TBK Madde 180 - Ceza koşulu: Ceza ile zarar arasındaki ilişki

Davacılar, davalı müteahhitle 14.10.2011 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yaptıklarını, teslim tarihinin 14.08.2013 olarak kararlaştırıldığını, iskân ruhsatı alınıncaya kadar her daire için rayiç kira ödeneceğini, kat mülkiyeti teslimden itibaren on ay içinde kurulmazsa ayrı ayrı 2.000 USD cezai şart öngörüldüğünü, dairelerin projedeki metrekareden küçük yapıldığını ve eksik ayıplı imalat bulunduğunu ileri sürerek tazminat istemiş, talebini ıslahla 876.141,84 TL'ye yükseltmiştir. Yerel mahkeme bilirkişi raporu doğrultusunda davayı kısmen kabul edip 736.269,65 TL üzerinden hüküm kurmuş, Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurularını esastan reddetmiştir. Daire, davacıların temyizini kesinlik sınırı altında kaldığından reddetmiş; cezai şartın ifaya ekli olduğunu, kira bedelinin tümüne değil yalnız cezai şartı aşan kısmına hükmedilmesi ve gecikme bedelinin sözleşmeye göre düşecek bağımsız bölüm sayısı üzerinden hesaplanması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

Davacı iş sahibi, anahtar teslim inşaat işinin süresinde teslim edilmediğini ileri sürerek günlük 500,00 TL cezai şart ile yoksun kalınan kira bedellerini istemiş; davalı yüklenici karşı dava ile sözleşme dışı ek işler bedeli için başlattığı takibe vaki itirazın iptalini ve teminat senetlerinin iadesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesi, sözleşmeye göre iskan alma süresinin sonu olan 26.01.2019 tarihine kadar yapı kullanma izin belgesinin alınamadığı gerekçesiyle asıl davada 646.500,00 TL cezai şart ve 306.624,00 TL kira kaybına, karşı davada 53.696,62 TL asıl alacak yönünden itirazın iptaline hükmetmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, dava tarihinden sonraki dönemi ayrı dava konusu sayarak alacağı 36.112,50 TL ile sınırlamıştır. Daire, cezayı aşan zarar yönünden kira kaybının ayrıca hesaplattırılması ve iskan sonradan alındığından 70.000,00 TL bedelli teminat bonosunun da iadesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

Davacı kiraya veren, davalı şirketle 21.03.2018 tarihli ve beş yıl süreli kira sözleşmesi imzaladığını, kiracının mağazayı teslim dahi almadan sözleşmeyi tek taraflı feshettiğini ileri sürerek sözleşmede kararlaştırılan altı aylık kira bedeli tutarındaki cezai şarttan şimdilik 10.000,00 Euro istemiştir. Davalı, anlaşma yaptığı firmanın OHAL nedeniyle Türkiye piyasasına girmekten vazgeçtiğini, bu yüzden ifa imkansızlığı doğduğunu savunmuştur. İlk derece mahkemesi teslimin ispat edilemediği gerekçesiyle davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Daire, tacir olan kiracının basiretli davranma yükümlülüğü gereği kendi işletme riskine katlanması gerektiğini, 21.05.2018 tarihli ihtarnameyle kiralananın teslime hazır olduğunun bildirilmesiyle bildirim yükümlülüğünün yerine getirildiğini, TBK 180 uyarınca alacaklı zarara uğramamış olsa da cezanın istenebileceğini belirterek kararı bozmuştur.

Davacı, davalı şirketle 19.06.2013 ve 18.02.2014 tarihli üç satış vaadi sözleşmesi imzalayarak bir projede üç bağımsız bölüm satın aldığını, sözleşmenin 7/A maddesinde en geç 31.08.2015 tarihinde teslim taahhüt edildiğini, şantiyedeki iş kazası gerekçe gösterilerek teslimin 31.12.2015'e ertelendiğini ve taşınmazların teslim edilmediğini ileri sürerek gecikme tazminatı ile kira kaybının tahsilini istemiş, ıslahla talebini 49.712,00 TL gecikme cezası ve 163.400,00 TL kira kaybı olarak belirlemiştir. İlk derece mahkemesi sözleşmelerin adi yazılı ve geçersiz olduğu gerekçesiyle davayı reddetmiş; Bölge Adliye Mahkemesi tapu devriyle sözleşmelerin geçerli hâle geldiğini, cezai şart ile kira kaybının birlikte istenemeyeceğini belirterek 49.712,00 TL'ye hükmetmiştir. Daire, davalının temyizini kesinlik sınırı nedeniyle reddetmiş, kira kaybı ceza tutarından yüksek olduğundan kararı davacı yararına bozmuştur.

Davacı kılavuz kaptan, davalı şirkette 18.09.2018 tarihinde çalışmaya başlarken işe giriş şartı olarak boş bir teminat senedi imzalatıldığını, iş sözleşmesini feshetmesine rağmen senedin iade edilmediğini, bedel ve vade kısımları sonradan doldurularak 110.000,00 USD üzerinden aleyhine 21.02.2019 tarihinde kambiyo senedine dayalı icra takibi başlatıldığını ileri sürerek borçlu olmadığının tespitini ve kötü niyet tazminatını istemiştir. İş sözleşmesinin 5.11. maddesiyle davacı, sözleşmenin sona ermesinden sonra iki yıl süreyle rekabet etmemeyi ve aykırılık hâlinde 110.000,00 USD ödemeyi taahhüt etmiş, ancak sözleşmenin sona ermesinden bir gün sonra aynı il sınırlarında rakip işyerinde çalışmaya başlamıştır. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş, istinaf başvurusu esastan reddedilmiş, bozmadan sonra mahkeme cezai şartın yalnız işçi aleyhine konulduğu gerekçesiyle yeni hüküm kurmuştur. Daire, rekabet yasağında karşılıklılık aranmadığını belirterek kararı bozmuştur.