TBK Madde 54 Ölüm ve bedensel zarar: b. Bedensel zarar

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 54, bedensel zarara uğrayan zarar görenin isteyebileceği maddi tazminat kalemlerini gösterir; bunlar özellikle tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ile ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplardır.

Resmi Metin

b. Bedensel zarar

Madde 54- Bedensel zararlar özellikle şunlardır:

  1. 1. Tedavi giderleri.
  2. 2. Kazanç kaybı.
  3. 3. Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar.
  4. 4. Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TBK m.54 bedensel zarar kalemlerini sayar, ama bu sayım davayı tek başına kazandırmaz: zarar gören, her bir kalemi ayrı ayrı ispatla yükümlüdür (TBK m.50, HMK m.190). Pratikte kalemleri karıştırmak en sık hatadır. Tedavi giderleri faturayla, fiilî kazanç kaybı tedavi süresince çalışılamayan dönemin kazancıyla, çalışma gücü kaybı ise maluliyet oranı üzerinden hesaplanır; bu üçü farklı dayanaklara oturur. Maluliyet oranı, taraf beyanına değil, yönetmelik uyarınca düzenlenen sağlık kurulu raporuna dayanır; hâkim bu raporu serbestçe takdir eder, eksik veya çelişkili bulursa yeniden rapor alabilir.

Davacı yalnız zararı değil, kusura dayalı sorumlulukta zarar verenin kusurunu ve illiyet bağını da göstermek zorundadır; hâkim re’sen tazminata hükmetmez ve tazminat zarar+kusur+illiyet kurulmadan kendiliğinden doğmaz. Ekonomik geleceğin sarsılması kalemini somut kazanç-kaybı belgesiyle desteklemeden talep etmek çoğu kez eksik bırakır. Tazminatın kapsamı ve ödeme biçimi ise durumun gereği ile kusurun ağırlığına göre hâkimin takdirindedir (TBK m.51).

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 46. maddesinin birinci fıkrasını karşılamaktadır.

Tasarının tek fıkraya bağlı dört bentten oluşan 54. maddesinde, bedensel zararlar düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 46. maddesinde kullanılan “b. Cismani zarar halinde lazım gelen zarar ve ziyan” şeklindeki kenar başlık, Tasarıda “b. Bedensel zarar” şekline dönüştürülmüş ve bedensel bütünlüğün zedelenmesi durumunda uğranılan zararlar, dört bent halinde sayılmıştır. 818 sayılı Borçlar Kanununun 46 ncı maddesinin ikinci fıkrası, Tasarının 74. maddesinde düzenlendiği için, bu maddeye alınmamıştır.

Sistematik yapısı ile metninde yapılan değişiklik, düzeltme ve arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.54 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2023/914 K. 2024/136 Bozma

Vücut bütünlüğünün ihlâli sonucu zarar görenin malvarlığında ortaya çıkan maddî zararlar (tedavi masrafları ile çalışma gücünün kısmen veya tamamen kaybından doğan kayıplar dâhil) TBK m.54'te özel olarak hükme bağlanmış olup tazmini gerekir.

Detaylı özeti gör

Davalı tarafından zorunlu mali sorumluluk sigortasıyla sigortalanan aracın sürücüsünün 10.11.2009'da direksiyon hâkimiyetini kaybetmesiyle oluşan kazada, araçta yolcu olan davacı sol bacağını diz altından kaybetmiş (%42 maluliyet), takılan protezin ve ömür boyu belirli aralıklarla yenilenmesi gereken protezlerin bedelini trafik sigortacısı davalıdan istemiştir. Davalı, protez giderlerinin 2918 sayılı Kanun m.98 uyarınca SGK'nın sorumluluğunda olduğunu, kendisinden talep edilemeyeceğini savunmuş; uyuşmazlık ileride yapılacak protez giderlerinden kimin sorumlu olduğu noktasında toplanmıştır. Hukuk Genel Kurulu, henüz belgeye bağlanmamış ileride yapılacak protez giderlerinin anılan maddedeki tedavi giderlerinden sayılamayacağını, dolayısıyla SGK'nın değil işleten, sürücü ve trafik sigortacısının sorumlu olduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesinin direnme kararını oy çokluğuyla bozmuştur.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2022/655 K. 2024/133 Bozma

Trafik kazası sonucu oluşan bedensel zarar kapsamındaki maluliyet (çalışma gücü kaybı) zararı belirlenirken, önce ilgili Yönetmelik hükümlerine uygun maluliyet raporu, gerektiğinde aktüerya bilirkişisinden hesap raporu alınarak zarar hesaplanmalıdır.

Detaylı özeti gör

18.10.2015 tarihinde davalı şirkete ait, davalı sürücü idaresindeki çekicinin, davacılar ile kızlarının yolcu olarak bulunduğu otobüse çarpması sonucu davacıların kızı vefat etmiş, davacılar da yaralanmıştır. Davacılar; sürücü, araç maliki şirket ve sigortacılara karşı manevi tazminat, destekten yoksun kalma ve işgöremezlik (maluliyet) tazminatı talebiyle dava açmıştır. Uyuşmazlık, davacıların maluliyet zararının hangi yönetmelik esas alınarak hesaplanacağı noktasında toplanmıştır. Özel Daire (kapatılan 17. HD), kaza tarihinde yürürlükteki yönetmeliğe uygun maluliyet raporu ve gerekirse aktüerya bilirkişi raporu alınması gerektiği gerekçesiyle hükmü bozmuş; Bölge Adliye Mahkemesi ise önceki kararında direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, haksız fiilin gerçekleştiği kaza tarihindeki mevzuatın esas alınması gerektiğini, aynı konuda farklı düzenlemeler bulunmasının yerleşik içtihattan ayrılmayı haklı kılmadığını belirterek direnmenin yerinde olmadığına ve direnme kararının BOZULMASINA karar vermiştir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2013/9944 K. 2013/13393 Bozma

TBK m.54 anlamında bedensel zarar kapsamındaki protez (tedavi) gideri, zarar görenin gerçek ihtiyacına uygun makul bedel üzerinden belirlenmeli; en ileri teknoloji ürünü fiyatı üzerinden hesaplanamaz.

