TBK Madde 79 - Sebepsiz zenginleşme: Zenginleşenin yükümlülüğü

Davacı, kardeşi olan davalıya inşaat yapımında kullanması için belirli aralıklarla toplam 22.300 Euro nakit ile 300 gram bilezik verdiğini, 12.07.2019 tarihinde mesaj çekerek borcun ödenmesini istediğini, 06.10.2020 tarihli ihtarnameye ise borcu bulunmadığı yanıtının verildiğini ileri sürerek alacağın tahsilini istemiş, 09.01.2023 tarihli ıslah dilekçesiyle talebini artırmıştır. Davalı süresinde cevap dilekçesi vermemiştir. İlk derece mahkemesi, davalının ceza soruşturmasındaki ikrarını esas alarak 10.000 Euro karşılığı 85.200,00 TL yönünden davayı kısmen kabul etmiş; Bölge Adliye Mahkemesi bu kararı kaldırıp 22.300 Euro ile bileziklerin dava tarihindeki değeri olan 304.146,00 TL alacağa hükmetmiştir. Daire, davacının bilezikler yönünden aynen iade, mümkün olmazsa değer talep ettiğini, aynen iadeye karar verilmeden ve talep aşılarak değere hükmedilmesinin HMK m.26'ya aykırı olduğunu belirterek kararı bozmuştur.

Davacı, güven duyduğu davalıya taşınmaz alımı için 2005 yılında parça parça toplam 45.000 TL gönderdiğini, ancak adına tapu devri yapılmayıp satın alınan taşınmazların diğer davalı adına tescil edildiğini ileri sürerek tapu iptali ve tescil, mümkün olmazsa tazminat istemiştir. Davalı, parayı aldığını kabul etmekle birlikte 7.500 TL'sini iade ettiğini ve alacağın zamanaşımına uğradığını savunmuştur. İlk Derece Mahkemesi önce davayı kabul etmiş, Özel Daire taşınmazların aynının intikalini gerektirir bir belge bulunmadığı gerekçesiyle bozmuş; bozmaya uyularak tapu iptali ve tescil istemi reddedilmiş, 45.000 TL maddi tazminata hükmedilmiştir. Özel Daire bu kez bedelin denkleştirici adalet ilkesine göre dava tarihindeki alım gücüne ulaştırılması gerektiğini belirtmiş, mahkeme ise davanın geldiği aşamada bedelin artırılamayacağını belirterek direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, TEFE ve TÜFE endeksleri sorularak güncelleme yapılması gerektiği gerekçesiyle direnme kararını bozmuştur.

Davacı, taşınmaz alımı için vekil tayin ettiği davalıya Ürgüp'te bulunan 385 ada 65 ve 68 parsel sayılı taşınmazlar için 45.000,00 TL gönderdiğini, ancak taşınmazların diğer davalı adına tescil edildiğini ve 01.08.2012 tarihli protokolün gereği yerine getirilmediğini ileri sürerek tapu iptali ve tescil, olmazsa alacak ile maddi ve manevi tazminat istemiştir. Davalılar, aralarında hukuki ilişki bulunmadığını ve zamanaşımını savunmuştur. İlk Derece Mahkemesi bozmaya uyarak tapu iptali ve tescil istemini reddetmiş, davalının ikrarına dayanarak 45.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden yasal faiziyle tahsiline, manevi tazminat isteminin reddine karar vermiştir. Daire, resmî şekilde yapılmayan devir taahhüdünün geçersiz olduğunu, tarafların verdiklerini ancak denkleştirici adalet ilkesine göre geri alabileceğini belirterek 45.000,00 TL'nin TEFE ve TÜFE endeksleri gözetilerek dava tarihindeki alım gücüne ulaştırılması gerektiği gerekçesiyle hükmü oy çokluğu ile bozmuştur.

Davacı, üçte bir hissedarı olduğu taşınmazın bir kısmını davalıya 31.08.1995 tarihli harici satım sözleşmesiyle 115 TL, bir kısmını 15.03.1999 tarihli sözleşmeyle 1.350 TL bedelle satıp zilyetliği teslim ettiğini, davalının cezai şart adı altında hile ile senet imzalattığını ve bu senede dayalı icra takibi başlattığını ileri sürerek borçlu olmadığının tespitini istemiştir. Davalı, zilyetliği iade edilen taşınmazların bedeli karşılığında 30.000 Amerikan Doları bedelli bononun düzenlendiğini savunmuştur. Yerel mahkeme TBK m.28'deki aşırı yararlanma koşullarının gerçekleştiği gerekçesiyle davayı kısmen kabul etmiş; Özel Daire hilenin ispatlanamadığı gerekçesiyle bozmuş, mahkeme direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu ise tapulu taşınmazın harici satışının geçersiz olduğunu, tarafların verdiklerini ancak denkleştirici adalet ilkesine göre geri alabileceğini, TEFE ve TÜFE endeksleriyle alım gücünün belirlenmesi gerektiğini belirterek direnme kararını değişik gerekçe ile bozmuştur.

Davacı banka, 24.01.2008 tarihinde dava dışı müşterisine 250.000 TL konut kredisi kullandırdığını, kredinin 150.000 TL'lik bölümünün taşınmazı satan davalıya bloke çekle ödendiğini, kalan 94.000 TL'nin ise talimat üzerine taşınmazın eski maliki olan diğer davalıya aktarıldığını, bu ödemenin rızası dışında yapıldığını ileri süren kredi müşterisinin açtığı dava sonucunda 94.000 TL'nin faiziyle müşteriye ödenmesine karar verildiğini ve ilamın takibe konulması üzerine 09.04.2013 tarihinde icra dosyasına 172.884,50 TL ödediğini belirterek, davalılar aleyhine başlattığı takibe vaki itirazın iptalini istemiştir. Yerel mahkeme davayı bir davalı yönünden reddetmiş, parayı alan davalı yönünden asıl alacak bakımından kısmen kabul etmiştir. Daire, sebepsiz zenginleşmede davalının elde ettiği 94.000 TL dikkate alınarak karar verilmesi gerekirken bankanın üçüncü kişiye takip sonucu ödediği tutarın esas alınmasını doğru bulmayarak hükmü bozmuştur.