TBK Madde 38 - Korkutma: Koşulları

TBK Madde 38 Korkutma: Koşulları

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 02.08.2026

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 38, korkutmanın koşullarını belirler: korkutulan, kendisinin veya bir yakınının kişilik haklarına ya da malvarlığına yönelik ağır ve yakın bir zarar tehlikesinin doğduğuna inanmakta haklıysa korkutma gerçekleşmiş sayılır; bir hakkın veya kanundan doğan bir yetkinin kullanılacağı korkutmasıyla sözleşme yapıldığında ise, bu hak ya da yetkiyi kullanacağını açıklayanın karşı tarafın zor durumundan aşırı menfaat sağlaması hâlinde de korkutmanın varlığı kabul edilir.

Resmi Metin

Koşulları

Madde 38- (1) Korkutulan, içinde bulunduğu durum bakımından kendisinin veya yakınlarından birinin kişilik haklarına ya da malvarlığına yönelik ağır ve yakın bir zarar tehlikesinin doğduğuna inanmakta haklı ise, korkutma gerçekleşmiş sayılır.

(2) Bir hakkın veya kanundan doğan bir yetkinin kullanılacağı korkutmasıyla sözleşme yapıldığında, bu hakkı veya yetkiyi kullanacağını açıklayanın, diğer tarafın zor durumda kalmasından aşırı bir menfaat sağlamış olması hâlinde, korkutmanın varlığı kabul edilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Korkutma (ikrah), bir kişinin korku altında bırakılarak sözleşme yapmaya zorlanmasıdır. Korkutmanın varlığı için, tehdit edilen kişinin kendisinin veya bir yakınının kişilik haklarına ya da malvarlığına yönelik ağır ve yakın bir zarar tehlikesi doğduğuna inanmakta haklı olması gerekir. Yani hem gerçekten korkmuş olmak hem de bu korkunun makul, haklı bir temele dayanması aranır.

Kritik nokta şudur: bir hakkını ya da kanundan doğan bir yetkiyi kullanacağını söylemek, örneğin “borcunu ödemezsen icra takibi başlatırım, suç duyurusunda bulunurum” demek kural olarak korkutma sayılmaz; bu meşrudur. Ancak bu hakkı kullanacağını açıklayan kişi, karşı tarafın zor durumundan aşırı bir menfaat sağlamışsa, korkutma kabul edilir. Korkutulan taraf, sözleşmeyle bağlı olmadığını ileri sürebilir.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 38. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 30. maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 38. maddesinde, korkutmanın koşulları düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 30. maddesinin kenar başlığında kullanılan “2. İkrahın şartları” şeklindeki ibare, bir önceki maddenin kenar başlığının “III. Korkutma” şeklinde olduğu göz önünde tutularak, Tasarının 38 inci maddesinde, “2. Koşulları” şeklinde kısaltılmıştır.

818 sayılı Borçlar Kanununun 30. maddesinin ikinci fıkrası, iki cümleden oluştuğu halde, Tasarının 38 inci maddesinde, tek cümle olarak kaleme alınmıştır.

Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.38 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2022/623 K. 2026/1102 12.05.2026 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Eser sözleşmesinin korkutma nedeniyle iptali ve menfi tespit uyuşmazlığında daire, korkutmanın koşullarına ilişkin TBK m.38'e atıf yapan Yargıtay kararını gerekçesine aktarmış; ispat yükü kendisinde olan davacı belgeyi tehdit altında imzaladığını kanıtlayamadığından istinafı esastan reddetmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Taşeronluk ilişkisi içindeki şirketin yetkilisi, borç ikrarı içeren tutanak başlıklı belgeyi darp, cebir ve tehdit altında imzaladığını ileri sürerek eser sözleşmesinin iptalini, sözleşme gereği verilen çeklerden borçlu olunmadığının tespitini ve ifa edilenlerin istirdadını istemiştir. İlk derece mahkemesi cebir ve tehdit iddiasının ispatlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, hukuk hakiminin ceza hakiminin kusur değerlendirmesiyle bağlı olmadığını ancak kesinleşen maddi vakıayla bağlı olduğunu, tehdit suçundan verilen beraatin onanarak kesinleştiğini ve istinafta ileri sürülen gabin iddiasının iddianın genişletilmesi yasağı kapsamında kaldığını belirterek davacı vekilinin istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.