Detaylı özeti gör

Kar yağışı sırasında kopup yola düşen yüksek gerilim kablosuna kapılan ve ağır yanıklar sonucu sağ kolunu kaybedip sol el parmaklarının işlevini yitiren davacı ile anne ve babası, elektrik hatlarının bakım ve denetiminin ihmal edildiğini ileri sürerek davalı kurumdan maddi ve manevi tazminat istemiştir. Yerel mahkeme davayı kısmen kabul edip 465.580,64 TL maddi ve 15.000 TL manevi tazminata hükmetmiş, davalı vekili hükmü temyiz etmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi; davacının uzman bilirkişi heyetince bizzat muayene edilerek yaşına ve durumuna uygun protezin ortalama fiyatı üzerinden hesap yapılması gerekirken en ileri teknoloji ürünü protez fiyatı esas alınarak düzenlenen raporun benimsenmesini, ayrıca protez bedeline olay tarihinden itibaren (kalıcı protez kullanımının başlayabileceği tarih yerine) faiz işletilmesini isabetsiz bularak hükmü bozmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.54 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2024/81 K. 2026/20 Düzelterek Esastan Red

Kalıcı maluliyeti bulunmayan yaralanmada bedensel zarar, adli tıp raporuyla saptanan 12 aylık iyileşme süresi için asgari ücret üzerinden hesaplanıp yaya davacının yarı kusuru oranında indirilmiş; TRH 2010 tablosu ve progresif rant yöntemine dayalı hesap raporu hükme elverişli sayılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Yaya olarak karşıdan karşıya geçerken araç çarpması sonucu yaralanan davacı ile yakınlarının açtığı maddi ve manevi tazminat davasında ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, sürücü ile yayanın eşit kusurlu olduğuna ilişkin raporu ve TRH 2010 yaşam tablosuyla progresif rant yöntemine göre yapılan hesabı yerinde bulmuş; aracın noterde devredilmeden harici satıldığı savunmasını kabul etmeyerek kayıt malikinin işleten sıfatıyla sürücüyle birlikte müteselsilen sorumlu olduğunu belirtmiş; hükmedilen manevi tazminatı düşük görerek kararı kaldırıp yeniden hüküm kurmuş, davalı tarafın istinafını esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2023/1880 K. 2025/2044 Düzelterek Esastan Red

Yaralanmadan doğan geçici iş göremezlik zararının bedensel zarar kalemi olarak sosyal güvenlik kurumuna değil, zarara neden olanlar ile sorumluluğu poliçeyle üstlenen sigortacıya ait olduğu belirtilerek, bu kalemin hüküm altına alınması gerektiği kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Trafik kazasında motosiklet sürücüsü davacı, %33 oranında kalıcı maluliyet doğuracak biçimde yaralanmış; asıl ve birleşen davada maddi ve manevi tazminat istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir. Daire; bekletici mesele, kusur, maluliyet raporu, hesap yöntemi, geçici iş göremezlik ve manevi tazminat miktarına yönelik istinaf sebeplerini yerinde görmemiş, yalnız zorunlu mali sorumluluk sigortacısının poliçe limitini aşan kısımdan sorumlu tutulmasını hatalı bulmuştur. Sürücünün istinaf başvurusu reddedilmiş, sigortacının başvurusu kısmen kabul edilerek ilk derece kararı düzelterek yeniden hüküm kurulmak üzere kaldırılmış ve tazminata sigortacı yönünden poliçe limitiyle sınırlı olarak hükmedilmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2024/2878 K. 2024/2924 Düzelterek Esastan Red

Bedensel zarar kalemlerinden geçici iş göremezlik zararının, zarar verene ve sorumluluğu poliçeyle üstlenen sigorta şirketine ait olduğu; normlar hiyerarşisinde kanunun altında yer alan genel şartlarla bu zararın teminat dışına çıkarılamayacağı belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Nişan törenine giden yolcuları taşıyan minibüsün virajda devrilmesi sonucu birden çok kişinin öldüğü, bir kısmının yaralandığı kazada, ölenlerin yakınları ile yaralananlar destekten yoksun kalma, iş gücü kaybı, cenaze gideri ve manevi tazminat istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, sürücünün tam kusurlu olduğu raporunu, maluliyet ve hesap raporlarını yerinde bulmuş; zamanaşımı, sigortaya usulüne uygun başvurulmadığı, geçici iş göremezliğin teminat dışı olduğu, müterafik kusur indirimi yapılması gerektiği ve zorunlu olmayan cenaze merasimi giderlerinin de istenebileceği yönündeki istinaf sebeplerini reddetmiş; manevi tazminatın her bir davacı ve her bir ölüm yönünden ayrı ayrı belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle kararı düzelterek yeniden hüküm kurmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!