TMK Madde 592 - Mirasın resmen yönetilmesi: Genel olarak

Uyuşmazlık, mirasbırakan Necla'nın 08.04.2009 tarihinde çocuksuz olarak vefatı üzerine davacının yalnızca terekenin tespiti ve defterinin tutulmasını istemesine rağmen, sulh hukuk mahkemesinin istek dışına çıkarak terekeden 2.640 TL'nin alacaklısına ödenmesine hükmetmesinden kaynaklanmaktadır. Yargıtay, davacının talebi terekenin tespiti ile değerlerin deftere geçirilmesi olduğundan istek çerçevesinde işlem yapılıp tespit ve defter tutulması ile yetinilmesi gerektiğini belirtmiştir. Terekeden alacaklıya ödeme yapılmasının ancak terekenin resmen yönetilmesini gerektireceği, somut olayda ise TMK m.592'de aranan terekenin resmen yönetilmesi şartlarının bulunmadığı vurgulanmıştır. Bu nedenle, istek aşılarak ödeme kararı verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.

Davacı, mirasbırakandan intikal eden menkul ve gayrimenkul mallardan davalıların yararlandığını, kendisinin ise yararlandırılmadığını ileri sürerek terekedeki haklarının korunması ve terekenin idaresi için temsilci atanmasını istemiş; mahkeme istemi kabul ederek hüküm kurmuştur. Yargıtay, hâkimin hukuki nitelendirme görevi (HUMK m.76) gereği talebin TMK m.640/3'teki "miras ortaklığına temsilci atanması" değil, terekenin resmen idaresi için yönetici atanması niteliğinde olduğunu belirlemiştir. Terekenin resmen idaresine ancak TMK m.592'de sayılan hâllerin varlığında karar verilebilir ve bu maddede gösterilen sebepler bulunmadıkça tereke yöneticisi atanamaz. Somut olayda TMK m.592'de sayılan hâller bulunmadığından istemin reddi gerekirken kabulüne karar verilmesi hatalı görülmüş ve hüküm bu sebeple bozulmuştur.

Uyuşmazlık, terekenin resmen yönetilmesi amacıyla terekeye temsilci atanması talebine ilişkindir; davacı, ilk derece mahkemesinin talebi reddeden hükmünü temyiz etmiştir. Daire, terekedeki taşınmazın mirasçılar adına intikalen tescil edilerek elbirliği mülkiyetine geçmiş olmasını ve TMK m.592'de sayılan, terekenin resmen yönetilmesini gerektiren hâllerin somut olayda bulunmadığını saptamıştır. Bu gerekçeyle davacının temyiz itirazlarını yerinde görmeyerek, usul ve kanuna uygun bulduğu hükmün onanmasına oyçokluğuyla karar vermiştir. Karara göre, taşınmazın mirasçılar arasında elbirliği mülkiyeti hâlinde intikal etmiş olması terekenin resmen yönetilmesini gerektiren bir koşul oluşturmaz; m.592'deki sınırlı sayıdaki sebeplerin yokluğunda resmî yönetim tedbirine başvurulamaz.

Terekeye temsilci atanması talebiyle açılan davada uyuşmazlık, terekedeki bir kısım taşınmaza ilişkin mirasçılar arasında derdest bir ortaklığın giderilmesi davası bulunmasına rağmen miras ortaklığına temsilci atanmasının gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır. Yargıtay, delillerin takdirinde bir yanlışlık görülmemesi ve hükmün usul ve kanuna uygun bulunması nedeniyle temyiz isteğini reddederek yerel mahkeme kararını oyçokluğuyla onamıştır. Karşı oy yazısında ise, ortaklığın giderilmesi davası sonucunda miras ortaklığının zaten sona ereceği, dava dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin mirasın resmen yönetilmesini (TMK m.592-593) gerektirebileceği ancak bu yönde bir istek bulunmadığı ve miras ortaklığının temsilini gerektiren bir durum olmadığı gerekçesiyle isteğin reddedilmesi gerektiği belirtilmiştir. Böylece resmî yönetim ile temsilci ataması arasındaki ayrım tartışılmıştır.