TBK Madde 144 Alacaklının rızasıyla takas edilebilir alacaklar

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 144, sayılan alacakların takas hakkının doğumundan sonra ancak alacaklının rızasıyla takas edilebileceğini düzenler; bu alacaklar: tevdi edilmiş eşyanın geri verilmesine veya bedeline ilişkin alacaklar, haksız olarak alınmış ya da aldatma sonucunda alıkonulmuş eşyanın geri verilmesine veya bedeline ilişkin alacaklar ve nafaka ile işçi ücreti gibi borçlunun ve ailesinin bakımı için zorunlu olup özel niteliği gereği doğrudan alacaklıya verilmesi gereken alacaklardır.

Resmi Metin

Alacaklının rızasıyla takas edilebilir alacaklar

Madde 144- Aşağıdaki alacaklar takas haklarının doğumundan sonra, ancak alacaklıların rızasıyla takas edilebilir:

  1. 1. Tevdi edilmiş eşyanın geri verilmesine veya bedeline ilişkin alacaklar.
  2. 2. Haksız olarak alınmış veya aldatma sonucunda alıkonulmuş eşyanın geri verilmesine veya bedeline ilişkin alacaklar.
  3. 3. Nafaka ve işçi ücreti gibi, borçlunun ve ailesinin bakımı için zorunlu olup, özel niteliği gereği, doğrudan alacaklıya verilmesi gereken alacaklar.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TBK m.144, kural olarak tek taraflı beyanla yapılabilen takasa üç istisna getirir: tevdi edilmiş eşyanın geri verilmesi veya bedeli, haksız alınmış ya da aldatmayla alıkonulmuş eşyaya ilişkin alacaklar ve nafaka ile işçi ücreti gibi borçlunun ve ailesinin geçimi için zorunlu, doğrudan alacaklıya verilmesi gereken alacaklar. Buradaki kilit nokta şudur: bu alacaklar takas hakkı doğduktan sonra bile, ancak alacaklının rızasıyla takas edilebilir. Korunan alacağın sahibi onay vermedikçe, karşı taraf tek taraflı takas beyanıyla borcunu düşüremez.

Uygulamada en sık hata, işçi ücreti veya nafaka alacağına karşı tek taraflı takas beyanında bulunup geçersiz bir sonuca güvenmektir. Müvekkilinizin bu nitelikteki alacağına yöneltilen tek taraflı takasa mutlaka itiraz edin; rıza bulunmadığını ve alacağın korunan kapsamda olduğunu vurgulayın. Karşı taraf vekiliyseniz, takas savunmasını ileri sürmeden önce açık rıza beyanını belgeleyin. İspat yükü, rızanın varlığını iddia edende olduğundan, rızayı yazılı delille ortaya koyamamak savunmayı baştan zayıflatır.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.144 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2016/8207 K. 2016/11283 Bozma

Alacaklının rızasıyla takas edilebilecek alacaklar sınırlı sayıda değildir; nafaka ve işçi ücreti yalnızca örnek olarak sayılmıştır. Bir alacağın bu kapsamda görülebilmesi için borçlunun ve ailesinin bakımı için zorunlu olması ve özel niteliği gereği doğrudan alacaklıya verilmesi gerekmesi aranır; manevi tazminat alacağı bu nitelikte olmadığından takası alacaklının rızasına bağlı değildir.

Detaylı özeti gör

Borçlu, kendi lehine hükmedilen nafaka alacağı ile aynı ilama dayanan ziynet ve yargılama gideri alacaklarının, karşı tarafın kendisi aleyhine manevi tazminat için başlattığı ilamlı takipteki borcuyla takas ve mahsubuna karar verilmesini icra mahkemesinden istemiştir. İcra hukuk mahkemesi, takası istenen alacakların farklı edimler içerdiği ve aynı alacaktan doğmadığı, ayrıca nafaka alacağının mutlaka alacaklının eline geçmesi gerektiği gerekçesiyle talebin reddine karar vermiş, karar borçlu vekilince temyiz edilmiştir. Daire, TBK 139'daki takas düzenlemesini ve TBK 144'te alacaklının rızasına bağlanan alacakları aktardıktan sonra, dayanak ilamda çocuklar için nafakaya hükmedilmediğini, yalnızca kendi lehine nafakaya hükmedilen alacaklının kendi talebiyle takas istemesinde usulsüzlük bulunmadığını, manevi tazminatın da alacaklının rızası olmadan takas edilemeyecek alacaklardan olmadığını belirterek mahkeme kararını bozmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.144 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 7. Hukuk Dairesi E. 2018/3379 K. 2020/1962 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Yıllık izin ücreti alacağına karşı işverenin takas defi ileri sürdüğü davada daire, TBK m.144'teki sınırlamanın yalnız işçi ücretine ilişkin olduğunu, fesihte ödenen izin ücretinin geniş anlamda ücret sayılmadığını belirterek araştırma yapılmaması nedeniyle kararı kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, davalı işyerinde uzun süre hekim olarak çalışan işçinin kullandırılmayan yıllık izin ücreti alacağına ilişkindir. Davalı işveren, işçinin rekabet yasağı sözleşmesine aykırı davrandığını ve bu nedenle başlattığı icra takibine konu alacağıyla takas definde bulunduğunu ileri sürmüş; ilk derece mahkemesi davayı kabul ederek net 15.769,27 TL yıllık izin alacağının tahsiline karar vermiştir. Daire, usulüne uygun ileri sürülen takas definin hiç araştırılmamasını doğru bulmamış; bildirilen dosya getirtilerek alacağın muaccel ve takasa elverişli olup olmadığının incelenmesi, gerekirse bekletici mesele yapılması gerektiğini belirterek istinaf başvurusunun kabulüyle kararı HMK 353/1-a-6 uyarınca kaldırmış ve dosyayı ilk derece mahkemesine göndermiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!