TBK Madde 177 Bağlanma parası

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 177, sözleşme yapılırken bir kimsenin verdiği para, cayma parası olarak değil sözleşmenin yapıldığına kanıt oluşturan bağlanma parası sayılır; aksine sözleşme veya yerel âdet olmadıkça bu para esas alacaktan düşülür.

Resmi Metin

Bağlanma parası

Madde 177- (1) Sözleşme yapılırken bir kimsenin vermiş olduğu bir miktar para, cayma parası olarak değil sözleşmenin yapıldığına kanıt olarak verilmiş sayılır.

(2) Aksine sözleşme veya yerel âdet olmadıkça, bağlanma parası esas alacaktan düşülür.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bağlanma parası (pey akçesi) uygulamada en çok yanlış kurgulanan kalemlerden biridir. Sözleşme kurulurken karşı tarafa verilen bir miktar para, taraflar aksini kararlaştırmadıkça cayma bedeli değil, sözleşmenin yapıldığına dair kanıt sayılır; yani verilen para kural olarak bağlanma parasıdır. Pratik sonucu şudur: bu tutar sözleşmeden dönme hakkı vermez, ifada esas alacaktan düşülür (mahsup edilir). Sık yapılan hata, verilen kaporanın “vazgeçersem yanar” diye TBK m.178 cayma parası gibi işlem görmesidir; oysa cayma parası ancak açık anlaşmayla doğar ve tersine işler (veren bırakır, alan iki katını geri verir). Bu yüzden sözleşmeye parayı verirken niteliğini (bağlanma mı, cayma mı) net yazın; yerel âdet de mahsup yönünü değiştirebilir. Anlaşmazlıkta ödeme dekontu ve sözleşme metni, akdin kurulduğunu ispatta güçlü delil oluşturur, bu yüzden ödeme kaydını mutlaka saklayın.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 177. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 156 ncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarını karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 176 ncı maddesinde, bağlanma parası düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 156 ncı maddesinin kenar başlığında kullanılan “A. Pey Akçesi ve Zamanı Rücu” şeklindeki ibare, Tasarıda “A. Bağlanma parası” şeklinde kısaltılmış, “zamanı rücu” ise, bir sonraki maddede “cayma parası” olarak ayrıca düzenlenmiştir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 156 ncı maddesinin ikinci fıkrasında, “pey akçesini alan, alacağına mahsup etmeyerek onu muhafaza eder.” şeklindeki hüküm, iş hayatındaki uygulamalar göz önünde tutularak, Tasarıda “bağlanma parası esas alacaktan düşülür.” şeklinde değiştirilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.177 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 3.HD E. 2022/4717 K. 2022/6342

Sözleşme yapılırken verilen bir miktar para, aksi kararlaştırılmadıkça cayma parası olarak değil, sözleşmenin yapıldığına kanıt oluşturan bağlanma parası olarak verilmiş sayılır; sözleşmede iptal halinde kesinti yapılacağına dair bir düzenleme bulunmuyorsa bu bedel iptal ücreti olarak alıkonulamaz.

Detaylı özeti gör

Davacı, evlilik töreni için davalıyla imzaladığı ziyafet satış sözleşmesi kapsamında ödediği 25.000 Euro depozitonun, nişanlısından ayrılması üzerine organizasyonu iptal etmesine rağmen davalı tarafça iptal/"no show" ücreti olarak alıkonulmasına karşı başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini istemiştir. Davalı, sözleşmede 18.000 Euro'nun iptal ücreti olarak düzenlendiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir. Yargıtay, ödenen bedelin bağlanma parası niteliğinde olduğunu, davacının organizasyona 123 gün kala iptal iradesini bildirdiğini ve sözleşmede bu aşamada kesinti öngören bir hüküm bulunmadığını belirterek davanın kabulünü yerinde görmüş; yalnızca yabancı para alacağında vekalet ücretinin hesaplanmasındaki yanlışlık nedeniyle hüküm fıkrasındaki ilgili rakamı düzeltmiş ve kararı bu şekliyle onamıştır.

Yargıtay HGK E. 2019/722 K. 2022/297 Onama

Sözleşme yapılırken alıcının verdiği para, aksi kararlaştırılmadıkça cayma parası değil bağlanma parası sayılır ve sözleşmenin feshi hâlinde alıcıya iade edilir. Ancak karşı taraf fesih nedeniyle zarara uğradığını ispatlarsa, bağlanma parasını zarar miktarınca iade etmeyebilir.

Detaylı özeti gör

Davacı alıcı, davalıdan 450.000 Euro bedelli ikinci el streç film makinesini almak üzere 50.000 Euro karşılığı 137.200 TL peşinat ödemiş; ancak piyasa koşulları gerekçesiyle 18.03.2014 tarihli ihtarnameyle makineden vazgeçip sözleşmeden dönerek ödediği bedelin iadesini istemiştir. Davalı satıcı, makinenin üretimden çekilmesi nedeniyle zarara uğradığını ileri sürüp bedeli iade etmeyince açılan itirazın iptali davasında uyuşmazlık, ödenen paranın iade edilip edilmeyeceği noktasında toplanmıştır. Hukuk Genel Kurulu, ödenen bedelin bağlanma parası niteliğinde olduğunu, satıcının üretim kaybına dayalı zarar iddiasının alıcının temerrüdüne ilişkin TBK m.236 kapsamında değerlendirilemeyeceğini ve bu zararın ayrıca ispatlanamadığını belirterek, bağlanma parasının iadesi yönündeki direnme kararını yerinde görmüş ve kararı onamıştır.

Yargıtay 3.HD E. 2020/8622 K. 2021/4055 Bozma

Sözleşme yapılırken verilen bir miktar para, cayma parası olarak kararlaştırılmadıkça TBK m.177 anlamında bağlanma parası sayılır; bu bedelden ne kadar kesinti yapılacağı veya esas alacaktan düşüleceği, sözleşmedeki iptal/kesinti düzenlemeleri ve tarafların iradesi dikkate alınarak belirlenir.

Detaylı özeti gör

Davacı, düğün töreni için davalı firmayla ziyafet satış sözleşmesi yapıp depozito ödemiş; nişanlısından ayrılması üzerine organizasyonun yapılamayacağını bildirmiş, davalının ödenen bedelden 18.000 Euro'yu iptal ("no show") ücreti olarak alıkoyması nedeniyle başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptalini istemiştir. Yerel mahkeme davayı 18.000 Euro yönünden kabul etmiş; kapatılan 13. Hukuk Dairesi, sözleşme değerinin %25'ine denk gelen iptal ücretinin müzakere edildiği gerekçesiyle kararı bozmuştur. Karar düzeltme üzerine Daire, davacının ödediği paranın TBK m.177 anlamında bağlanma parası olduğunu, davacının organizasyona 123 gün kala iptal iradesini bildirdiğini, oysa sözleşmede yalnızca 119-90 gün arası iptalde kesinti öngörülüp 123 gün kala iptal için herhangi bir kesinti düzenlemesi bulunmadığını belirtmiştir. Bu nedenle önceki bozma ilamını kaldırarak hükmü, sözleşme hükümleri ve tarafların beyanları ışığında değerlendirilmek üzere açıklanan gerekçeyle BOZMUŞTUR.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!