İçeriğe geç

TCK Madde 255 Nüfuz ticareti

Özet 7 fıkra · ~4 dk okuma

TCK 255, Kamu görevlisi üzerinde nüfuz sahibi olduğundan bahisle, haksız bir işin gördürülmesi amacıyla girişimde bulunması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, kendisine veya bir başkasına menfaat temin eden kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

Yürürlükte Değişiklik var Son değişiklik: · 6352 s.K. m.89
İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 255 - Nüfuz ticareti

Resmi Metin

Nüfuz ticareti

Madde 255- (1) Kamu görevlisi üzerinde nüfuz sahibi olduğundan bahisle, haksız bir işin gördürülmesi amacıyla girişimde bulunması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, kendisine veya bir başkasına menfaat temin eden kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Kişinin kamu görevlisi olması halinde, verilecek hapis cezası yarı oranında artırılır. İşinin gördürülmesi karşılığında veya gördürüleceği beklentisiyle menfaat sağlayan kişi ise, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Değişiklik: · 6352 s.K. m.89

(2) Menfaat temini konusunda anlaşmaya varılması halinde dahi, suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.

(3) Birinci fıkrada belirtilen amaç doğrultusunda menfaat talebinde bulunulması ve fakat bunun kabul edilmemesi ya da menfaat teklif veya vaadinde bulunulması ve fakat bunun kabul edilmemesi hallerinde, birinci fıkra hükmüne göre verilecek ceza yarı oranında indirilir.

(4) Nüfuz ticareti suçuna aracılık eden kişi, müşterek fail olarak, birinci fıkrada belirtilen ceza ile cezalandırılır.

(5) Nüfuz ticareti ilişkisinde dolaylı olarak kendisine menfaat sağlanan üçüncü gerçek kişi veya tüzel kişinin menfaati kabul eden yetkilileri, müşterek fail olarak, birinci fıkrada belirtilen ceza ile cezalandırılır.

(6) İşin gördürülmesi amacıyla girişimde bulunmanın müstakil bir suç oluşturduğu hallerde kişiler ayrıca bu suç nedeniyle cezalandırılır.

(7) Bu madde hükümleri, 252 nci maddenin dokuzuncu fıkrasında sayılan kişiler üzerinde nüfuz ticareti yapılması halinde de uygulanır. Bu kişiler hakkında, Türkiye’de bulunmaları halinde, vatandaş veya yabancı olduklarına bakılmaksızın, resen soruşturma ve kovuşturma yapılır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.

  1. Değişiklik madde tamamı 6352 s.K. m.89

Önceki metinler

Önceki başlık: “Yetkili olmadığı bir iş için yarar sağlama” (1 Haziran 2005 - 4 Temmuz 2012)

  1. Önceki metin Madde metni Yürürlükte: -
    Madde metnini göster (1 Haziran 2005 - 4 Temmuz 2012)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 4 Temmuz 2012 Görevine girmeyen ve yetkili olmadığı bir işi yapabileceği veya yaptırabileceği kanaatini uyandırarak yarar sağlayan kamu görevlisi, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile cezalandırılır. Metnin dayanağı: Maddenin 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 5 Temmuz 2012'de 6352 s.K. m.89 ile madde tamamen değiştirildi (RG 5/7/2012, S.28344). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

TCK m.255 kamu görevlisi üzerinde nüfuz sahibi olduğundan bahisle, haksız bir işin gördürülmesi amacıyla girişimde bulunması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla kendisine ya da bir başkasına menfaat temin eden kişiyi nüfuz ticaretinden sorumlu tutar. Bu fiili işleyen kişi için öngörülen ceza iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezasıdır. Menfaati temin edenin kamu görevlisi olması halinde verilecek hapis cezası yarı oranında artırılır. Korunan hukuki değer, kamu idaresinin dürüstlüğüne ve kamu görevinin görülüşüne duyulan güvendir; zira nüfuz satan kişi, gerçek bir görev işlemi karşılığında değil, kamu görevlisi üzerindeki etki vaadiyle menfaat elde etmektedir.

İşinin gördürülmesi karşılığında veya gördürüleceği beklentisiyle menfaat sağlayan kişi ise bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Menfaat temini konusunda anlaşmaya varılması halinde dahi suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur; talep, teklif veya vaadin karşı tarafça reddedilmesiyle tek taraflı kalması halinde birinci fıkraya göre verilecek ceza yarı oranında indirilir. Suça aracılık eden kişi müşterek fail olarak birinci fıkradaki ceza ile cezalandırılır ve fiil re’sen soruşturulup kovuşturulur. Nüfuz ticaretini TCK m.252’deki rüşvetten ayıran temel nokta, menfaatin görevi yapacak kamu görevlisine değil, kamu görevlisi üzerinde nüfuz sahibi olduğunu ileri süren kişiye yönelmesi ve haksız işin bu nüfuzla gördürüleceği vaadidir.

