniden hüküm kurmuştur.

Karar özeti: Çim halı saha yenileme işini üstlenen yüklenici, iş sahibinin sözleşmeden dönmesi üzerine iade etmediği ve ceza koşulu olduğunu ileri sürdüğü tutar için hakkında başlatılan takipte borçlu olmadığının tespitini istemiştir. İlk derece mahkemesi, malzemenin süresinde teslim edilmediği ve iş sahibinin sözleşmeyi haklı feshettiği gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, menfi tespit davasında ispat yükünün alacaklıda olduğunu, iş sahibinin haklı fesih savunmasını belgelendiremediğini, buna karşılık yüklenicinin malzeme siparişi verdiğini ortaya koyduğunu belirtmiş; sözleşme bedelinin yüzde onu tutarındaki ceza koşulunun yükleniciye ait olduğunu kabul ederek ilk derece kararını kaldırmış ve davanın kabulüne hükmetmiştir.