Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 80 Sebepsiz zenginleşme: Giderleri isteme hakkı
TBK 80, sebepsiz zenginleşen iyiniyetli ise, geri vereceği şey için yaptığı zorunlu ve yararlı giderleri geri verme isteminde bulunandan (fakirleşenden) isteyebilir; iyiniyetli değilse yalnızca zorunlu giderleri ile yararlı giderlerinden geri verme zamanında mevcut olan değer artışının ödenmesini isteyebilir. Zenginleşen, iyiniyetli olsun olmasın diğer giderlerini isteyemez; ancak kendisine karşılık önerilmezse, o şey ile birleştirdiği ve zararsızca ayrılması mümkün olan eklemeleri geri vermeden önce ayırıp alabilir.
Resmi Metin
Giderleri isteme hakkı
Madde 80- (1) Zenginleşen iyiniyetli ise, yaptığı zorunlu ve yararlı giderleri, geri verme isteminde bulunandan isteyebilir.
(2) Zenginleşen iyiniyetli değilse, zorunlu giderlerinin ve yararlı giderlerinden sadece geri verme zamanında mevcut olan değer artışının ödenmesini isteyebilir.
(3) Zenginleşen, iyiniyetli olup olmadığına bakılmaksızın, diğer giderlerinin ödenmesini isteyemez. Ancak, kendisine karşılık önerilmezse, o şey ile birleştirdiği ve zararsızca ayrılması mümkün bulunan eklemeleri geri vermeden önce ayırıp alabilir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Geri verme yükümlüsü zenginleşen, elindeki şeye yaptığı giderleri karşı taraftan sınırlı olarak isteyebilir; bu ölçüt iyiniyetli olup olmamaya göre değişir ve uygulamada en çok bu ayrımı ters kurmak zarar verir. İyiniyetli zenginleşen zorunlu ve yararlı giderlerini tam ister; kötüniyetli olan ise zorunlu giderlerini alsa da yararlı giderlerden yalnızca geri verme anında mevcut olan değer artışıyla yetinir. İyiniyet fark etmeksizin lüks ve zevki için yapılan diğer giderler istenemez. Karşılık önerilmezse zenginleşen, o şeye eklediği ve zararsızca ayrılabilen eklentileri geri vermeden söküp alabilir (ius tollendi). Düzenleme, zilyetlikteki gider rejimiyle (TMK m.994-995) koşuttur; sebepsiz zenginleşme talî nitelikte olduğundan, arada geçerli sözleşme veya haksız fiil varsa gider talebi genel hükümler çerçevesinde o ilişkiye göre çözülür. İyiniyet TMK m.3 uyarınca asıldır; zenginleşenin kötüniyetli olduğunu ileri süren taraf bunu ispatlamakla yükümlüdür.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 80. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 64. maddesini karşılamaktadır.
Tasarının üç fıkradan oluşan 79. maddesinde, sebepsiz zenginleşenin geri vermekle yükümlü olduğu şeylere yaptığı harcamalardan doğan hakkı düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 64. maddesinin kenar başlığında kullanılan “II. Masraftan mütevellit haklar” şeklindeki ibare, Tasarıda “II. Giderleri isteme hakkı” şeklinde değiştirilmiştir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 64. maddesi tek fıkradan oluştuğu halde, farklı konuların düzenlendiği göz önünde tutularak, Tasarının 79. maddesinde üç fıkra halinde kaleme alınmıştır.
818 sayılı Borçlar Kanununun 64. maddesinin birinci ve ikinci cümlelerinde kullanılan “müddeialeyh” terimi yerine, zenginleşmenin geri verilmesinin her zaman dava yoluyla gerçekleşmesinde bir zorunluluk bulunmadığı için, Tasarıda “zenginleşen” terimi kullanılmıştır.
818 sayılı Borçlar Kanununun 64. maddesinin birinci cümlesinde zorunlu veya faydalı masraflarının geri verilmesini isteyebileceğinin belirtilmesi karşısında iyiniyetli sebepsiz zenginleşenden örtülü olarak söz edildiği anlaşıldığı halde, Tasarının 79. maddesinin birinci fıkrasında, bu kişinin iyiniyetli sebepsiz zenginleşen olduğu açıkça belirtilmiştir.
Sistematik yapısı ile metninde yapılan arılaştırma ve düzeltme dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.