Gerekçe

Bu maddenin ilgili hükmü 6352/2012 ile değiştirilmiştir. Aşağıdaki gerekçe maddenin 2004 tarihli ilk metnine aittir; sonraki düzenlemeleri açıklamaz.

Kamu görevlisinin görevine girmeyen ve yetkili olmadığı bir işi yapabileceği veya yaptırabileceğinden bahisle kişiden menfaat temin etmesi, bağımsız bir suç olarak tanımlanmıştır. Bu suçun oluşabilmesi için, menfaati temin eden kişinin, yapılmasını arzuladığı işin kamu görevlisinin görevine girmediğini ve bu hususta yetkisi olmadığını bilmesi gerekir. Ancak, kamu görevlisi, özel ilişkileri nedeniyle bu konuda yetkili olan kişilere işi yaptırabileceğine veya herhangi bir şekilde işi yapabileceğine inandırarak menfaat temin etmektedir. Şayet kamu görevlisi, görülmesi istenen iş konusunda kendisi esasen görevli ve yetkili olmadığı hâlde, görevli ve yetkili olduğundan ve işi yapacağından bahisle kişiyi yanıltarak menfaat temin etmiş ise, artık bu suçun değil, dolandırıcılık suçunun oluştuğunu kabul etmek gerekir. Bu madde kapsamına giren olaylarda kişi, kamu görevlisine sağladığı menfaatin haksız bir menfaat olduğunu bilmektedir. Kişi, yasal olan veya olmayan bir işinin görülmesi amacına yönelik olarak kamu görevlisine bir menfaat temin etmektedir. Söz konusu suç, kamu görevlisinin, görevine girmeyen ve yetkili olmadığı bir işi yapacağı veya yaptıracağı kanaatini uyandırarak menfaat sağlamasıyla tamamlanmış olur. Bu durumda, söz konusu suçun oluşumu açısından, menfaati sağlayan kişinin işinin görülüp görülmediğini araştırmaya gerek yoktur. Bu suç, çok failli bir suçtur. İşinin gördürülmesini isteyen ve bu amaçla kamu görevlisine menfaat temin eden kişi de aslında hukuka aykırı bir zemindedir. Bu itibarla, hem kamu görevlisi hem de işinin gördürülmesini isteyen ve bu amaçla kamu görevlisine menfaat temin eden kişi söz konusu suçun failidirler. Söz konusu suçun oluşabilmesi için kamu görevlisinin görevi başında bulunması da gerekmez. Görev mahalli dışında da bu suç oluşabilir. Bu suç açısından önemli olan, haksız menfaati temin eden kişinin bir kamu görevlisi olması ve aslında görevine girmediği bilinen bir işi özel bağlantıları nedeniyle yapabileceğinden söz ederek kişilerden haksız bir menfaat temin etmesidir. Kamu görevlisinin, görülmesi istenen iş konusunda kendisi esasen görevli ve yetkili olmadığı hâlde, görevli ve yetkili olduğundan ve işi yapacağından bahisle kişiyi yanıltarak menfaat temin etmiş olması hâlinde ise, dolandırıcılık suçunun oluştuğunu kabul etmek gerekir.

TCK m.255 ile İlgili Yargıtay Kararları

4 karar gösteriliyor.

CGK E.2015/549 K.2018/638 Onama

TCK m.255'in ilk düzenlemesinde yalnız kamu görevlisinin fail olabilmesi nedeniyle suç özgü suç niteliğindeyken, 6352 sayılı Kanun değişikliğiyle her gerçek kişinin fail olabileceği kabul edilmiştir. Failin kamu görevlisi sıfatını taşıması ise daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâl olarak düzenlenmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.255'teki değişikliğin kapattığı cezasızlık alanından hareket eder. Önceki düzenleme, kamu görevlisi olmadığı hâlde kamu görevlisi üzerinde nüfuzu bulunduğunu söyleyerek menfaat elde eden kişilerin cezasız kalmasına yol açıyordu. Aldatma varsa dolandırıcılık hükümleri uygulanabiliyor, fakat aldatma olmaksızın yetkili olunmayan bir işten yarar sağlanması da mümkün oluyordu; madde başlığıyla birlikte değiştirilerek bu boşluk giderilmiştir. Yeni düzenleme suçu rüşvet gibi bir karşılaşma suçuna dönüştürmüş ve işini gördürmek karşılığında menfaat sağlayan kişiyi de fail kabul etmiştir. Menfaat temini konusunda anlaşma kurulması tamamlanmış suç gibi cezalandırılır; kabul edilmeyen talep veya teklifte ceza yarı oranında indirilir; aracı ile dolaylı menfaat elde eden üçüncü kişi müşterek fail sayılır. İş sahibi, faile yarar sağlarken meşru zeminde olmadığını bildiğinden mağdur değildir ve sağladığı yararın müsaderesi gerekir.

