TBK Madde 90 - Süreye bağlanmamış borç

Davacı, davalı ile 21.04.2005 tarihinde kâr ortaklığı sözleşmesi imzaladığını, davalının Defterdarlık ile yaptığı kat karşılığı inşaat sözleşmesine danışmanlık vereceğini ve sözleşmenin 6. maddesi gereğince yaptığı 1.500.000 USD masrafın vade şartları gerçekleştiğinde ödeneceğini ileri sürerek, 18.09.2012 tarihinde açılan dava ile icra takibine vaki itirazın iptalini istemiş, 26.02.2024 tarihli dilekçesiyle davasını tam ıslah etmiştir. Yerel mahkeme önce davayı reddetmiş, Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 27.09.2017 tarihli bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada vade şartının, dayanak idare mahkemesi kararının kesinleştiği 12.10.2020 tarihinde gerçekleştiği kabul edilerek dava kabul edilmiştir. Daire ise tam ıslah edilen davanın ilk davanın devamı sayıldığını, dava tarihinde alacağın henüz muaccel olmadığını, erken açılmış davada hukuki yarar bulunmadığını belirterek kararı davalı yararına oy çokluğu ile bozmuştur.

Davacı yüklenici, davalı Orman İşletme Müdürlüğüne ait sosyal tesisin toplantı salonunda taban lambri, tavan ve duvar MDF laminant ile kapı imalatlarını yapmış, bedelini alamayınca 13.866,05 TL için 08.04.2019 tarihinde ilamsız icra takibi başlatmış, davalının itirazı üzerine itirazın iptalini istemiştir. Davalı idare akdi ilişkiyi kabul etmekle birlikte alacağın zamanaşımına uğradığını ve iş bedelinin ödendiğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi, yapılan işin eser meydana getirmek değil tamirat tadilat olduğu gerekçesiyle on yıllık zamanaşımını uygulayıp davayı kabul etmiştir. Adalet Bakanlığı, ilişkinin eser sözleşmesi olduğunu ve TBK 147/6 uyarınca beş yıllık sürenin uygulanması gerektiğini ileri sürerek kanun yararına temyiz yoluna başvurmuştur. Daire, imalatların 2012 ve 2013 yıllarında idareye teslim edildiğini, takibin ise 2019'da başlatıldığını belirterek kararı sonuca etkili olmamak üzere kanun yararına bozmuştur.

Davacılar, davalıya 26.11.2016 ve 27.11.2016 tarihlerinde toplam 500.000 TL karşılığı 142.207,34 ABD doları nakit verdiklerini, bakiyenin taksitlerle ödeneceğinin belgelerle kayıt altına alınmasına rağmen ödenmediğini ileri sürerek 12.12.2018 tarihinde başlattıkları icra takibine vaki itirazın iptalini istemiştir. Davalı, borcun kesin bir vadeye bağlanmadığını, bir-bir buçuk yıl sonra imkanlar dahilinde ödeneceğinin kararlaştırıldığını savunmuştur. İlk derece mahkemesi belirli bir vade bulunmadığı ve borcun takip tarihinde muaccel olmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş; bölge adliye mahkemesi 29.04.2017 tarihli "Senettir" başlıklı belgeyi esas alarak 30.341 USD yönünden itirazın iptaline karar vermiş, Özel Dairenin bozması üzerine direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, taraflar arasındaki ilişkinin cari hesap değil tüketim ödüncü olduğunu, ödeme zamanının belirsiz ifadelerle borçlunun inisiyatifine bırakıldığını belirterek direnme kararını oy çokluğuyla bozmuştur.

Davacı taşeron, davalı yüklenicinin Afganistan'daki sulama projesi kapsamında 22.10.2014 tarihli sözleşmeyle vincin imalat ve montajını üstlenmiş; 05.02.2015 tarihinde 510.000,00 USD tutarlı fatura düzenlemiş, ödenmeyen 51.000,00 USD için icra takibi başlatmış, itiraz üzerine takip durunca itirazın iptalini istemiştir. Davalı, sözleşmenin 8.2 maddesi gereği son ödemenin muaccel olması için vincin kesin kabulünün yapılması ve kesin kabul tarihinden itibaren 24 aylık garanti süresini kapsayan, sözleşme bedelinin %5'i tutarında kesin teminat mektubu verilmesi gerektiğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi, vincin 08.09.2016 tarihinde teslim edildiğini ve garanti süresinin geçtiğini belirterek davayı kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Daire, takip tarihinde kesin kabul yapılmadığı ve teminat mektubu verilmediği için alacağın muaccel olmadığını, bu kalem yönünden hukuki yarar yokluğundan usulden ret gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

Davacı şirket, bir devlet hastanesiyle yaptığı satım sözleşmesi kapsamında teslim ettiği tıbbi malzemelerin bedeli ödenmeyince davalı kurum aleyhine ilamsız icra takibi başlatmış, takibe itiraz edilince 2020 yılı faturalarından kaynaklanan 165.725,18 TL asıl alacak için itirazın iptali davası açmıştır. Davalı kurum, taraflar arasındaki 22.05.2019 ve 07.08.2020 tarihli sözleşmelerin 11.4 maddesinde borç kabul raporunun düzenlenmesinden itibaren yüklenicinin yazılı talebi üzerine en geç 180 gün içinde ödeme yapılacağının kararlaştırıldığını, hiçbir ihtarname gönderilmeden takip yapıldığını savunmuştur. İlk derece mahkemesi davayı kabul edip 33.145,03 TL icra inkâr tazminatına hükmetmiş; Bölge Adliye Mahkemesi ise davalının istinaf başvurusunu kabul ederek hükmü kaldırmış, takip tarihi itibarıyla alacağın muaccel olmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, TBK'nın 26 ve 90 ıncı maddeleri karşısında özel ifa zamanı belirlendiğini kabul ederek kararı onamıştır.