CGK E.2020/103 K.2022/83

TCK m.255'in ilk biçiminde ancak kamu görevlisinin işleyebildiği özgü suç, 6352 sayılı Kanun değişikliğiyle her gerçek kişinin faili olabileceği bir suça dönüşmüş; failin kamu görevlisi olması da daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâl sayılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar iki ayrı eksen kurar: TCK m.255'in dönüşümü ve mahkûmiyet için gereken ispat düzeyi. Değişiklikten önce hüküm, görevine girmeyen ve yetkili olmadığı bir işi yapabileceği ya da yaptırabileceği kanaatini uyandırarak yarar sağlayan kamu görevlisini cezalandırıyordu. 05.07.2012'de yürürlüğe giren 6352 sayılı Kanun'un 89. maddesi, maddeyi nüfuz ticareti başlığı altında yeniden yazdı. Yeni metin, kamu görevlisi üzerinde nüfuz sahibi olduğunu ileri sürüp haksız bir işi gördürmek amacıyla menfaat temin eden kişi ile işini gördürmek karşılığında menfaat sağlayan kişiyi ayrı ayrı cezalandırarak suçu bir karşılaşma suçuna dönüştürdü. Kararın ispat ekseninde ise şüpheden sanık yararlanır ilkesi belirleyicidir. Mahkûmiyet hiçbir şüphe bırakmayan kesin ispata dayanmalı; oluş biçimi aydınlatılamayan olay sanık aleyhine yorumlanmamalıdır. Yüksek bir ihtimale dayanarak ceza vermek, gerçeğe ulaşılmadan hüküm kurulması anlamına gelir.

CGK E.2012/1270 K.2013/248 Onama

TCK m.255'in ilk hâlinde yalnız kamu görevlisinin işleyebildiği özgü suç, 6352 sayılı Kanun değişikliğiyle her gerçek kişinin faili olabileceği bir suça dönüşmüş; kamu görevlisi sıfatı ise daha ağır cezayı gerektiren nitelikli unsur olarak düzenlenmiştir. Aynı değişiklik suçu bir karşılaşma suçuna çevirmiş ve menfaat sağlanması konusunda anlaşmaya varılmasını tamamlanmış suç gibi cezalandırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar, 6352 sayılı Kanun'la getirilen tamamlanma kuralını somut delil zincirine uygular. Değişiklikten önce TCK m.255 yönünden teşebbüs hükümleri uygulanırken, yeni ikinci fıkra menfaat temini konusunda anlaşmaya varılmasını tamamlanmış suç gibi cezalandırmıştır. Ceza Genel Kurulu; aşamalarda değişmeyen katılan anlatımlarını, tarafların konuşma çözümlemelerini, alınan uçak biletlerini ve sanıkların birbirleriyle ve katılanla sık telefon görüşmesi yaptığını gösteren iletişimin tespiti raporlarını birlikte değerlendirmiştir. Mahkemede kâtip olan sanık, davası reddedilen katılanı mesai dışında yanında çalıştığı diğer sanıkla tanıştırmış; katılanın ekonomik durumu öğrenilmiş; temyiz istemi reddedilen dosyanın karar düzeltme aşamasında lehe bozdurulabileceği kanaati yaratılmıştır. Katılan daha sonra davaya bakan hâkim olan sanıkla da tanıştırılmış, menfaat temini kararlaştırılmış ve bu iş için 600.000 Euro istenmiştir.

5.CD E.2019/6175 K.2022/10467 Bozma

TCK m.255'te dolandırıcılığa göre özel hüküm olarak düzenlenen nüfuz ticareti bağlı hareketli suçtur; tamamlanması için gördürülecek iş mutlaka haksız olmalı, işi gördüreceğini söyleyen fail kamu görevlisi üzerinde nüfuz sahibi bulunmalı ve işi yapacak kamu görevlisi belli olmalıdır. Buna karşılık TCK m.157 ve 158 kapsamındaki dolandırıcılıkta failin kamu görevlisi üzerinde nüfuzu bulunması zorunlu değildir.

Detaylı özeti gör

Kararda suç vasfını belirleyen nokta, sanığın kamu görevlileri üzerinde nüfuzunun bulunup bulunmadığıdır. Yerel mahkeme eylemleri nüfuz ticareti sayarak iki kez mahkûmiyet kurmuş; Daire ise bu nüfuzun bulunmadığını ve dolayısıyla suçun unsurlarının oluşmadığını saptamıştır. Mağdurların kolluk anlatımlarında, olaya karışan kişinin kendisini bir istihbarat kurumunda çalışıyor gibi tanıttığı ve kuruma ait kimlik kartını gösterdiği belirtilmiş; söz konusu kart da adli emanete alınmıştır. Bu olgular karşısında sabit kabul edilen eylemler, TCK m.158/1-d uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarının araç olarak kullanılması suretiyle iki kez zincirleme nitelikli dolandırıcılık olarak nitelendirilmiştir. Nüfuz ticaretinden kurulan hükümler bu suç vasfı yanılgısı nedeniyle bozulmuştur. Karar ayrıca, iddianamede sahte oldukları ileri sürülen iki kimlik kartına ilişkin sahtecilik iddiasının yargılamada karşılanıp karşılanmadığını denetlemiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.